Τις τελευταίες μέρες λόγω των ημερών ακούω σχεδόν εμμονικά το «Άξιον Εστί» του Οδυσσέα Ελύτη, με τη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη… πλευρά «Γ» .
Σήμερα συνειδητοποίησα ότι ακούω μέσα του… Όμηρο!
Για αυτήν τη σύνδεση, βέβαια, ρόλο έπαιξε και το γεγονός πως, σχεδόν τρεις εβδομάδες πριν, είδα την «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν και, παρότι πέρασαν τόσες μέρες, την κουβαλάω ακόμη μέσα μου.
Δεν θα σχολιάσω το αχρείαστο —ή και όχι— μπιφ για τη «μαύρη Ωραία Ελένη». Έχουν γραφτεί αρκετά, ακόμη κι από ανθρώπους που δεν διάβασαν ποτέ στη ζωή τους την «Οδύσσεια», δεν κατανόησαν το πανανθρώπινο έργο του Όμηρου.
Από την δημιουργία του Νόλαν κρατάω με σιγουριά αυτό:
Η ταινία είναι ένα δώρο στην ανθρωπότητα, με ελληνικές πρώτες ύλες.
Και το κατάλαβα καλύτερα ακούγοντας Ελύτη.
Το «Άξιον Εστί» κουβαλά μέσα του και την «Οδύσσεια». Έχει μέσα του Όμηρο.
Γιατί όσο περισσότερο σκεφτόμουν τα δύο έργα, τόσο περισσότερο έβλεπα τη συνομιλία τους.
Ο Ελύτης αντλεί από την ίδια πανάρχαια ελληνική δεξαμενή το αρχέτυπο του ανθρώπου που ξεκινά, δοκιμάζεται, χάνει, πονά, περιπλανιέται και πρέπει να περάσει μέσα από το σκοτάδι για να ξαναβρεί το φως… για να βρει ποιος είναι.
Στην «Οδύσσεια» έχουμε την αναχώρηση, την περιπλάνηση, τις δοκιμασίες, τον Άδη και, τελικά, τον νόστο.
Το «Άξιον Εστί» μας κληρονομεί:
«Η Γένεσις» – «Τα Πάθη» – «Το Δοξαστικόν».
Και ανάμεσά τους, αιώνες ελληνικής μνήμης.
Ο Ελύτης βάζει να συναντηθούν ο Όμηρος, η αρχαία Ελλάδα, το Βυζάντιο, η ορθόδοξη υμνογραφία, το δημοτικό τραγούδι και η νεότερη Ελλάδα.
Γι’ αυτό και το
«Τη γλώσσα μού έδωσαν ελληνική»
ακούγεται σχεδόν εκκωφαντικό σήμερα.
Γιατί αυτή η γλώσσα ταξιδεύει αδιάλειπτα εδώ και τρεις χιλιάδες χρόνια.
Και έρχεται ο κύριος Νόλαν, με την ταινία του, να εκτοξεύσει τις πωλήσεις του ομηρικού έργου: κατά 76% στις ΗΠΑ, ενώ στη Βρετανία καταγράφηκε αύξηση έως και 1.400% για ορισμένες εκδόσεις.
Και οι πολίτες του κόσμου , δεν έψαξαν μόνο το βιβλίο.
Οι διαδικτυακές αναζητήσεις για «learn Greek» αυξήθηκαν έως και 5.000% μέσα σε δύο εβδομάδες.
Πέντε χιλιάδες τοις εκατό!
Άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο είδαν μια κινηματογραφική ταινία και θέλησαν να διαβάσουν Όμηρο.
Κάποιοι θέλησαν ακόμη και να μάθουν τη γλώσσα του.
Τρεις χιλιάδες χρόνια μετά.
Δεν ξέρω πόσα έργα τέχνης μπορούν να καυχηθούν για κάτι τέτοιο.
Να τη δείτε, λοιπόν, την ταινία.
Απαλλαγμένοι από τις προσδοκίες που έχετε από το έργο του Ομήρου. Ευτυχώς, εγώ το συνειδητοποίησα νωρίς.
Βέβαια, μου έλειψε εκείνο το «Είμαι ο Κανένας».
Αλλά χαλάλι!
Ο Νόλαν κατάφερε κάτι που ξεπερνά το αν η ταινία είναι πιστή ή όχι στον Όμηρο:
Έκανε εκατομμύρια ανθρώπους να γυρίσουν το βλέμμα τους προς την Ελλάδα.
Και την τοποθέτησε εκεί όπου δικαιωματικά της ανήκει.
Στο κέντρο του δυτικού πολιτισμού.
Πίστη Κρυσταλλίδου
