Γράφει ο Σίσκος Παναγιώτης,
δικηγόρος παρά Πρωτοδίκαις μεταπτυχιακές σπουδές Ποινικού Δικαίου
Με αφορμή τις πρόσφατες εγκληματικές πράξεις θανάτωσης σκύλων που παρατηρήθηκαν στην περιοχή μας, χρήσιμη φαίνεται η επισήμανση ότι η τέλεση τέτοιου είδους πράξεων δεν είχε αφήσει αδιάφορο ούτε τον κ. Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, ο οποίος πριν από 3 μήνες, επ’ ευκαιρία και την πραγματοποίηση ημερίδας στην οποία μετείχε η Ένωση Εισαγγελέων Ελλάδας και η Πανελλήνια Συνομοσπονδία Φιλοζωικών και Περιβαλλοντικών Σωματείων της χώρας, είχε αποστείλει σχετική Εγκύκλιο προς όλους τους κ. διευθύνοντες τις Εισαγγελίες Εφετών και Πρωτοδικών της χώρας προς περιχαράκωση του νομοθετικού πλαισίου της προστασίας των ζώων. Ειδικότερα, στόχος της Εγκυκλίου ήταν η αποσαφήνιση ζητημάτων που ανακύπτουν κατά την εφαρμογή του νόμου για την προστασία των ζώων συντροφιάς.
Σύμφωνα με την Εγκύκλιο, υπάρχουν πράξεις ενεργητικής και παθητικής κακοποίησης ζώων. Η ενεργητική κακοποίηση συνίσταται στο βασανισμό, στην κακοποίηση, στην κακή και βάναυση μεταχείριση οποιουδήποτε είδους ζώου, καθώς και σε οποιαδήποτε πράξη βίας κατ` αυτού, όπως ιδίως η δηλητηρίαση, το κρέμασμα, ο πνιγμός, το κάψιμο, η σύνθλιψη και ο ακρωτηριασμός. Εξαλλου, απαγορεύεται, εξαιρουμένων των περιπτώσεων κινηματογραφικών ταινιών και οπτικοακουστικού υλικού εκπαιδευτικού προσανατολισμού, η πώληση, εμπορία και παρουσίαση -διακίνηση μέσω διαδικτύου οποιουδήποτε οπτικοακουστικού υλικού, όπως βίντεο ή άλλου είδους κινηματογραφικού ή φωτογραφικού υλικού στα οποία απεικονίζεται οποιαδήποτε πράξη βίας εναντίον ζώου, καθώς και σεξουαλική συνεύρεση μεταξύ ζώων ή μεταξύ ζώου και ανθρώπου με σκοπό το κέρδος ή τη σεξουαλική ικανοποίηση ατόμων που παρακολουθούν ή συμμετέχουν σε αυτά. Στην ανωτέρω απαγόρευση συμπεριλαμβάνεται και η περίπτωση της μονομαχίας μεταξύ ζώων. Τονίζεται ότι σε περίπτωση τραυματισμού ζώου συντροφιάς σε τροχαίο ατύχημα ο υπαίτιος της πράξης αυτής, υποχρεούται να ειδοποιήσει άμεσα τον οικείο Δήμο, προκειμένου να παρασχεθεί στο τραυματισμένο ζώο η απαραίτητη κτηνιατρική φροντίδα.
Η παθητική κακοποίηση τελείται από εκείνους που ενώ έχουν την υποχρέωση ως κάτοχοι να εκθρέψουν δεόντως το κατοικίδιο, παρόλα αυτά δεν του παρέχουν κατάλυμα ή το κατάλυμα είναι ακατάλληλο ή το κλουβί είναι στενό. Επίσης εδώ εντάσσεται η μόνιμη αλυσόδεση, η ακατάλληλη τροφή, η μόνιμη παραμονή σε μπαλκόνια ή ταράτσες, η έλλειψη νερού ή νερού μη κατάλληλου, η παραμονή σε χώρους μη στεγνούς και καθαρούς, προστατευόμενους από τις καιρικές συνθήκες, η έλλειψη φροντίδας για κτηνιατρική περίθαλψη σε περίπτωση ασθενειών τους, αλλά και ο μη τακτικός εμβολιασμός και η αποπαρασίτωσή τους, η έλλειψη καθημερινής άσκησης και περιπάτου.
Τονίζεται ιδιαιτέρως το ζήτημα του αυτεπάγγελτου χαρακτήρα της ποινικής δίωξης σε περίπτωση τέλεσης των παραπάνω εγκλημάτων, ενώ παραπέρα γίνεται αναφορά σε ζητήματα διαδικαστικά και σε θέματα αρμοδιότητας.
Ο ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΔΙΩΞΗΣ
Ο αυτεπάγγελτος χαρακτήρας της ποινικής δίωξης φαίνεται να συνεπάγεται από νομικής απόψεως τα εξής:
Πρώτον, δεν απαιτείται η κατάθεση έγκλησης εκ μέρους του παθόντος ιδιοκτήτη-κατόχου του ζώου προς κίνηση της ποινικής δίωξης. Ο οποιοσδήποτε τρίτος περαστικός, γείτονας κλπ ευαισθητοποιηθεί, μπορεί να καταθέσει μήνυση ή αναφορά, οπότε και θα διενεργηθούν οι απαραίτητες ενέργειες προς δίωξη του υπαιτίου.
Δεύτερον, για τα αυτεπαγγέλτως διωκόμενα εγκλήματα, σε περίπτωση που κατατεθεί η καταγγελία (έγκληση) εκ μέρους του αμέσως και προσωπικώς ζημιωθέντος ιδιοκτήτη-κατόχου του ζώου, δεν απαιτείται εκ μέρους του η πληρωμή του ποσού των 100 ευρώ για την κατάθεση της έγκλησης.
Τρίτον, εφαρμόζονται οι διατάξεις τις αυτόφωρης διαδικασίας για τα αυτεπαγγέλτως διωκόμενα εγκλήματα. Άραγε, εάν ο οποιοσδήποτε πολίτης αντιληφθεί κάποιον να τελεί τέτοιου είδους πράξεις έχει το δικαίωμα να ενεργήσει και πώς; Το άρθρο 275 Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (ΚΠΔ) ορίζει ότι προκειμένου για αυτόφωρα κακουργήματα και πλημμελήματα (πλημμελήματα είναι και οι προαναφερθείσες πράξεις), πέρα από τους ανακριτικούς υπαλλήλους και τα αστυνομικά όργανα (που έχουν υποχρέωση να συλλάβουν τον υπαίτιο), και οποιοσδήποτε πολίτης έχει το δικαίωμα να συλλάβει το δράστη, τηρώντας τις διατάξεις του Συντάγματος και του άρθρου 279 ΚΠΔ για την άμεση προσαγωγή του υπαιτίου στον αρμόδιο Εισαγγελέα, χωρίς αναβολή.
Βέβαια, επειδή ως πολίτες δεν έχουμε ούτε τις γνώσεις ούτε την υλικοτεχνική υποδομή προκειμένου να προβαίνουμε σε πράξεις σύλληψης εναντίον δραστών αυτόφωρων αδικημάτων, φαίνεται περισσότερο συνετό να προβαίνουμε στις απαραίτητες ενέργειες ώστε να μην διαφύγει ο αυτουργός των πράξεων κακοποίησης κατοικίδιων ζώων, και από κει και πέρα να καλούμε την αστυνομία, η οποία και θα επιληφθεί του περιστατικού.
Η επισήμανση του αυτεπάγγελτου χαρακτήρα της δίωξης φαίνεται εδώ ιδιαιτέρως σημαντική. Πράγματι, εάν τέτοιου είδους εγκλήματα ήταν κατ’ έγκληση διωκόμενα, το αστυνομικό όργανο ή ο οποιοσδήποτε ανακριτικός υπάλληλος, προκειμένου να προβούν σε σύλληψη, θα έπρεπε προηγουμένως να έχει κατατεθεί δήλωση βούλησης της ποινικής δίωξης του δράστη (έγκληση) –έστω και προφορική- εκ μέρους του παθόντος ιδιοκτήτη του ζώου (ο οποίος ενδεχομένως να μην ήταν παρών και να μην μπορούσε να καταθέσει την έγκληση). Εφόσον όμως πρόκειται για αυτεπάγγελτα διωκόμενη πράξη, δεν απαιτείται προηγουμένως τέτοια δήλωση. Ανεξαρτήτως της βούλησης του ιδιοκτήτη, ακόμη και παρά τη ρητή εναντίωσή του, οποιοδήποτε αστυνομικό όργανο και ανακριτικός υπάλληλος έχουν υποχρέωση σύλληψης του αυτουργού τέτοιου είδους πράξεων.
ΟΙ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΕΣ ΠΟΙΝΕΣ ΣΤΟ ΝΟΜΟ 4039/2012
Ως προς τις ποινές που προβλέπονται, αυτές είναι βαρύτερες σε σχέση με τις προβλεπόμενες υπό το προηγούμενο νομοθετικό καθεστώς.
Ενδεικτικά, ας αναφερθούν περιληπτικά οι εξής τιμωρούμενες πράξεις:
Η παράνομη εμπορία ζώων συντροφιάς τιμωρείται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή από πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ έως δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) ευρώ.
Οι τελούντες πράξεις κακοποίησης και θανάτωσης κατά των ζώων, καθώς και όσοι πωλούν ή εμπορεύονται ή διακινούν οπτικοακουστικό υλικό στα οποία απεικονίζονται πράξεις βίας, σεξουαλικής συνεύρεσης ζώων κλπ. τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή από πέντε χιλιάδες (5.000) έως δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) ευρώ.
Όσοι χρησιμοποιούν ζώα σε θεάματα (τσίρκο, πανηγύρι), σε ψυχαγωγικά παιχνίδια, σε πίστα αμαξιδίων κλπ καθώς και όποιοι εκτρέφουν ή εκπαιδεύουν ή χρησιμοποιούν ζώα για μονομαχίες, και όποιοι εκτρέφουν και χρησιμοποιούν σκύλους και γάτες για παραγωγή γούνας, δέρματος, κρέατος ή για την παρασκευή φαρμακευτικών ή άλλων ουσιών, τιμωρούνται με φυλάκιση μέχρι δύο έτη και με χρηματική ποινή από πέντε χιλιάδες (5.000) έως δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) ευρώ.
Ο ιδιοκτήτης, ο κτηνίατρος και οποιοσδήποτε άλλος αφαιρεί μέσο ηλεκτρονικής σήμανσης από το ζώου συντροφιάς (η διάταξη έχει τεθεί με σκοπό την αποτροπή φαινομένων εγκατάλειψης και την εν γένει τέλεση αξιόποινων πράξεων), καθώς και όποιος τελεί κλοπή ζώου συντροφιάς τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι έξι μηνών και χρηματική ποινή μέχρι τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ, ενώ η κλοπή κυνηγετικού σκύλου ή σκύλου βοήθειας τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι ένα έτος και χρηματική ποινή από πέντε χιλιάδες (5.000) μέχρι οκτώ χιλιάδες (8.000) ευρώ.
Αλλά αλλοίμονο αν ως πολίτες, ως λαός, ως κράτος, προπάντων ως ά ν θ ρ ω π ο ι (ανώτεροι των ζώων), περιμένουμε τον ποινικό νόμο να ρθει και να μας εκφοβίσει με τις ποινές προκειμένου να μην προβαίνουμε σε αποτρόπαιες πράξεις εναντίον των ζώων!
