- Στο Βερολίνο της Γερμανίας, στο Staatliche Museum, ευρίσκεται κύλιξ, στο εσωτερικό της οποίας υπάρχει αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού του 500 π.Χ. Στην παράσταση αυτή απεικονίζεται ο Πηλεύς, οποίος παγιδεύει την Θέτιν, την αρπάζει και την απάγει. Η Θέτις για να τον αποφύγει και να τον τρομοκρατήσει μεταμορφώνεται σε λιοντάρι σε φίδια, σε φωτιά, σε νερό. Ο Πηλεύς είχε πρωτοαντικρίσει την Θέτιν μια νύκτα με φεγγάρι. Χόρευε στην ακροθαλασσιά της Σηπιάδος με τις αδελφές της. Καθώς τον τυραννούσε η επιθυμία να την κατακτήσει, πήγε να συμβουλευτεί τον Κένταυρο Χείρωνα. Ο Χείρων λοιπόν τον συμβούλευσε να ξαναπάει στο ίδιο μέρος και όταν την δει την νύκτα να χορεύει, να την αρπάξει σφικτά και να μην την αφήσει, όσο και αν εκείνη αλλάζει μορφές και γίνει λιοντάρι φίδι, φωτιά, νερό. Αυτήν την σκηνή παριστάνει η αγγειογραφία. Ο Πηλεύς αγωνίζεται να δαμάσει την Θέτιν, παρά το γεγονός ότι δέχεται δήγματα από φίδια στα οποία μεταμορφώθηκε η Θέτις και παρά το γεγονός πως ως λιοντάρι η Θέτις ορμά στην πλάτη του. Ο θνητός Πηλεύς αγωνίζεται να καταβάλει την ατίθαση και δυσκολοκατάβλητη Θέτιν. Στο τέλος τα καταφέρνει. Την απάγει, την νυμφεύεται και αποκτά με αυτήν τον υιό τους Αχιλλέα.
- Στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου ευρίσκεται πελίκη του 340 π.Χ.-330 π.Χ., η οποία φέρει αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού. Στην παράσταση αυτή απεικονίζεται ο Πηλεύς την στιγμή που αιφνιδιάζει την Θέτιν. Ένας φτερωτός έρωτας εμφανίζεται ανάμεσά τους. Φίλες της Θέτιδος, τις οποίες είχε στην παρέα της η Θέτις, φοβισμένες και αιφνιδιασμένες από την εμφάνιση του Πηλέως και την παγίδευση της Θέτιδος, απομακρύνονται τρέχοντας.
- Στο Μουσείο Λούβρου στο Παρίσι (Louvre) της Γαλλίας ευρίσκεται και στάμνος με αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού του 490 π.Χ. Στην αγγειογραφία τούτη παριστάνεται σκηνή που έγινε στο Πήλιο. Ο Κένταυρος Χείρων, δεξιά, στον οποίον ο Πηλεύς, αριστερά, παραδίδει στον Κένταυρο Χείρωνα τον υιό του Αχιλλέα, τον οποίο απέκτησε με την Θέτιν. Ο Πηλεύς εμπιστεύεται τον Αχιλλέα στον Χείρωνα για να τον αναθρέψει και του μεταδώσει τις γνώσεις του, μεταξύ των οποίων ήσαν και οι ιατρικές. Στην εν λόγω παράσταση του εν λόγω στάμνου ο Κένταυρος Χείρων καλωσορίζει τον μαθητή του Αχιλλέα υπό το βλέμμα του πατρός του Πηλέως στα δασώδη όρη του Πηλίου. Εκεί έζησε ο Αχιλλέας με τον Χείρωνα, μεγάλωσε έγινε δυνατός και στο σώμα από τις δοκιμασίες με τα άγρια ζώα και στο πνεύμα από τις διδαχές του διδασκάλου του, του Κενταύρου Χείρωνα.
Τις ιατρικές γνώσεις που απέκτησε ο Αχιλλέας από τον Κένταυρο Χείρωνα τις αξιοποίησε αργότερα κατά τον Τρωικό πόλεμο γιατρεύοντας τα τραύματα του φίλου του πολεμιστή Πατρόκλου στις μάχες του κατά των Τρώων. Σε αγγειογραφία ετέρου αγγείου που βρίσκεται σε ξένο Μουσείο υπάρχει σκηνή φροντίδος υπό του Αχιλλέως τραύματος του Πατρόκλου προκληθέντος σε μία από τις μάχες Ελλήνων-Τρώων.
- Στο Μουσείο Λούβρου στο Παρίσι ευρίσκεται αγγείο του τέλους του 6ου αιώνος π.Χ., ήτοι 530 –500 π.Χ., με αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού, στην οποία
απεικονίζεται ο Κένταυρος Χείρων, ο οποίος μεταδίδει τις ιατρικές γνώσεις του στον νεαρό Αχιλλέα. Οι ομηρικοί ήρωες πιστεύουν πως οι θεοί, για να τους τιμωρήσουν, στέλνουν τις αρρώστιες και ότι μόνον εκείνοι (οι θεοί) μπορούν να τις θεραπεύσουν.
- Στο Παρίσι, στο ίδιο Μουσείο, το Μουσείο Λούβρου ευρίσκεται αμφορέας με αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού. Στην παράσταση εικονίζεται ο Κένταυρος Χείρων. Επιστρέφει από κυνήγι. Έχει πιάσει λαγό και τον έχει κρεμάσει σε κομμένο κλαδί δένδρου που φέρει στον ώμο του. Δέχεται δε τον μικρό Αχιλλέα ως ανάδοχος και φροντιστής του. Τον Αχιλλέα είχε δώσει στον Κένταυρο Χείρωνα προς ανατροφή ο πατέρας του Πηλεύς. Ο Κένταυρος Χείρων δεν ήταν σαν τους άλλους Κενταύρους. Ο Χείρων ήτο υιός του Κρόνου προικισμένος με γνώση και πραότητα, υπήρξε δάσκαλος αγαπητός ηρώων και αρωγός σε δύσκολες στιγμές τους.
- Στο Μπόχουμ (Bochum), Ruhr Uniersitat Anticenmuseum, της Γερμανίας ευρίσκεται πελίκη, του 460 π.Χ., ερυθρόμορφου ρυθμού, η οποία φέρει ερυθρόμορφη αγγειογραφία. Στην αγγειογραφία τούτη εικονίζεται ο θεός Απόλλων. Ο Απόλλων ήτο με το μέρος των Τρώων στον Ελληνοτρωικό πόλεμο. Ο ίδιος εχθρευόταν τους Έλληνες. Πιο πολύ μισούσε τον Αχιλλέα, τον γενναίο αυτόν πολεμιστή. Γι΄ αυτό και ο Αχιλλέας σκοτώθηκε, χτυπημένος από βέλη του Πάρη, κατευθυνόμενα από τον Απόλλωνα στην φτέρνα του Αχιλλέα. Στην παράσταση αυτή αποτυπώνεται η σκηνή του θανάτου του Αχιλλέα. Ο Πάρης είναι αριστερά, ο Απόλλων στο κέντρο και ο Αχιλλέας δεξιά. Ο Απόλλων στρέφει το βλέμμα του προς τον Πάρη και τον καθοδηγεί να κατευθύνει το βέλος του προς το μόνο τρωτό σημείο του σώματος του Αχιλλέα, την πτέρνα του. Ο Πάρης αποδέχεται την συμβουλή του Απόλλωνα και ενεργεί ανάλογα. Στην παράσταση φαίνεται το βέλος του Πάρη να κατευθύνεται προς την πτέρνα του μελλοθάνατου Αχιλλέα.
Στο χωριό Ξηρολίμνη του Δήμου Κοζάνης, στην τοποθεσία «Πόρτα» ευρέθη κεφαλή αγαλματίου του θεού Απόλλωνος, Ελληνιστικών χρόνων, ήτοι 323 π.Χ. (θάνατος Μεγάλου Αλεξάνδρου) – 31 π.Χ. (ναυμαχία στο Άκτιο). Ο θεός Απόλλων απεικονιζόμενος φέρει πλούσια, λυμένη, μακριά, κυματοειδή κόμη καλύπτουσα τον λαιμό του και δεικνύουσα να έχει μεγαλύτερο μήκος. Το αγαλματίδιο είναι του 2ου αιώνος π.Χ. και ευρίσκεται στην Αρχαιολογική …Συλλογή! –και όχι Μουσείο Κοζάνης. Έχω και εγώ …Συλλογή γραμματοσήμων.
- Στο Μουσείο της Ρώμης υπάρχει ανάγλυφη πλάκα του 460 π.Χ. εκ μαρμάρου, πάνω στην οποία απεικονίζεται η γέννηση της θεάς Αφροδίτης από τον αφρό που ανάβλυσε από τον κομμένο μόριο του Ουρανού.
Στον αύλειο χώρο του κτιρίου της Αρχαιολογικής Συλλογής Κοζάνης υπάρχει ένα μαρμάρινο επιτύμβιο, ενεπίγραφο, εις την αρχαία ελληνική-μακεδονική γλώσσα, επίκρανο, το οποίο ευρέθη στην πόλη της Κοζάνης και είναι Ρωμαϊκής Εποχής (31 π.Χ.-330 μ.Χ.). Το επίκρανο αυτό φέρει γραφή-επιγραφή στην εμπρόσθια όψη, στην ανατολική και στην δυτική.
Ύστερα από εξαντλητική έρευνα και πολύωρη εργασία επί του εν λόγω ενεπίγραφου επικράνου, παρατήρησα-διεπίστωσα τα εξής :
Η ανατολική όψη-πλευρά έχει δύο επιγραφές. Αυτόνομες. Μία επιγραφή εκ δύο (2) λέξεων στην πρώτη (άνω) σειρά. Και μία επιγραφή εκ τεσσάρων (4) λέξεων στην δεύτερη (κάτω) σειρά.
Η επιγραφή της πρώτης (άνω) σειράς είναι: ΧΑΙΡΕΤΕ ΗΡΩΕΣ (=να χαίρεστε ήρωες).
Η επιγραφή της δεύτερης (κάτω) σειράς είναι : ΧΑΙΡΕ ΚΑΙ ΟΥΚ ΕΥΟΔΕΙ (χαίρε και ουκ ευόδει), (=να χαίρεσαι και στις αποτυχίες), (ευοδόω-ώ = προκόπτω), δηλ. να μην απογοητεύεσαι στις αποτυχίες, να προσπαθείς και πάλι, ήτοι να σηκώνεσαι με ορμή, όταν πέφτεις. Ίδια η ρήση : «Ουδέν κακόν αμιγές καλού».(= μια αποτυχία σε χαλυβδώνει και προχωράς με ατσάλινη ορμή).
Η δυτική όψη-πλευρά είναι πανομοιότυπη με την αριστερή. Και εδώ δύο οι επιγραφές. Οι ίδιες. Στην πρώτη σειρά η επιγραφή : ΧΑΙΡΕΤΕ ΗΡΩΕΣ. Στην δεύτερη σειρά η επιγραφή : ΧΑΙΡΕ ΚΑΙ ΟΥΚ ΕΥΟΔΕΙ.
Η εμπρόσθια όψη-πλευρά έχει επιγραφή ή επιγραφές με τέσσερις (4) γραμματοσειρές.
Στην πρώτη σειρά της επιγραφής υπάρχει η φράση : ΚΙΤΟΣ ΜΕΤΑ ΤΗΣ ..
Στην δεύτερη σειρά της επιγραφής υπάρχει η φράση : ..ΠΑΤΡΟΣ …. ΕΙΝΑΙ..
Στην τρίτη σειρά υπάρχει η φράση : ..ΖΩΝ ΕΤΙ ΚΛΕΟΠΑΤΡΑΝ ΤΗΝ
Στην τέταρτη σειρά υπάρχει η φράση : ..ΒΙΟΝ ΦΙΛΑΝΔΡΙΑΣ ΕΝΕΚΕΝ
Η οπίσθια όψη-πλευρά δεν φαίνεται να είναι ενεπίγραφη.. Η οπίσθια όψη-πλευρά είναι σχεδόν κολλημένη στον τοίχο γειτονικής οικοδομής. Υπάρχει δυσκολία πρόσβασης, ελλείψει χώρου.
- Στο Μουσείο Κωνσταντινουπόλεως ευρίσκεται μαρμάρινη σαρκοφάγος. Είναι έργο των ετών 323 π.Χ.-300 π.Χ. Ονομάζεται «Σαρκοφάγος του Μεγάλου Αλεξάνδρου». Σε μια πλευρά της παριστάνονται σκηνές από την μάχη στην Ισσό (333 π.Χ.) κατά την περσική εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Στο εσωτερικό της ευρέθη νόμισμα του 300 π.Χ.- 200 π.Χ. Η σαρκοφάγος της Σιδώνος.
Στην «Σαρκοφάγο» αυτή «του Μεγάλου Αλεξάνδρου» εικονίζεται με λεπτομέρεια σε παράσταση ο Μέγας Αλέξανδρος έφιππος με λεοντοκεφαλή να κατανικά πεζό Πέρση πολεμιστή και να εφορμά επί ετέρου Πέρση εφίππου (ιππέα) πολεμιστή. (Τέλη του 4ου αιώνος π.Χ.) Στην ίδια αυτή σαρκοφάγο του Μεγάλου Αλεξάνδρου παριστάνεται και άλλη σκηνή από τις μάχες του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ο πολεμιστής που εφορμά στη σκηνή αυτή κατά των Περσών είναι, κατά τους ερευνητές, ο Αντίγονος ο Μονόφθαλμος. Βλέπε σύμβολο 985α στο ανηρτημένο πόνημα : «Διαμέρισμα τι γεωγραφικό της Ελληνικής Μακεδονίας μας».
- Στο Βρετανικό Μουσείο Λονδίνου ευρίσκεται αργυρός στατήρας (=νομισματική μονάδα) που παριστά από την μία όψη του ίππο αφηνιασμένο και πέριξ αυτού αναγράφεται η λέξη-όνομα ΠΕΡΔΙΚΚΑ. Ελλείπει το Σ (κεφαλαίο). Είναι φανερό ότι το όνομα είναι στην δοτική πτώση. Ονομ. Ο Περδίκκας, γεν. του Περδίκκου, δοτ. τω ΠΕΡΔΙΚΚΑ. Ο Βασιλεύς Περδίκκας (448 π.Χ.-413 π.Χ.) εξέδωσε το νόμισμα και το αφιέρωσε, με δοτική : (τω) Περδίκκα, στον εαυτό του. Και ονομαστική να ήτο : ΠΕΡΔΙΚΚΑ(Σ), πάλι στον εαυτό του αφιέρωσε το νόμισμα. Βλέπε σύμβ. 761 στο ανηρτημένο στο διαδίκτυο πόνημα με τίτλο : «Μακεδονίας μας της Ελληνικής το γεωγραφικό Διαμέρισμα».
Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αιανής του Δήμου Κοζάνης υπάρχει ενεπίγραφο, εις την αρχαία ελληνική μακεδονική γλώσσα, τμήμα αναθηματικού (=αφιερωματικού) αγαλματιδίου ακέφαλου αετού. Ο αετός ήτο το αγαπημένο πουλί του Διός. Σε αετό μεταμορφώθηκε ο Δίας και απήγαγε το όμορφο βρέφος Γανυμήδη μεταφέροντάς το με τους γαμψούς του όνυχες στον Όλυμπο, όπου τον έκανε οινοχόο του. Στο ενεπίγραφο αυτό τμήμα αγαλματιδίου αετού αναγράφεται :
ΔΕΙ ΥΨΙΣΤΩ (α΄ στίχος)
ΑΤΡΕΙΔΗΣ (β΄ στίχος)
ΚΑΠΥΛΛΟΥ (γ΄ στίχος)
ΕΥΧΗΝ (δ΄ στίχος)
Ως προς το : ΔΕΙ (Δε ί σημειώνω το εξής : Στην αρχαία Ελλάδα ο Δίας πέραν του Ζεύς ελέγετο και Δεύς, ιδίως εν Λακωνία και Βοιωτία.
Το : Ζεύς ονομ., Διός γεν., Διί δοτ, Δία αιτ., Ζεύ κλητική.
Το : Δεύς ονομ., Δεός γεν, Δε-ί δοτικ., Δέα αιτ., Δεύ κλητική.
Επίσης : ποιητικώς ο Δίς (=Δίας) ονομ., Ζηνός γεν, Ζηνί δοτικ., Ζήνα αιτ., Δίς κλητική.
Το: ΥΨΙΣΤΩ είναι εύκολο. Το: ΑΤΡΕΙΔΗΣ είναι εύκολο. Το: ΚΑΠΥΛΛΟΥ είναι εύκολο. Ως προς το : ΕΥΧΗΝ τώρα. Στα αρχαία ελληνικά ευχή σημαίνει δέησις, προσευχή. Η όλη φράση της εν λόγω επιγραφής : ΔΕΙ ΥΨΙΣΤΩ ΑΤΡΕΙΔΗΣ ΚΑΠΥΛΛΟΥ ΕΥΧΗΝ (Δε-ί , Δε ϊ, Υψίστω Ατρείδης Καπύλλου ευχήν) σημαίνει : Δέηση-προσευχή του Ατρείδη, υιού του Καπύλλου, προς τον Ύψιστο Δία. Η επιγραφή τούτη αναφέρεται εις την ευχήν (=προσευχήν) κάποιου, ονόματι Ατρείδης, υιού του Καπύλλου, δηλ. κάποιου ονόματι Κάπυλλος ή Καπύλλος, προς τον Ύψιστο θεό Δία. Το ΔΕ Ι (=Δε ί) λοιπόν είναι δοτική. Βλέπε και συμβ. 752, 753, 754, 755, 757, 758, 759, 760, 761 του κειμένου μου «Το Γεωγραφικό Διαμέρισμα της Ελληνικής Μακεδονίας μας». Οι αφιερώσεις προς θεούς είναι συνήθως στη δοτική.
Στην Κέρκυρα ευρέθη ενεπίγραφο, εις την αρχαία ελληνική-μακεδονική γλώσσα αναθηματικό (=αφιερωματικό) ανάγλυφο με την επιγραφή : ΗΓΗΣΩ ΔΙΙ ΜΕΙΛΙΧΙΩ, (=εγώ η Ηγησώ αφιερώνω το παρόν ανάγλυφο προς τον Μειλίχιο-πράο θεό Δία). Πάλι μπροστά μας το : ΔΙΙ (=Διί) είναι δοτική (Ζεύς, Διός, Διί κ.λ.π. ως ανωτέρω). Στο ανάγλυφο τούτο ο θεός Δίας εικονίζεται καθήμενος σε βράχο φέρων στο αριστερό του χέρι σκήπτρο και δέχεται χοές από θνητούς. Μπροστά του χαμηλά υπάρχει φίδι κουλουριασμένο με υψωμένη κεφαλή. Ο Δίας απεικονίζεται πολλές φορές με φίδι δίπλα του ή απεικονίζεται ο ίδιος ενίοτε ως φίδι, ως γενειοφόρος όφις. Ταυτίζεται έτσι με τον αδελφό του Πλούτωνα, άρχοντα του Κάτω Κόσμου. Βλέπε και συμβ. 751, 752, 754, 755, 757, 758, 759, 760, 761 του ως άνω ίδιου κειμένου μου : «Το Γεωγραφικό Διαμέρισμα της Ελληνικής Μακεδονίας μας».
- Στο Καιϊμπριτζ της Αγγλίας ευρίσκεται αττική (αθηναϊκή) πελίκη, που παριστάνει χωρικούς να κατεβαίνουν στην Αγορά. *Ερευνητής – μελετητής – αναλυτής 2-6-2026
