Τη σημασία που έχει ο καταρτισμένος ξεναγός για την εικόνα της χώρας και την εμπειρία του επισκέπτη αναδεικνύει το νέο ταχύρρυθμο πρόγραμμα κατάρτισης ξεναγών που υλοποιεί το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας στη Φλώρινα, σε συνεργασία με το υπουργείο Τουρισμού. Η επιστημονικά υπεύθυνη του Προγράμματος, Δρ Ελένη Γαβρά, καθηγήτρια Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών του ΠΑΜΑΚ, μιλά στα Μακεδονικά Νέα για την επιλογή της Φλώρινας, τη ζήτηση που υπάρχει για πιστοποιημένους επαγγελματίες καθώς και για τον ρόλο του ξεναγού ως ανθρώπου που αφηγείται την Ελλάδα στον επισκέπτη.
Το νέο ταχύρρυθμο πρόγραμμα κατάρτισης ξεναγών που υλοποιεί το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας στη Φλώρινα, σε συνεργασία με το υπουργείο Τουρισμού, από τις 7 Σεπτεμβρίου έως τις 7 Νοεμβρίου 2026, φέρνει στο προσκήνιο τη σύνδεση των ανθρωπιστικών σπουδών με την αγορά εργασίας στον τουρισμό, αναδεικνύοντας παράλληλα τη σημασία που έχει η επένδυση μιας χώρας στους ανθρώπους που παρουσιάζουν την Ελλάδα στους επισκέπτες.
Η Δρ Ελένη Γαβρά, καθηγήτρια στο Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών του ΠΑΜΑΚ και επιστημονικά υπεύθυνη του Προγράμματος, σε συνέντευξή της στα Μακεδονικά Νέα εξηγεί ότι η επιλογή της Φλώρινας εντάσσεται στη λογική εξωστρέφειας που ακολουθεί το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας στα συγκεκριμένα ταχύρρυθμα προγράμματα. Όπως αναφέρει, μετά τη Λάρισα και τις Σέρρες, το Πανεπιστήμιο επέλεξε μια παραμεθόρια περιοχή με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, φυσικό πλούτο, υποδομές και διάθεση στήριξης από την τοπική κοινωνία.
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε αποφοίτους συγκεκριμένων τμημάτων, όπως Ιστορίας, Αρχαιολογίας, Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών και Μεσογειακών Σπουδών με κατεύθυνση Αρχαιολογίας. Η Δρ Γαβρά σημειώνει ότι πρόκειται για ανθρώπους που έχουν ήδη το βασικό επιστημονικό υπόβαθρο και μέσα από το δίμηνο πρόγραμμα αποκτούν τις επιπλέον γνώσεις, δεξιότητες και τεχνικές που απαιτεί η επαγγελματική ξενάγηση.
Η ζήτηση για πιστοποιημένους και καταρτισμένους ξεναγούς, όπως τονίζει, είναι υπαρκτή, καθώς ο επισκέπτης που έρχεται σήμερα στην Ελλάδα δεν αναζητά μόνο τη φυσική ομορφιά. Θέλει να γνωρίσει τη χώρα, την ιστορία της, το μνημειακό της απόθεμα, την παραδοσιακή παραγωγή και όσα συγκροτούν την πολιτιστική κληρονομιά κάθε τόπου.
Σε αυτό το περιβάλλον, ο ξεναγός αποκτά έναν ρόλο πολύ πιο ουσιαστικό από την απλή, “ξύλινη” μετάδοση πληροφοριών, καθώς είναι ο άνθρωπος που καλείται να δώσει περιεχόμενο στην εμπειρία του επισκέπτη, να εξηγήσει το παρελθόν αλλά και το παρόν της χώρας και να λειτουργήσει, όπως λέει η Δρ Γαβρά, ως «πρεσβευτής του πολιτισμού» της Ελλάδας προς τους ξένους.
Η ίδια επισημαίνει ότι ένας σύγχρονος ξεναγός πρέπει να έχει σφαιρική γνώση της χώρας. Εκτός από ιστορία και αρχαιολογία, χρειάζεται δεξιότητες επικοινωνίας, ορθοφωνία, γνώσεις πρώτων βοηθειών, αλλά και ικανότητα να παρουσιάζει έναν τόπο με τρόπο ζωντανό, τεκμηριωμένο και κατανοητό. Όπως αναφέρει, η επαγγελματική ξενάγηση στην Ελλάδα έχει ακόμη περιθώρια ανάπτυξης, ειδικά όσο ο τουρισμός αυξάνεται και όσο περισσότεροι νέοι επιστήμονες αναζητούν μια ποιοτική επαγγελματική διέξοδο.
*Λεπτομέρειες για το Πρόγραμμα μπορείτε να δείτε μετά το τέλος της συνέντευξης
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης της Dr. Ελένης Γαβρά στον Αλέξανδρο Αλεξιάδη:
- Γιατί επιλέχθηκε η Φλώρινα ως τόπος υλοποίησης του προγράμματος κατάρτισης;
Κοιτάξτε, έχουμε κάνει άλλα δύο στο παρελθόν με μεγάλη επιτυχία και θέλαμε να ακολουθήσει και επόμενο και προσδοκούμε βέβαια και στη συνέχεια. Κάθε φορά το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας βάζει δύσκολα στον εαυτό του – και το λέω εν πλήρη συνειδήσει και όχι χαριτολογώντας αυτό – επιλέγοντας να κάνουμε εκτός έδρας τα ταχύρυθμα αυτά προγράμματα για να δώσουμε και μία διάσταση εξωστρέφειας, αλλά παράλληλα να ενισχύσουμε και την περιφέρεια με την ευρύτερη έννοια. Το ένα, το πρώτο που είχαμε κάνει ήταν στη Λάρισα, πόλη που επιλέχθηκε για πολύ συγκεκριμένους λόγους εκείνη την εποχή, το επόμενο ήταν στις Σέρρες και τώρα επιλέξαμε τη Φλώρινα.
Ειδικά τη Φλώρινα την επιλέξαμε γιατί ακριβώς είναι μια περιοχή παραμεθόρια, η οποία όμως έχει πάρα πολύ ειδικά χαρακτηριστικά, εννοώ ότι είναι βραβευμένη σαν ένας προορισμός τουριστικός, όσον αφορά το δίκτυο Natura και όλο τον φυσικό πλούτο που διαθέτει σε ευρωπαϊκό-πανευρωπαϊκό επίπεδο, έχει διάφορες υποδομές που εξυπηρετούν, όπως και οι άλλες πόλεις βέβαια – αυτό είναι προϋπόθεση για να γίνει ένα τέτοιο πρόγραμμα – και υπάρχει η διάθεση από την τοπική κοινωνία για να δώσει αυτήν την στήριξη, θα λέγαμε, στο πρόγραμμα με όποιον τρόπο μπορεί να αντιληφθεί ο καθένας.
- Επειδή στον δημόσιο διάλογο για τον τουρισμό μιλάμε συχνά για υποδομές, για κλίνες, για αφίξεις κτλ. Μιλάμε αρκετά όμως για την ποιότητα της ξενάγησης και για τον άνθρωπο που τελικά αφηγείται τη χώρα στον επισκέπτη;
Θα έπρεπε να μιλάμε και νομίζω ότι αυτός ήταν και ο στόχος των ταχύρυθμων που γίνονται από το Υπουργείο Τουρισμού. Απευθύνονται όπως ξέρετε ειδικά σε πτυχιούχους και μάλιστα όχι όλους, αλλά πολύ συγκεκριμένων πτυχίων απόφοιτους Ιστορίας, Αρχαιολογίας, Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών, Μεσογειακών Σπουδών με κατεύθυνση Αρχαιολογίας, που είναι ένα τμήμα που υπάρχει στην Ρόδο. Δεν απευθύνεται σε όλα τα πτυχία αυτό το πρόγραμμα.
Επομένως, απευθύνεται σε επιστήμονες που έχουν ήδη μια κεκτημένη γνώση πάνω στα βασικά κυρίαρχα επιστημονικά πεδία, τα οποία πρέπει να γνωρίζει ένας ξεναγός. Δεν καλούνται, δηλαδή, να ανακαλύψουν κάτι εξ’ αρχής το οποίο θα πρέπει να τους δώσει μια Σχολή Ξεναγών διετούς φοίτησης, όπως είναι η Σχολή Ξεναγών η οποία υπάρχει. Και σε ένα δίμηνο ταχύρρυθμο πρόγραμμα κατάρτισης, παίρνουν όλες τις επιπρόσθετες γνώσεις όσον αφορά τις δεξιότητες και τις τεχνικές περισσότερο, χωρίς να σημαίνει ότι παραλείπονται βέβαια και κάποιες βασικές, θα έλεγα, επαναληπτικές γνώσεις που αναφέρονται στα προηγούμενα πεδία.
Το πρόγραμμα δεν καταρτίζεται από το Πανεπιστήμιο το οποίο στηρίζει την υλοποίηση. Καταρτίζεται εξ’ αρχής από το Υπουργείο Τουρισμού και είναι το ίδιο για όλα τα ταχύρυθμα τα οποία υλοποιούνται, τέσσερα κατά συμβατική υποχρέωση της χώρας, μας κατ’ έτος, στην επικράτεια. Αποφασίζει το Υπουργείο Τουρισμού πού θα γίνουν. Ένα από αυτά είναι το πρόγραμμα που αποφάσισε να δώσει στο Πανεπιστήμιό μας, γνωρίζοντας ότι θέλουμε να το υλοποιήσουμε στη Φλώρινα. Έτσι βγήκε και η σχετική προκήρυξη.
Επομένως, το ωρολόγιο πρόγραμμα καταρτίζεται ακριβώς και όσον αφορά το περιεχόμενο και όσον αφορά τον αριθμό των ωρών που διδάσκεται η κάθε θεματική, από το Υπουργείο Τουρισμού και περιλαμβάνεται αυτό μέσα στο σχετικό ΦΕΚ.
- Υπάρχει σήμερα αυξημένη ζήτηση για πιστοποιημένους και καταρτισμένους ξεναγούς;
Ναι, φυσικά και υπάρχει, γιατί νομίζω ότι είναι γνωστό πως ο τουρίστας που έρχεται πλέον στην Ελλάδα δεν είναι ο τουρίστας που ερχόταν μέχρι τα τελευταία χρόνια να απολαύσει μόνο τη φυσική ομορφιά, αλλά έρχεται να γνωρίσει τη χώρα και να απολαύσει και αυτό το οποίο ονομάζουμε Πολιτιστική Κληρονομία που σχετίζεται βέβαια και με το μνημειακό απόθεμα αλλά και με την παραδοσιακή παραγωγή και με ό,τι άλλο σχετίζεται η πολιτιστική κληρονομιά ενός τόπου.
Άρα υπάρχει στοχευμένο κοινό στο οποίο απευθύνονται οι ειδήμονες πλέον ξεναγοί. Μιλάμε δηλαδή για ξεναγούς οι οποίοι είναι πραγματικά πρεσβευτές του πολιτισμού της χώρας μας προς τους ξένους και τέτοιους ανθρώπους προσδοκούμε να βγάζουμε μέσα από τα ταχύρυθμα. Και είμαι πραγματικά πολύ ικανοποιημένη γιατί οι άνθρωποι που έρχονται στα ταχύρυθμα αυτά προγράμματα, χωρίς να αποκλείονται βέβαια και οι μη διδάκτορες, είναι πάρα πολλοί από αυτούς που έχουν διδακτορικά. Φανταστείτε το. Με μεταπτυχιακά, δηλαδή άνθρωποι με εξειδικευμένες γνώσεις και καταλαβαίνετε τώρα τι μπορούν να δώσουν οι άνθρωποι αυτοί μέσα από αυτό το οποίο λέγεται «ξενάγηση» προς τον ξένο, τον επισκέπτη, τον οποιοδήποτε ο οποίος θέλει να γνωρίσει τη χώρα μας.
- Οπότε ένας καλός ξεναγός, δηλαδή ένας ξεναγός με τα ακαδημαϊκά χαρακτηριστικά που προαναφέρατε μπορεί να επηρεάσει εξαιρετικά θετικά την εμπειρία που αποκομίζει ο επισκέπτης από ένα τόπο;
Αυτό δεν είναι και το προσδοκώμενο; Νομίζω το προσδοκώμενο είναι όχι να αλλάξουμε την εικόνα της χώρας, τουλάχιστον να μπορέσουμε να βελτιώσουμε οι ίδιοι το «είναι μας» έτσι ώστε να μπορέσουμε να το δώσουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο προς τα έξω. Νομίζω ότι έχει να κάνει με πάρα πολλά άλλα πράγματα τα οποία μαθαίνει κανείς και μέσα από αυτό το ταχύρρυθμο πρόγραμμα, δηλαδή μαθαίνει πέρα από τις γνώσεις ιστορίας αρχαιολογίας και γνώσεις πολιτικής οικονομίας, πάρα πολλά πράγματα.
Εννοείται ότι είναι αυτονόητο πως μαθαίνει και τις πρώτες βοήθειες, μαθαίνει και ορθοφωνία και χίλιες δύο άλλες τεχνικές που χρειάζεται να γνωρίζει. Αλλά βασικά, πρέπει να είναι ένας σφαιρικά γνώστης των πραγμάτων της χώρας. Πρέπει να μπορεί ο άνθρωπος αυτός, να δώσει μία διάσταση όχι μόνο για το παρελθόν αλλά φυσικά και για το παρόν της χώρας.
- Υπάρχει σημαντικό ενδιαφέρον από υποψήφιους για να συμμετάσχουν σε αυτά τα προγράμματα;
Από ό,τι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα, το ενδιαφέρον είναι ιδιαίτερα αυξημένο. Σχετίζεται βέβαια πάντοτε και με τις εκάστοτε περιστάσεις, αλλά υπάρχουν πραγματικά ενδιαφερόμενοι νέοι και όχι μόνο – δεν εννοώ ηλικιακά νέοι, νέοι στο πνεύμα άνθρωποι – οι οποίοι έρχονται από διάφορα σημεία.
Στα προηγούμενα προγράμματα δηλαδή, είχε τύχει να έρθουν ακόμη και άνθρωποι ελληνόφωνοι βέβαια και ελληνόγλωσσοι και ελληνομαθείς, ακόμη και από το εξωτερικό για να τα παρακολουθήσουν.
- Μπορεί να αποτελέσει για αυτούς μια ουσιαστική επαγγελματική διέξοδο η ξενάγηση;
Αυτό είναι σίγουρο και αυτό είναι ακριβώς και το ελκυστικό κομμάτι σε αυτά τα προγράμματα. Οι άνθρωποι αυτοί από την επόμενη μέρα που ολοκληρώνεται ένα τέτοιο δίμηνης διάρκειας, να το πούμε, ταχύρρυθμο πρόγραμμα κατάρτισης, παίρνουν ένα πιστοποιητικό από το ΚΕΔΙΒΙΜ του Πανεπιστημίου μας, παράλληλα με την άδεια άσκησης επαγγέλματος την οποία τους δίνει το Υπουργείο Τουρισμού. Εννοείται ότι παρακολουθούν τα μαθήματα, κάνουν και κάποια σεμινάρια, τα οποία είναι προδιαγραμμένα μέσα στο πρόγραμμα και δίνουν και κάποιες εξετάσεις σε κάθε θεματική ενότητα. Αυτές είναι οι βασικές προϋποθέσεις.
- Γενικότερα σε ποιο επίπεδο βρίσκεται σήμερα η επαγγελματική ξενάγηση στην Ελλάδα και ποια είναι τα περιθώρια βελτίωσης που υπάρχουν;
Κοιτάξτε, η επαγγελματική ξενάγηση στην Ελλάδα θα έλεγα ότι έχει ακόμα ένα αρκετό περιθώριο «δρόμου» να διαβεί, με την έννοια ότι εφόσον αυξάνεται ο τουρισμός, έχουμε ακόμη περισσότερα περιθώρια για να έχουμε επαγγελματίες ξεναγούς με την έννοια του επαγγελματισμού, όπως την αντιλαμβάνεται ο ορθά σκεπτόμενος άνθρωπος.
Από εκεί και πέρα βέβαια, υπάρχουν πολλοί νέοι επιστήμονες οι οποίοι έχουν ολοκληρώσει με επιτυχία όχι μόνο αυτά τα πτυχία τα οποία προαναφέρθηκαν, αλλά και άλλους συγγενείς κλάδους και οι οποίοι προσδοκούν να έχουν μια καλή ποιοτική επαγγελματική αποκατάσταση και την βρίσκουν πραγματικά μέσα από το επάγγελμα του ξεναγού. Είναι νέοι άνθρωποι οι οποίοι τους αρέσει: να μεταδίδουν τη γνώση, να επικοινωνούν με κόσμο και να γίνουν πρεσβευτές της χώρας τους. Όλα αυτά είναι στοιχεία ελπιδοφόρα και βέβαια προοιωνίζουν μια καλή εξέλιξη για το επάγγελμα του ξεναγού. Θέλω να είμαι αισιόδοξη.
*Το νέο ταχύρρυθμο πρόγραμμα κατάρτισης Ξεναγών από το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
Το πρόγραμμα, που υλοποιείται από το Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ. του Πανεπιστημίου Μακεδονίας σε συνεργασία με το Υπουργείο Τουρισμού, θα διαρκέσει από τις 7 Σεπτεμβρίου έως τις 7 Νοεμβρίου 2026 και η υποβολή αιτήσεων θα γίνει από 18 έως και 31 Μαΐου 2026.
Θα παρέχει εξειδικευμένες γνώσεις και πρακτικές δεξιότητες στον τομέα της ξενάγησης, ταυτόχρονα με επίσημη πιστοποίηση από το Κέντρο Επιμόρφωσης και Διά Βίου Μάθησης (Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ.) και άδεια άσκησης του επαγγέλματος του ξεναγού από το υπουργείο Τουρισμού.
Απευθύνεται αποκλειστικά σε αποφοίτους τμημάτων: Αρχαιολογίας, Ιστορίας, Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Ιστορίας Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Ιστορίας Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών, Ιστορίας και Εθνολογίας και του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών, με κατεύθυνση Αρχαιολογία. Απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η γνώση δύο ξένων γλωσσών (επίπεδο Γ2 και Γ1 αντίστοιχα).
Το περιεχόμενο και οι δεξιότητες που θα αποκτηθούν κατά τη διάρκεια του προγράμματος περιλαμβάνουν α) Σχεδιασμό και οργάνωση ξεναγήσεων, β) Υλοποίηση ξενάγησης σε ομάδες και επισκέπτες, γ) Παρουσίαση ιστορικού και πολιτιστικού πλαισίου και δ) Ανάδειξη πολιτισμικών στοιχείων κάθε περιοχής.
Το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας έχει υλοποιήσει με επιτυχία και στο παρελθόν δύο ταχύρρυθμα προγράμματα κατάρτισης στο επάγγελμα του ξεναγού, το πρώτο στη Λάρισα (29/2/2016-13/5/2016) και το δεύτερο στις Σέρρες (14/11/2016-25/1/2017).
Για περισσότερες πληροφορίες και για αιτήσεις οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκέπτονται τους εξής συνδέσμους: https://tinyurl.com/3rmuteup και https://forms.gle/sKErhb9SUkNn2HYs7
Πηγή: makedonikanea
