Τίτλοι τέλους. Μια πορεία 42 χρόνων, ολοκληρώνεται την Παρασκευή για τον ΑΗΣ Αγίου Δημήτριου, το σημαντικότερο και μεγαλύτερο λιγνιτικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας για τη χώρα, ο οποίος στήριξε ανελλιπώς το ενεργειακό σύστημα και αποτέλεσε τη «ναυαρχίδα» της ΔΕΗ για δεκαετίες.
Από τις μεγάλες στιγμές ακμής και τα ρεκόρ παραγωγής, στη σταδιακή μείωση λειτουργίας λόγω ανταγωνιστικότητας, την περιορισμένη λειτουργία και τις συνεχείς παρατάσεις(σ.σ. κυρίως για τη στήριξη της Τηλεθέρμανσης) ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου παραμένει ο πιο εμβληματικός σταθμός της ΔΕΗ και ίσως το πιο αναγνωρίσιμο βιομηχανικό εργοστάσιο στη Δυτική Μακεδονία.
Τα τεράστια φουγάρα του, οι θεόρατοι πύργοι ψύξης και η οπτική επαφή με το σταθμό, ιδιαίτερα μετά την λειτουργία της Εγνατίας Οδού, δημιούργησαν ένα τεράστιο μύθο γύρο από τον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, με χιλιάδες εργαζόμενους να έχουν περάσει προσφέρει τις υπηρεσίες τους στο σταθμό που στήριξε την τοπική οικονομία όσο ίσως κανείς άλλος στην περιοχή.
Ένα εργοστάσιο το οποίο συνδέθηκε άρρηκτα με την ανάπτυξη της Δυτικής Μακεδονίας, δίνοντας δουλειά σε χιλιάδες σπίτια, ηλεκτροδοτώντας όλη την Ελλάδα, ενώ παράλληλα ουκ ολίγες φορές έγινε το επίκεντρο των κινητοποιήσεων τόσο για εργασιακά ζητήματα, όσο και για περιβαλλοντικούς λόγους.
Από τη δεκαετία του 1980 ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου συνέβαλε στη μεγάλη επέκταση του Λιγνιτικού Κέντρου Δυτικής Μακεδονίας.
Με πέντε μονάδες να τίθενται σε λειτουργία από το 1984 έως το 1997, ο σταθμός έφτασε σε εγκαταστημένη μέγιστη ισχύ που ξεπέρασε τα 1500 MW(περίπου 1595) αποτελώντας το καμάρι της ΔΕΗ και κυριολεκτικά το μεγάλο της όπλο στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2000, ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου κάλυπτε το σημαντικότερο ποσοστό των ενεργειακών αναγκών της χώρας, τροφοδοτούμενος με λιγνίτη από τα Ορυχεία της περιοχής, ενώ από το 1993 αποτέλεσε τον τροφοδότη της Τηλεθέρμανσης Κοζάνης.
Οι πιέσεις για τον περιορισμό των εκπομπών ρύπων και η έντονη στροφή σε περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε όλη την Ευρώπη, άρχισαν να δημουργούν πίεση στους λιγνιτικούς σταθμούς, μεταξύ των οποίων και ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου με τη ΔΕΗ να προχωρά σε έργα περιβαλλοντικής αναβάθμισης, όπως εγκαταστάσεις αποθείωσης, βελτιώσεις φίλτρων, περιορισμό εκπομπών κ.α.
Η ανακοίνωση του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, από το βήμα του ΟΗΕ τον Οκτώβριο του 2019 για την απολιγνιτοποίηση, θέτει ουσιαστικά τον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου σε διαδικασία σταδιακής ολοκλήρωσης του χρόνου ζωής του.
Περιορισμός συμμετοχής στο σύστημα και ενεργοποίηση μονάδων κυρίως για την Τηλεθέρμανση ή σε στιγμές που η χώρα αντιμετώπιζε λόγους ενεργειακής επάρκειας.
Καλοκαίρια υψηλών θερμοκρασιών με αυξημένη ζήτηση, όπως και χειμώνες με ανάγκες του συστήματος δίνουν στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου ρόλο πρωταγωνιστική κατά διαστήματα, γεγονός όμως που οδηγεί ακόμα γρηγορότερα στο τέλος των εξασφαλισμένων ωρών
Οι επανειλημμένες παρατάσεις λειτουργίας αφορούν κυρίως τις ανάγκες της Τηλεθέρμανσης.
Στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου η πρώτη μονάδα μπήκε σε λειτουργία το 1984, για να ακολουθήσει την επόμενη χρονιά η επόμενη. Το 1988 έρχεται η τρίτη μονάδα του σταθμού, ενώ το 1991 ενισχύεται ακόμα περισσότερο με την 4.
Τελευταία και μεγαλύτερη σε ισχύ, αλλά και πιο σύγχρονη μονάδα ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου 5 το 1997.
Οι ιστορίες πίσω από τον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου πολλές, ιδιαίτερα για τους ανθρώπους που εργάστηκαν χιλιάδες ώρες στο σταθμό.
Κρίσεις, εργατικά ατυχήματα, μεγάλες βλάβες, ανάγκη αύξησης της παραγωγής για την κάλυψη των αναγκών του συστήματος, ερωτηματικά για την τροφοδοσία της Τηλεθέρμανσης, περιβαλλοντικές ανησυχίες, συνύπαρξη με τις τοπικές κοινωνίες και απολιγνιτοποίηση.
Λέξεις που σίγουρα δεν μπορούν να περιγράψουν έτσι απλά την πορεία των 42 ετών του ΑΗΣ που γράφει το οριστικό του τέλος στις 15 Μαΐου 2026.
Η στάση εργασίας και η συμβολική παράσταση διαμαρτυρίας εργατικών σωματείων στην πύλη του ΑΗΣ την Παρασκευή το πρωί, ίσως αποτελέσει την τελευταία ανάμνηση μπροστά από τον εμβληματικότερο λιγνιτικό σταθμό της χώρας.
