Όμηρος. Λέξη με διττή σημασία ήδη από την αρχαιότητα. Από την μια σημαίνει ο «Μη Ορών», αυτός δηλαδή που δεν μπορεί να δει. Από την άλλη, φιλόλογοι ισχυρίζονται ότι προέρχεται από τις λέξεις «Ομού» και «Αραρείν» που σημαίνει «ενώνω», μιας και ο αιχμάλωτος συνήθιζε να κρατείται ως εγγύηση για την εκτέλεση μιας συμφωνίας ή συνθήκης. Στην Ελλάδα του σήμερα ισχύουν εξίσου οι δύο ορισμοί.
Κάθε έναν-δύο μήνες προκηρύσσονται διαγωνισμοί για εργασία κοινωφελούς ωφέλειας, οκταμήνων, διμήνων και πολλών ακόμη εφευρημάτων περιοδικής εργασίας. Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα της Ε.Ε που έχει αξιολογήσει πως η ανεργία μπορεί να καταπολεμηθεί με εκ περιτροπής περιοδική εργασία σε φορείς του Δημοσίου. Μόνο έτσι μπορεί να ερμηνευτεί η εμμονή του κράτους να περνάει κάθε λίγο από αξιολόγηση προσόντων και μορίων δεκάδες χιλιάδες ανέργους για ολιγόμηνες προσλήψεις, και έπειτα ξανά και πάλι από την αρχή, τροφοδοτώντας τους εργαζομένους του δημοσίου με τόνους χαρτούρας που θα πρέπει να επεξεργαστεί. Οι άνεργοι μαζεύουν τα χαρτιά τους, βγάζουν το κομπιουτεράκι τους και ξεκινούν να προσθέτουν μόρια. Τόσα ο βαθμός απολυτηρίου, τόσα ο χρόνος ανεργίας, τόσα η περιοχή κατοικίας, τόσα η πολυτεκνία του πατέρα, τόσα τα τέκνα, τόσα η προϋπηρεσία, σύνολο τόσα. Να τ΄ αφήσω; Όσοι δεν είναι ιδιαίτερα “τυχεροί” να έχουν γεννηθεί σε παραμεθόριο ή σε ρυπογόνο περιοχή, σε υποβαθμισμένη περιοχή ή απλώς χωρίς βαθμό εντοπιότητας, ξεκινούν να ψάχνουν τα παραθυράκια του νόμου. «Μάνα, έχουμε κανένα συγγενή στο χωριό να γυρίσει το ρεύμα στο όνομα μου να φαίνεται πως κατοικώ εκεί;». Σήμερα, μεγάλο μέρος της πραγματικής απασχόλησης των ανέργων είναι η εύρεση και συλλογή μορίων.
Στη χώρα μας έχουμε επίσης ακόμη μια παράδοξη πρωτιά. Την επιστροφή στα θρανία του λυκείου, πτυχιούχων Α.Ε.Ι και Τ.Ε.Ι για να πάρουν κάποια ειδικότητα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αφού διαπιστώνουν ότι κάθε λίγους μήνες ζητείται στις προκηρύξεις. Πάσης φύσεως υποψήφιοι τεχνίτες και βοηθοί ξεκινούν μαθητεία στις τεχνικές σχολές της χώρας, όντας ήδη πτυχιούχοι ανώτατων ιδρυμάτων. Διακαής πόθος (κυρίως των γονιών τους) να μπαίνουν κάθε λίγους μήνες εντός του συστήματος, να μαζεύουν μόρια προϋπηρεσίας και εμπειρία ώστε κάποια στιγμή να βγει κάποιος διαγωνισμός για μονίμους στο δημόσιο και να έχουν προβάδισμα έναντι άλλων. Εκεί που σε αναπτυγμένες χώρες της Ε.Ε αξιολογούν τα πτυχία και την γενικότερη μόρφωση και σου δίνουν την δυνατότητα να ξεκινήσεις από χαμηλά και να ανέβεις την σκάλα της επιτυχίας, στην Ελλάδα σου ζητάνε να υποβαθμίσεις το επίπεδο των γνώσεων σου για να μπορείς να παίρνεις μέρος σε προκηρύξεις δημοσίου. Θυμίζει την ιστορία αίτησης διορισμού του ποιητή Καρυωτάκη, που παρουσίασε πτυχίο Νομικής και επέμεναν να του ζητούν απολυτήριο Γυμνασίου. Αποτέλεσμα είναι ορισμένοι να φύγουν στο εξωτερικό, λιγότεροι εντός Ελλάδας σε ιδιωτικές εταιρίες, ενώ όσοι παραμείνουν να μετράνε και να μαζεύουν μόρια καθίστανται όμηροι ενός συστήματος που δεν τους αφήνει να αναπτύξουν τις ικανότητες τους. Η πλέον μορφωμένη γενιά παραγωγικών ανθρώπων της νεώτερης ιστορίας μας εγκαταλείπει τη χώρα, αφήνοντας πίσω μεταξύ άλλων και ένα δυσαναπλήρωτο δημογραφικό κενό, ή παραδίνεται στην παράνοια του κυνηγιού μορίων.
Δεν είναι μόνο αυτοί όμως όμηροι μιας νοσηρής κατάστασης στο δικαίωμα της εργασίας. Κατά καιρούς ανακοινώνονται νέες προκηρύξεις για υπαλλήλους αορίστου χρόνου. Τελευταίο παράδειγμα οι επιτυχόντες σε περσινό διαγωνισμό για τους Ο.Τ.Α , που ακόμη δεν έχουν τοποθετηθεί στις θέσεις τους. Ολιγωρία του κράτους λόγο γραφειοκρατίας ή προσχεδιασμένη ομηρία για ψήφο σε επερχόμενες εκλογές; Θυμάμαι, φίλος επιτυχόντας έβαλε πωλητήριο στο κατάστημα του λόγω διορισμού, όταν αναρτήθηκαν τα αποτελέσματα. Μετά από λίγους μήνες και αναβολή στην αναβολή το έβγαλε και περιμένει να δει τι θα γίνει. Μιλούσαμε προχτές για τις εκλογές και μου έλεγε «Θα τους ψηφίσω, τι να κάνω; Αν έρθει ο άλλος και ακυρώσει τον διαγωνισμό;» Ομηρία ανθρώπων και εδώ, με φοβία. Ψυχές που επένδυσαν στο “όνειρο του δημοσίου” (μιας και με αυτό γαλουχήθηκαν) και τώρα τους έχουν περάσει ένα λουρί στον λαιμό και τους κρατάνε υπόχρεους μέχρι την επόμενη εκλογική αναμέτρηση.
Υπάρχει όμως ακόμη μια κατηγορία ομήρων. Αφανής και κυρίως μη μετρήσιμη. Είναι οι αναμένοντες την σύνταξη τους. Δεκάδες χιλιάδες αιτήσεις συνταξιοδότησης περιμένουν να τις επεξεργαστούν και να ξεκινήσει η καταβολή της σύνταξης, ή έστω και μέρους της. Άνθρωποι που ένα ή και δύο χρόνια πριν έχουν κάνει αίτηση, ζούνε με δανεικά. Που μπορεί να κολλάει μια τόσο απλή και γραμμική διαδικασία; Δεν είναι απλό; Τόσα χρόνια, τόσα ένσημα, τόσα χρήματα σύνταξη. Ηλικιωμένοι άνθρωποι παραμένουν όμηροι ενός συστήματος που καθυστερεί την καταβολή συντάξεων για να βγουν τα νούμερα που πρέπει να παρουσιάσουμε στους θεσμούς. Θα αναρωτηθεί κάποιος «Μα αφού βγήκαμε από τα μνημόνια! Ποιοί θεσμοί;». Αν βγήκαμε για ποιον λόγο μόλις άκουσαν οι Ευρωπαίοι εταίροι τις νέες παροχές που ανακοινώθηκαν πρόσφατα θορυβήθηκαν και είπαν ότι αυτά δεν είναι μέσα στα πλαίσια που έχουν συμφωνηθεί; Για ποιον λόγο ήδη στην Γερμανία συζητιέται επίσημα στο κοινοβούλιο το θέμα αθέτησης των όρων χορήγησης πιστώσεων στην Ελλάδα; Για ποια συμφωνία μιλάνε αν δεν υπάρχει μνημόνιο;
Όποιος κάνει τον κόπο να αθροίσει τις παραπάνω κατηγορίες ανθρώπων, τους ανέργους, τους εκ περιτροπής εργαζομένους, τους επιτυχόντες που περιμένουν διορισμό, τους αναμένοντες σύνταξη, θα διαπιστώσει ότι το νούμερο που προκύπτει βγάζει κυβέρνηση. Όχι μόνο τώρα. Πάντα έβγαζε, μιας και τις ίδιες ακριβώς μοχλεύσεις με την εργασία, τους διορισμούς, την καταπολέμηση της ανεργίας αλλά και τον εμφανιζόμενο μικρό αριθμό συνταξιούχων τα χρησιμοποίησαν και προηγούμενες κυβερνήσεις. Μεγάλο μέρος του Ελληνικού λαού κρατείται όμηρος για πάσα κυβερνητική χρήση . Ακόμη χειρότερο, πολλοί υποφέρουν από το σύνδρομο της Στοκχόλμης και βρίσκονται να δικαιολογούν αυτόν που τους κρατά ομήρους ή ακόμη και να γίνονται οι ιδεολόγοι μαχητές του. Είτε οι ομηρίες αυτές οφείλονται σε εκλογικές σκοπιμότητες, είτε χρειάζονται για να βγουν τα νούμερα που πρέπει να παρουσιάζουμε σαν κράτος, είτε πρόκειται για επακόλουθο της εξωφρενικής γραφειοκρατίας στην Ελλάδα, κάποια στιγμή πρέπει οι όμηροι να πουν «φτάνει!» και να προσπαθήσουν αυτό που είναι η ύψιστη υποχρέωση κάθε αιχμαλώτου. Να δραπετεύσουν.
Οι λύσεις να δοθούν άμεσα. Εάν υπάρχουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες σε δημόσιους οργανισμούς, ΟΤΑ και Δ.Ε.Κ.Ο, να στελεχωθούν με εξειδικευμένο προσωπικό που θα παρέχει ποιοτική εργασία· όχι με ανειδίκευτους ολιγομηνίτες. Εάν υπάρχει υπερστελέχωση σε κάποια τμήματα και υποστελέχωση σε άλλα, να γίνουν μετατάξεις. Οι απαραίτητοι υπάλληλοι, εκεί που χρειάζονται. Εάν δεν υπάρχουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες, να σταματήσουν οι ρουσφετολογικού χαρακτήρα προκηρύξεις ομηρίας για ολιγόμηνη εργασία. Αν υπάρχει μια παροδική ή έκτακτη ανάγκη για κάποια εργασία, να στραφούν σε λύσεις μισθώσεων ιδιωτών. Όταν η εκ περιτροπής εργασία καλύπτει και τους δώδεκα μήνες του έτους δεν είναι εκ περιτροπής, είναι εμπαιγμός των εργαζομένων και επιβράδυνση των επαγγελματικών τους δυνατοτήτων. Η απελευθέρωση του εργατικού δυναμικού της χώρας σπάζοντας τον φαύλο κύκλο της εξαρτημένης από το κράτος ημιαπασχόλησης είναι το πρώτο βήμα για ανάπτυξη.
Όσον αφορά τις συντάξεις, να γίνει η απαραίτητη επεξεργασία και να καταβληθούν άμεσα. Δεν νοείται από την μια να παρακρατούνται χρήματα που έδιναν εργαζόμενοι για μια ολόκληρη ζωή, και μάλιστα να παρακρατούνται στην περίοδο εκείνη της ζωής τους που λόγω αδυναμίας εργασίας και πόρων τα χρειάζονται περισσότερο, ενώ από την άλλη να γίνεται δήθεν κοινωνική πολιτική (προεκλογικού χαρακτήρα) με εκατοντάδες διαφορετικά επιδόματα και μερίσματα και λοταρίες για κάθε πιθανή και απίθανη περίπτωση. Η ευμάρεια ενός κράτους πηγάζει από την βεβαιότητα των πολιτών του ότι εργάζονται εντός ενός σταθερού συστήματος, με γνώση των συνθηκών εργασίας, φορολογίας και νόμων. Όσο η Ελλάδα παραμένει μια χώρα που οι νόμοι της αλλάζουν κάθε μέρα, που οι φορολογίες της άμεσες και έμμεσες αλλάζουν με κάθε νέο υπουργό, που ο τομέας εργασίας βασίζεται σε περιοδικά μπαλώματα προγραμμάτων κρατικού χαρακτήρα· όσο το εργατικό δυναμικό φτάνει να βασίζει την ζωή του σε επιδόματα που θα του παρέχουν και σε μόρια που θα κυνηγάει να συμπληρώσει, δεν πρόκειται να υπάρξει πραγματική ανάπτυξη. Τα επιδόματα δεν φυτρώνουν μέσα σε αποθεματικά πλεονάσματα, κατά τον ίδιο τρόπο που το τυρί δεν παράγεται από την τυρόπιτα. Χρειάζεται πραγματική ανάπτυξη για να είναι πάντα γεμάτη η δεξαμενή πόρων για την ύπαρξη κοινωνικού κράτους, χωρίς ομηρίες.
