Στη συνέντευξή του στη ΔΕΘ ο κ. Τσίπρας αποποιήθηκε το παρελθόν του με πρωτοφανή ωμότητα. Σε ελεύθερη απόδοση είπε «ο ΣΥΡΙΖΑ που αντιπολιτεύεστε δεν υπάρχει, πάρτε το απόφαση».
Ακολουθώντας την προτροπή του δεχόμαστε μεταξύ των άλλων ότι τα πρωτογενή πλεονάσματα δεν είναι ροζαλί από το αίμα, όπως δήλωνε πριν από τρία χρόνια, απλά πρόκειται για ροδόνερο.
Η αλήθεια είναι ότι τα πρωτογενή πλεονάσματα (ππ στη συνέχεια) που επιβλήθηκαν στη χώρα είναι υψηλά, ωστόσο η επίτευξή τους μέχρι το 2021 έχει κομβική σημασία στο τρέχον πρόγραμμα.
Μέχρι τότε η Ελλάδα, χάρη στο PSI, πληρώνει τοκοχρεολύσια 5,5 – 6,0 δισ. ευρώ ετησίως. Κατόπιν απαιτείται αναδιάρθρωση του χρέους, γιατί οι υποχρεώσεις αυξάνονται σημαντικά. Το ππ μέχρι το 2021 προβλέπεται στο 3,5% του ΑΕΠ, υπερκαλύπτει δηλαδή τις δανειακές μας υποχρεώσεις, χωρίς άλλες προϋποθέσεις.
Δεδομένου ότι οι υποχρεώσεις μας αφορούν σε συντριπτικό ποσοστό ευρωπαϊκά δάνεια, γίνεται εύκολα αντιληπτό γιατί τα ππ μέχρι το 2021 θεωρούνται αδιαπραγμάτευτα από τους Ευρωπαίους.
Τούτων δοθέντων, η πρόβλεψη του ΔΝΤ για ππ 2,2% το 2018 σημαίνει πολύ απλά ότι το πρόγραμμα δεν βγαίνει. Ο μόνος τρόπος αποφυγής ατυχήματος είναι να έρθουν πολύ πιο κοντά τα ήδη ψηφισμένα μέτρα (μείωση συντάξεων και αφορολογήτου).
Οι δηλώσεις του ΔΝΤ, ότι δε ζητάει άλλα μέτρα, στερούνται σημασίας γιατί το Ταμείο από το 2014 δεν συμμετέχει στο δανειακό μας πρόγραμμα και γενικότερα έχει μια ολότελα διαφορετική οπτική από την Ευρώπη στο «ελληνικό πρόβλημα». Την ίδια αξία έχει και η επίσημη κυβερνητική θέση «κι άλλες φορές το ΔΝΤ έπεσε έξω στις προβλέψεις του», είναι τυπική και αναμενόμενη.
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, η πρόβλεψη του προσχεδίου προϋπολογισμού για ππ 3,57% το 2018 είναι στον αέρα και μαζί της όλο το κυβερνητικό αφήγημα.
Το ππ στη διετία 2016 – 2017 βασίστηκε σε υπεραπόδοση των εσόδων που δεν έχει μόνιμο χαρακτήρα.
Σημαντικά έσοδα, αν και κατώτερα των προβλέψεων, απέδωσε η σταδιακή αύξηση της προκαταβολής φόρου από το 50% στο 100 %.
Ακόμα μεγαλύτερη ενίσχυση των εισόδων στη διετία, υπήρξε από τον υπερδιπλασιασμό των ηλεκτρονικών συναλλαγών λόγω capital controls και από την πρακτική των κατασχέσεων.
Το μαξιλάρι της προκαταβολής δεν υπάρχει το 2018 και τα δύο μέτρα υπεραπόδοσης παρουσιάζουν ήδη κόπωση προκαλώντας τρύπα στα έσοδα, όπως ομολογείται και στο προσχέδιο προϋπολογισμού.
Η κυβέρνηση παρ’ όλα αυτά βλέπει το 2018 ππ 3,57% λόγω ΕΦΚΑ.
Η πρόβλεψη είναι επιεικώς αβάσιμη, γιατί στηρίζεται σε πρόσκαιρα δεδομένα. Η ευρωστία του ΕΦΚΑ είναι πλασματική και οφείλεται κατά σειρά:
- στην αλλαγή του τρόπου καταβολής των εισφορών από τους ελευθεροεπαγγελματίες που καταβάλλουν φέτος εισφορές 18μηνου
- στις μεγάλες καθυστερήσεις στην έκδοση νέων συντάξεων
- στον προσωρινό υπολογισμό των εισφορών ελευθεροεπαγγελματιών με βάση τα εισοδήματα του 2015 και όχι του 2016 που ήταν μειωμένα κατά 23%.
Τα φανερά προβλήματα στα δημόσια έσοδα και τα κρυμμένα στον ΕΦΚΑ αθροίζουν ποσά άνω του 1% του ΑΕΠ (1,8 δισ.) και έχουν κοινή αφετηρία το φορο-ασφαλιστικό, που οδήγησε σε μεγάλη απόκρυψη εισοδημάτων απειλώντας με εκτροχιασμό το πρόγραμμα. Ριζικά διαφορετική εικόνα θα υπήρχε σε όλα αυτά εάν δεν είχαμε κολλήσει 2,5 χρόνια στην ύφεση αντί της προβλεπόμενης ανάπτυξης. Βρισκόμαστε σε αυτό το σημείο από την εμμονική ιδεοληψία της υπερφορολόγησης με αιχμή το φορο-ασφαλιστικό και από την αβελτηρία σε ό,τι σχετίζεται με ανάπτυξη, δηλαδή με αποκλειστική ευθύνη της κυβέρνησης.
Σωστό και δίκαιο είναι να εφαρμόσει ο κ. Τσίπρας νωρίτερα αυτά που έχει ψηφίσει, αν και δεν ανήκει στην κατηγορία των «ηρωικώς πεσόντων». Πιο πιθανή είναι επιτάχυνση των πολιτικών εξελίξεων το 2018 με τη χώρα να βρίσκεται για μία ακόμα φορά αντιμέτωπη με τον εφιάλτη του ηθικού κινδύνου που την ταλαιπωρεί από το 2010. Το πιο σίγουρο απ’ όλα είναι ότι ο κύριος Τσίπρας θα παραδώσει μια κατάσταση χειρότερη από αυτή που παρέλαβε.
Ο Πάρις Κουκουλόπουλος είναι γραμματέας του τομέα Οικονομικών του ΠΑΣΟΚ
