Μας εξέπληξε ευχάριστα ο γνωστός Εικαστικός Ιωάννης Παπαδόπουλος, με την έκδοση του πρώτου Βιβλίου του, με τίτλο:”Διάλογοι μιας άλλης εποχής με τον Πάππο”, που θα αποτελέσει παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές, καθώς στοχεύει στη διάσωση και διατήρηση του Γλωσσικού Ιδιώματος Βοΐου-Δυτικής Μακεδονίας.
Μιλώντας στην κάμερα του e-ptolemeos ο κ. Παπαδόπουλος, αφηγείται με παρρησία την ιστορία του βιβλίου σαν να βρίσκεται απέναντι ο κάθε αναγνώστης, τονίζοντας τα εξής:”Αν μου ζητούσαν να περιγράψω την ιστορία αυτού του βιβλίου, θα έλεγα ότι μοιάζει με ένα ταξίδι που για αλλού ξεκίνησε και αλλού κατέληξε, αλλά όλα αυτά εξελίχθηκαν μέσα από μια απρόβλεπτη αλλά και συγκλονιστική διαδρομή.
Πριν από 14 περίπου χρόνια (το 2012), ξεκίνησα το προφίλ στο φέισμπουκ στο όνομα Κωνσταντίνος Τσιαμίτης, με στόχο να επαναφέρω μνήμες και πρόσωπα της περιοχής του χωριού μου, της Δάφνης Βοΐου, (Δράμιστας με την παλιά ονομασία) και των γειτονικών χωριών, χρησιμοποιώντας αποκλειστικά και μόνο την τοπική διάλεκτο, σε όλες τις αναρτήσεις. Ο Κωνσταντίνος Τσιαμίτης, ο «πάππος», που είναι ο πρωταγωνιστής του βιβλίου, ήταν ο εκ πατρός παππούς μου και το «Τσιαμίτης» δεν είναι επώνυμο, αλλά το οικογενειακό μας παρατσούκλι, με το οποίο ήταν ευρύτερα γνωστός ο παππούς.
Ο πάππος γεννήθηκε στη Δάφνη την 1η Ιανουαρίου το 1888, όταν ακόμα η Μακεδονία ήταν υπόδουλη στους Τούρκους. Πατέρας του ο Μακεδονομάχος Δημήτριος Παπαδόπουλος (καταγεγραμμένος ως Τσιαμίτης) και η Δέσπω. Σε μικρή ηλικία βρέθηκε μόνος στην Πελοπόννησο, απ΄ όπου το 1907 μετανάστευσε στην Αμερική. Επέστρεψε στη Δάφνη το 1912 και παντρεύτηκε τη Βαγγελή (Ευαγγελία) Γκιουλέκα, από το Πολυκάστανο, με την οποία απέκτησαν πέντε γυιούς (Σωτήρη, Χρήστο, Μήτσο, Στέφανο και Θωμά) και δύο κόρες (Φώτω και Ευδοξία). Το 1915 έφυγε ξανά για την Αμερική και επέστρεψε το 1920. Από εκεί και μετά έζησε στη Δάφνη όλη την υπόλοιπη ζωή του, μέχρι τις 13 Νοεμβρίου 1979 που απεβίωσε. Διετέλεσε πολλές φορές πρόεδρος της Δάφνης και συμμετείχε στα κοινωνικά δρώμενα της περιοχής. Ήταν επίσης εξαιρετικός μάγειρας, τέχνη που έμαθε στην Αμερική και που την ασκούσε μόνο στους γάμους που γίνονταν στην περιοχή (που ήταν πάρα πολλοί τότε) και θεωρούνταν ο κορυφαίος μάγειρας για την παρασκευή του γεύματος στα γαμήλια γλέντια. Να αναφέρω επίσης ότι τα πρόσωπα που αναφέρει ο πάππος στο βιβλίο είναι στην πλειονότητα υπαρκτά, εκτός από την απαραίτητη σε κάθε ιστορία αρνητική πρωταγωνίστρια, τη Μπασιουνάσιαινα, που είναι φανταστικό πρόσωπο.
Η απήχηση που βρήκε το προφίλ ήταν πολύ μεγάλη και πολύ σύντομα απλώθηκε όχι μόνο σ΄ όλη τη Δυτική Μακεδονία, αλλά απέκτησε και φίλους σε ολόκληρη την Ελλάδα, όπου ομιλείται η λεγόμενη «ορεινή διάλεκτος», που έχει πολλά κοινά στοιχεία με την τοπική διάλεκτο του Βοΐου. Να διευκρινίσω εδώ, ότι ο χαρακτήρας του πάππου δεν ταιριάζει και πολύ με το χαρακτήρα που φαίνεται στο βιβλίο, αλλά αυτό προέκυψε σαν φυσιολογική συνέπεια, όταν τα γραφόμενα προσαρμόζονταν σε αυτό που περισσότερο ήθελαν οι φίλοι του προφίλ.
Όσο διευρύνονταν ο κύκλος των φίλων του προφίλ, ήρθε η πρόταση της συνεργασίας με την εφημερίδα «ΚΟΖΑΝΗ» Τότε μου δημιουργήθηκε για πρώτη φορά η υποχρέωση της σύνταξης ολοκληρωμένων άρθρων στην τοπική διάλεκτο, μεγαλύτερων και περισσότερο συγκροτημένων, σε σχέση με τις μέχρι τότε πιο ελεύθερες αναρτήσεις. Η απήχηση που βρήκαν τα άρθρα μέσα από την εφημερίδα, αύξησε ακόμη περισσότερο το κοινό του «παππού» και έδωσε ακόμη μεγαλύτερη εμβέλεια στα κείμενά του. Από αυτά τα άρθρα κυρίως αποτελείται το βιβλίο, μαζί με κάποιους από τους διαλόγους που κρίθηκε ότι ήταν σκόπιμο να κρατήσουμε. Για λόγους όμως προσωπικών δεδομένων, στους διαλόγους δεν αναγράφονται τα ονοματεπώνυμα όσων συμμετέχουν σ΄ αυτούς, αλλά μόνο τα αρχικά τους.
Η συγγραφή των άρθρων στην τοπική διάλεκτο και η ανάγκη της μετατροπής σε γραπτό λόγο μιας διαλέκτου που χρησιμοποιούνταν μόνο προφορικά, δημιούργησε την ανάγκη θέσπισης γραμματικών κανόνων. Στο κομμάτι αυτό αναγκαστήκαμε να στηριχθούμε μόνο στις γνώσεις μας και ενίοτε να αυτοσχεδιάσουμε, προκειμένου να ολοκληρώσουμε το έργο μας. Πιθανόν κάποιος εξειδικευμένος φιλόλογος που να γνωρίζει τη διάλεκτό μας, να ήταν πλέον κατάλληλος από εμάς για την δημιουργία των κανόνων και με χαρά θα δεχτούμε τις όποιες προτάσεις διόρθωσης, από κάποιους ειδικούς.
Όσο αυξάνονταν η εμβέλεια του προφίλ, τόσο αυξάνονταν και οι παροτρύνσεις από φίλους, οι οποίοι ζητούσαν να κρατήσουμε τις αναρτήσεις του παππού μαζί με τα σχόλια και να τις εκδώσουμε, προκειμένου να μη χαθεί όλο αυτό το υλικό, γραμμένο αποκλειστικά στην τοπική διάλεκτο. Μάλιστα το ότι στην τοπική διάλεκτο υπάρχουν μόνο μεμονωμένα κείμενα και δεν υπάρχει κάποιο ολοκληρωμένο βιβλίο με αυτόν το πλήθος των κειμένων, ήταν από τους λόγους που άρχισα να σκέφτομαι το ενδεχόμενο της έκδοσης.
Ένας άλλος λόγος που συνετέλεσε στο να προχωρήσουμε στην έκδοση του βιβλίου, είναι το ότι όσο κατατριβόμουν με τη διαδικασία της συγγραφής των κειμένων, ανακάλυπτα τον τεράστιο γλωσσικό πλούτο της διαλέκτου μας και συνειδητοποιούσα ότι είναι ένα πολύτιμο υλικό, που δεν θα έπρεπε να χαθεί, με δεδομένο μάλιστα το ότι στις επόμενες γενιές θα είναι πολύ πιο δύσκολη η συγγραφή κειμένων σ΄ αυτήν, καθώς θα περιορίζονται συνεχώς αυτοί που τη γνωρίζουν. Να αναφέρω ενδεικτικά κάποιες από τις λέξεις με απ΄ ευθείας αρχαιοελληνική προέλευση: Λέμε αγγειό το δοχείο του νερού (από το αγγείο), ορνίθια τις κόττες (όρνιθες) κλπ”.
Να ευχηθούμε να είναι “καλοτάξιδο” το βιβλίο, η παρουσίαση του οποίου θα πραγματοποιηθεί στις αρχές του επόμενου μήνα, στη Θεσσαλονίκη και στον Ιωάννη Παπαδόπουλο να συνεχίσει να είναι αυθεντικός και να γράφει ό,τι Πνευματικό και βιωματικό έχει στην ψυχή του!
ΚΟΥΛΑ ΠΟΥΛΑΣΙΧΙΔΟΥ
