Σε κλίμα έντονης αντιπαράθεσης, αλλά με σαφές διακύβευμα για την πορεία ενός μεγάλου έργου, το Δημοτικό Συμβούλιο Αμυνταίου συζήτησε την έναρξη της διαδικασίας για να προχωρήσει το έργο ύψους 30,4 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση και αναγέννηση του ανενεργού ορυχείου Βεγόρας. Σύμφωνα με τη δημοτική αρχή, από τα 1.419 στρέμματα της συνολικής έκτασης, περίπου 1.100 ανήκουν ήδη στον Δήμο Αμυνταίου, ενώ για περίπου 325 στρέμματα έχει προκύψει ιδιοκτησιακό ζήτημα, καθώς μετά την ανάρτηση του Κτηματολογίου εμφανίζονται να ανήκουν σε ιδιώτες. Όπως υποστήριξε ο δήμαρχος, για να γίνει η πλήρης αποκατάσταση όλης της έκτασης και να μη χαθεί η χρηματοδότηση, πρέπει να προχωρήσει η διαδικασία αναγκαστικής απαλλοτρίωσης για αυτά τα 325 στρέμματα, με το κόστος να καλύπτεται από το ΔΑΜ και όχι από τον δήμο.
Την εισήγηση άνοιξε ο δήμαρχος Αμυνταίου Ιωάννης Λιάσης, παρουσιάζοντας το ιστορικό του έργου και υποστηρίζοντας ότι το ιδιοκτησιακό άλλαξε τα δεδομένα στην πορεία ωρίμανσης του φακέλου. Με αυτό το σκεπτικό εισηγήθηκε όχι την άμεση κήρυξη απαλλοτρίωσης, αλλά τη δήλωση πρόθεσης του Δημοτικού Συμβουλίου ώστε να ξεκινήσει οργανωμένα η διαδικασία διερεύνησης και προετοιμασίας, με στόχο, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, να ακολουθήσει η κήρυξη απαλλοτρίωσης και η προσφυγή στις επιταχυμένες διατάξεις του άρθρου 7α.
Όπως ανέφερε, η διαδικασία αυτή θεωρείται από τη δημοτική αρχή το ασφαλέστερο εργαλείο ώστε να ξεκινήσουν ταχύτερα οι εργασίες σε ένα έργο που συνδέεται με δημόσιο συμφέρον, επικινδυνότητα και περιβαλλοντική επιβάρυνση. Σύμφωνα με τον ίδιο, αν ο δήμος προχωρούσε με άλλη λύση στο ιδιοκτησιακό και μετά την ένταξη του έργου προέκυπταν νέες δικαιώσεις ιδιωτών ή άλλες εμπλοκές, υπήρχε κίνδυνος απένταξης της παρέμβασης, με αποτέλεσμα να ζητηθούν από τον Δήμο Αμυνταίου αποζημιώσεις για το έργο, για εργολαβικές υποχρεώσεις ή για ιδιωτικές αξιώσεις που θα εμφανίζονταν στην πορεία.
«Περιβαλλοντική βόμβα»
Ο δήμαρχος τόνισε ακόμη ότι το έργο έχει χαρακτηριστεί στρατηγικής σημασίας και πως η αποκατάσταση του ορυχείου δεν αφορά μόνο μια αναπτυξιακή προοπτική, αλλά και ζήτημα ασφάλειας και περιβαλλοντικής προστασίας για τη Βεγόρα και την ευρύτερη περιοχή. Όπως είπε, πρόκειται για τη «μοναδική ευκαιρία» να αποκατασταθεί μια περιοχή που παραμένει υποβαθμισμένη και επικίνδυνη, χαρακτηρίζοντας το ανενεργό ορυχείο «περιβαλλοντική βόμβα» που επιβαρύνει την ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Κριτική από την αντιπολίτευση
Η αντιπολίτευση επικέντρωσε την κριτική της κυρίως σε δύο άξονες: στο ιδιοκτησιακό και στην επόμενη μέρα της αποκατάστασης. Ο επικεφαλής της Λαϊκής Συσπείρωσης Κυριάκος Ελευθεριάδης υποστήριξε ότι το πρόβλημα δεν εμφανίστηκε ξαφνικά με την ανάρτηση του Κτηματολογίου, αλλά ήταν γνωστό εδώ και χρόνια, καθώς στη Βεγόρα υπήρχαν τίτλοι και ιδιωτικές εκτάσεις που δεν είχαν ποτέ απαλλοτριωθεί. Παράλληλα, τόσο ο ίδιος όσο και ο δημοτικός σύμβουλος Γιώργος Τσιρώνης έθεσαν το ερώτημα ποιο θα είναι το πραγματικό όφελος για τον δήμο και την τοπική κοινωνία από τη συγκεκριμένη παρέμβαση.
Ο κ. Ελευθεριάδης ξεκαθάρισε ότι η διαφωνία της παράταξής του δεν αφορά την ανάγκη να αποκατασταθεί το ορυχείο ούτε την ανάγκη να αρθεί η επικινδυνότητα για τη Βεγόρα, αλλά το ποιος θα είναι τελικά ο αποδέκτης του οφέλους από την παρέμβαση. Όπως υποστήριξε, άλλο είναι να γίνει ασφαλής η περιοχή και να αποκατασταθεί το περιβαλλοντικό πρόβλημα και άλλο να δημιουργηθούν, μέσω της αποκατάστασης, προϋποθέσεις αξιοποίησης που θα λειτουργήσουν υπέρ συγκεκριμένων επιχειρηματικών συμφερόντων. Με την ίδια λογική, ο Γιώργος Τσιρώνης στάθηκε στο γεγονός ότι δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί ποιος φορέας θα διαχειριστεί την έκταση που θα προκύψει μετά την αποκατάσταση, ούτε με ποιον τρόπο θα αξιοποιηθούν τα περίπου 1.000 στρέμματα που έχουν αναφερθεί ως μελλοντικός αμπελώνας.
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και η δημοτική σύμβουλος Ειρήνη Δόνε, η οποία ανέφερε ότι, παρά το μεγάλο ύψος της χρηματοδότησης και τη σημασία της αποκατάστασης, η δημοτική αρχή δεν έδωσε επαρκείς απαντήσεις στα κρίσιμα ερωτήματα που συνοδεύουν το έργο. Όπως είπε, η εισήγηση δεν την έπεισε, καθώς παραμένουν ανοιχτά ζητήματα για τον φορέα που θα αναλάβει τη διαχείριση της έκτασης και για το μοντέλο αξιοποίησής της. Η ίδια πρότεινε να εξεταστεί ακόμη και η δημιουργία διαδημοτικής επιχείρησης, υπογραμμίζοντας ότι δεν είναι αναγκαίο όλα να καταλήγουν σε ιδιώτες.
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η παρέμβαση του προέδρου της κοινότητας Βεγόρας, Λάζαρου Αθανασιάδη, ο οποίος μετέφερε στο σώμα την αγωνία των κατοίκων για την κατάσταση στο ανενεργό ορυχείο. Περιέγραψε το ορυχείο ως μια μόνιμη απειλή πάνω από το χωριό, αναφερόμενος σε κατολισθητικά φαινόμενα, κινδύνους από τις αποθέσεις και επαναλαμβανόμενες αυταναφλέξεις.
«Αν δεν λυθεί το ιδιοκτησιακό, λεφτά για το έργο δεν έχει»
Παρέμβαση έγινε και από τον Κ. Μαρή, εκπρόσωπο της ένωσης εταιρειών που έχουν αναλάβει την υποστήριξη των δικαιούχων του προγράμματος Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (εταιρείες Planet, Soul και Mazars), ξεκαθαρίζοντας ότι ο ρόλος τους είναι να λειτουργούν ως υποστηρικτές των δικαιούχων για να υλοποιήσουν όποιο έργο οραματίζονται με τη σύμφωνη γνώμη της Διαχειριστικής Αρχής
Υπογράμμισε ότι η επίλυση του ιδιοκτησιακού αποτελεί προϋπόθεση για να μη χαθεί η δυνατότητα χρηματοδότησης του έργου. Όπως ανέφερε, τα 30,4 εκατ. ευρώ είναι δεσμευμένα για τη συγκεκριμένη παρέμβαση και δεν μπορούν να μεταφερθούν σε άλλη δράση. Σημείωσε, ξεκάθαρα δε, ότι αν δεν κινηθούν οι διαδικασίες απαλλοτρίωσης δεν θα μπορούν να διεκδικηθούν τα χρήματα. «Αν δεν λυθεί το ιδιοκτησιακό δεν θα δώσει χρήματα η Διαχειριστική, είναι καθαρά για αυτό το έργο», ξεκαθάρισε.
Από την πλευρά της συμπολίτευσης και ο δημοτικός σύμβουλος Δημήτρης Μιχαηλίδης υποστήριξε ότι ο πρωτογενής τομέας και ειδικά η αμπελουργία αποτελούν βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας. Όπως ανέφερε, η δημιουργία νέων αμπελουργικών εκτάσεων μπορεί να ενισχύσει τον αμπελώνα του Αμυνταίου, να στηρίξει τα υφιστάμενα οινοποιεία αλλά και να δημιουργήσει προϋποθέσεις για νέα, ενώ, εφόσον η έκταση παραμείνει υπό δημοτικό έλεγχο, θα μπορούσε να αποφέρει και ανταποδοτικά οφέλη για τον δήμο.
Απαντώντας στις αιτιάσεις της αντιπολίτευσης, ο δήμαρχος επέμεινε ότι το κεντρικό ζητούμενο στη συγκεκριμένη φάση είναι η αποκατάσταση της έκτασης και η άρση της επικινδυνότητας. Επανέλαβε ότι τα περίπου 1.100 στρέμματα που ανήκουν ήδη στον Δήμο Αμυνταίου θα αυξήσουν την αξία της δημοτικής περιουσίας μετά την αποκατάσταση, ενώ για τα υπόλοιπα 325 στρέμματα η αποζημίωση, σε περίπτωση απαλλοτρίωσης, δεν θα βαρύνει τον δήμο αλλά το πρόγραμμα, μέσω της προβλεπόμενης διαδικασίας παρακατάθεσης στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων. Τόνισε ακόμη ότι η τελική αξιοποίηση της αποκατεστημένης έκτασης θα πρέπει να γίνει με ασφάλεια και τρόπο που δεν θα δημιουργεί ζητήματα κρατικών ενισχύσεων, αφήνοντας ανοιχτή τη συζήτηση για το μοντέλο διαχείρισης σε επόμενο στάδιο.
Τελικά, το Δημοτικό Συμβούλιο ενέκρινε την πρόταση της δημοτικής αρχής για τη δήλωση πρόθεσης και την εκκίνηση της σχετικής διαδικασίας. Η πρόταση υπερψηφίστηκε από την πλειοψηφία των παρόντων συμβούλων, ενώ αρνητική ψήφο εξέφρασαν σύμβουλοι που επέμειναν ότι το σχέδιο παραμένει ασαφές ως προς την τελική αξιοποίηση της έκτασης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η στάση του κ. Τσιρώνη, ο οποίος διευκρίνισε ότι ψηφίζει υπέρ της αποκατάστασης και της μη απώλειας της χρηματοδότησης, καταγράφοντας όμως επιφύλαξη για το γεγονός ότι δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί το μοντέλο εκμετάλλευσης και διαχείρισης του αποτελέσματος.
Με την απόφαση αυτή, το Δημοτικό Συμβούλιο άναψε το πρώτο θεσμικό «πράσινο φως» για να προχωρήσει η επόμενη φάση γύρω από το έργο της Βεγόρας. Η πολιτική συζήτηση, ωστόσο, κάθε άλλο παρά έκλεισε, καθώς παραμένουν ανοιχτά τα ερωτήματα για το ιδιοκτησιακό, το εργαλείο που θα επιλεγεί, το χρονοδιάγραμμα της αποκατάστασης και κυρίως για τη μορφή και τη χρήση της έκτασης την επόμενη ημέρα.
