- Στην πόλη Βοστόνη των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, στο Museum of Fine Arts, ευρίσκεται απουλικός στάμνος. (Ο στάμνος στα αρχαία ελληνικά αρσενικό, όχι η στάμνος, βλέπε σελ. 912 Λεξικού Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης, Ιωάννου Σταματάκου, 1972). Ο στάμνος αυτός είναι ερυθρόμορφου ρυθμού του 400 π.Χ. – 390 π.Χ. και φέρει ερυθρόμορφη αγγειογραφία. Παριστάνει την στιγμή που ο Προίτος παραδίδει στον Βελλεροφόντη το γράμμα του για να το μεταφέρει ο τελευταίος με το φτερωτό άλογό του, τον Πήγασο, στον πενθερό του Προίτου Ιοβάτη. Στο γράμμα τούτο ο Προίτος ζητάει από τον πεθερό του Ιοβάτη, βασιλέα της Λυκίας εν Μικρά Ασία, να εξοντώσει τον Βελλεροφόντη. Στην σκηνή απεικονίζεται πίσω από τον Βελλεροφόντη ο φτερωτός Πήγασος. Αριστερά, πίσω από τον Προίτο, παριστάνεται η γυναίκα του Προίτου και κόρη του Ιοβάτου, η Σθενέβοια ή Άντεια.
Ο Βελλεροφόντης, ήτο μυθικός ήρωας, υιός του βασιλέως της Κορίνθου Γλαύκου ή του θεού Ποσειδώνος. Ήτο ο πιο ξακουστός ήρωας της Κορίνθου και πέτυχε θαυμαστά κατορθώματα με τον πολύτιμο βοηθό του τον Πήγασο. Είχε σκοτώσει τον Κορίνθιο Βέλλερον, γι΄αυτό και κατέφυγε εις το Άργος, στον βασιλέα αυτού Προίτο. Ο Προίτος τον εδέχθη και τον φιλοξένησε στα βασιλικά του ανάκτορα. Η γυναίκα όμως του Προίτου ερωτεύθηκε σφόδρα τον νεαρό Βελλεροφόντη και προσπάθησε να τον κατακτήσει. Ο Βελλεροφόντης δεν ενέδωσε στις ερωτικές επιθυμίες της βασίλισσας. Έτσι η πανούργα βασίλισσα Σθενέβοια ή Άντεια συκοφάντησε στον σύζυγό της, βασιλιά Προίτο, τον Βελλεροφόντη. Τον κατηγόρησε ότι, φιλοξενούμενος ών υπό του Προίτου στα ανάκτορά του, επιχείρησε να την βιάσει. Ο Προίτος οργισθείς για την «αγνωμοσύνη» του Βελλερεφόντη έγραψε ένα γράμμα προς τον Ιοβάτη και το παρέδωσε στον Βελλεροφόντη, με σκοπό ο τελευταίος να του το παραδώσει. Στο γράμμα τούτο ζητούσε από τον πεθερό του Ιοβάτη να σκοτώσει τον Βελλεροφόντη. Η αποστολή εκτελέστηκε. Ο Ιοβάτης δεν θέλησε να σκοτώσει τον Βελλεροφόντη, αλλά θέλησε να εξοντωθεί μέσω αποστολών που θα του ανέθετε. Έρχεται στο μυαλό μας ο Ευρυσθεύς, βασιλεύς των Μυκηνών, ο οποίος ανέθεσε στον Ηρακλή να εκτελέσει τους δώδεκα άθλους πιστεύοντας ο ίδιος (Ευρυσθεύς) στην εξόντωση του Ηρακλέους.
Ο Ιοβάτης αρχικώς έδωσε εντολήν εις τον Βελλεροφόντη να φονεύσει την Χίμαιρα. Η Χίμαιρα ήτο τέρας πνέον φλόγες και θειάφι και είχε τρία χαρακτηριστικά : εμπρός ήτο λέων, οπίσω δράκων και εν τω μέσω αίξ, γίδα (Ομήρ. Ιλ. Ζ179. Π329). Κατ΄ Ησίοδον (Θεογον. 319) ήτο θυγατήρ του Τυφάωνος και της Έχιδνας και ήτο τέρας τρικέφαλον, έχον τρεις κεφαλάς, ήτοι λέοντος, αιγός και δράκοντος. Ο Βελλεροφόντης εφόνευσε την Χίμαιρα με την βοήθεια της θεάς Αθηνάς.
Αφού δε επέτυχε τούτον τον άθλον ο Βελλεροφόντης με τον φτερωτό του Πήγασο, ο Ιοβάτης του ανέθεσε να κατατροπώσει τους Σολύμους. Οι Σόλυμοι ήσαν αρχαίοι κάτοικοι της Λυδίας και Πισιδίας της Μικράς Ασίας κατά το όρος Ταύρον, οι και Μύλιοι λεγόμενοι (Ομήρ. Ιλ.Ε, 184. – Ομήρ. Οδύσ. Λ. 283 – Ηρόδοτ. Α,173 – Στράβων). Ο Βελλεροφόντης κατατρόπωσε τους Σολύμους.
Μετά τον άθλον τούτον ο Ιοβάτης ανέθεσε στον Βελλεροφόντη να κατατροπώσει τις Αμαζόνες. Οι Αμαζόνες ήσαν μάχιμες γυναίκες, οι οποίες εκ Σκυθίας, του Τανάϊδος και της Μαιώτιδος λίμνης εις τον εν Καππαδοκία ποταμόν Θερμόδοντα και την πόλιν Θεμίσκυρα στα μυθικά χρόνια μετακινούμενες, ζούσαν και επολιτεύοντο μόνες τους, χωρίς άνδρες, μόνον δε με τους γείτονές τους Γαργαρείς εσυναντώντο. Οι Γαργαρείς κατοικούσαν στους πρόποδς του Καυκάσου. Με αυτούς δε οι Αμαζόνες ερχόμενες εις σχέσεις, αποκτούσαν τέκνα. Τα μεν άρρενα τα έστελναν στους πατέρες τους, τα δε θήλεα εκράτουν και εξασκούσαν αυτά εις την πολεμικήν τέχνην.
Μετά και τον άθλον τούτον του Βελλεροφόντη επί των Αμαζόνων, ο Ιοβάτης έστησε ενέδρα στον Βελλεροφόντη, ο οποίος την απέφυγε.
Εν τέλει ο Ιοβάτης αναγνώρισε την θεϊκή καταγωγή του Βελλεροφόντη, ως υιού του θεού Ποσειδώνος, και του έδωσε εις γάμον την θυγατέρα του Φιλονόη ή Αντίκλεια ή Κασσάνδρα, εκ της οποίας είχε τρία τέκνα : τον Ίσανδρον, τον Ιππόλοχον και την Λαοδάμειαν. Παραχώρησε δε στον ίδιον μέρος-τμήμα της εξουσίας του. Όμως ο Βελλεροφόντης συν τω χρόνω έγινε θεομισής, μισητός από τους θεούς, γιατί επιχείρησε με το άλογό του, τον Πήγασο, να ανέβει στον ουρανό. Κατά την πορεία του προς του ουρανόν, ο Δίας μαστίγωσε τον Πήγασο, ο οποίος κατέρριψε τον Βελλεροφόντη. Ο τελευταίος ετυφλώθη υπό του Δία δια την αλαζονείαν του αυτήν και περιεφέρετο εις το Αλήϊον πεδίον (Πίνδ. Ολ. ΙΓ, 60).
Οι αρχαίοι Έλληνες έλεγον : «Ζεύς υπερεχθαίρει κόμπους μεγάλης γλώττης» (= Ο Δίας απεχθάνεται τους κομπορρήμονες, αυτούς που κομπάζουν για τα κατορθώματά του, τους αλαζόνες). Προσαρμόζουμε την εν λόγω ρήσιν προς την απόπειραν του Βελλεροφόντου να ανέλθει με τον πτερωτόν του ίππον, τον Πήγασον, εις τον ουρανόν : «Ζεύς υπερεχθαίρει τους επιχειρούντας έργα, ά θεοί μόνον δύνανται πραγματοποιείν».
Ο Βελλεροφόντης ετιμάτο στην Κόρινθο ως ήρωας και είχε ιερόν άσυλον εκ κυπαρίσσων εις το Κράνειον ή Κρανείον. Το Κράνειον ή Κρανείον ήτο προάστιον της Κορίνθου. Ο ίδιος παρίστατο μετά του Πηγάσου εις τον ναόν του του πατρός του Ποσειδώνος.
- Στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Βασιλείας της Ελβετίας ευρίσκεται επιτύμβια στήλη των μέσων περίπου του 5ου αιώνος π.Χ., ήτοι 450 π.Χ., στην οποία παριστάνεται ανάγλυφα ένας ποιητής με λύρα και ένα παιδάκι. Διατυπώθηκε η άποψη πως ίσως πρόκειται για τον Πίνδαρο, τον μεγάλο αυτό Έλληνα Βοιωτό λυρικό ποιητή, ο οποίος στα χρόνια του 450 π.Χ. βρισκόταν στα γηρατειά του.
- Στο φρούριο Κουργκανσόλ στον ποταμό Όξο, τον σημερινό Αμού Ντάρια, στον δρόμο μεταξύ της Σαμαρκάνδης και της Αλεξάνδρειας, ευρέθη μικρός ελληνικός πήλινος λουτήρας.
- Στο Μουσείο Λούβρου στο Παρίσι ευρίσκεται πυξίδα του 5ου αιώνος π.Χ., ήτοι 500 π.Χ – 400 π.Χ., με αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού, στην οποία υπάρχει ερυθρόμορφη αγγειογραφία. Στην απεικόνιση τούτη παριστάνεται το εσωτερικό κατοικίας της εποχής εκείνης. Αριστερά, από την μισάνοικτη δίφυλλη πόρτα της οικίας διακρίνεται η άκρη της κλίνης με τα πολύχρωμα σκεπάσματα. Το πόδι της κλίνης είναι διακοσμημένο με αστεροειδές σχέδιο και καταλήγει σε είδος ιωνικού κιονόκρανου. Στο κέντρο της αγγειογραφίας υπάρχει μια γυναίκα καθισμένη σε κλισμό, ανάκλιντρον, ήτοι πτυσσόμενο κάθισμα ή κρεβάτι, η οποία κρατάει μία ποσότητα μαλλιού για τη ρόκα της. Δεξιά εικονίζεται μία άλλη γυναίκα όρθια που κρατάει καλάθι για κέντημα.
- Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο του Τάραντος της Ιταλίας ευρίσκεται πίνακας του 5ου αιώνος π.Χ., ήτοι 500 π.Χ.-400 π.Χ. Στον πίνακα αυτόν παριστάνεται ανάγλυφα σκηνή οικιακής ζωής. Μια γυναίκα σηκώνει το κάλυμμα ενός κιβωτίου που εξωτερικά είναι πλούσια διακοσμημένος. Βγάζει από αυτό ένα διπλωμένο ύφασμα. Δεξιά στον πίνακα παριστάνεται θρόνος, κάθισμα με δύο μαξιλάρια. Στον τοίχο κρέμονται καλάθι, καθρέπτης, λήκυθος και κάνθαρος.
- Στο Μουσείο Λούβρου στο Παρίσι ευρίσκεται ειδώλιο του 5ου αιώνος π.Χ., ήτοι 500 – 400 π.Χ., το οποίο ευρέθη κατά τις αρχαιολογικές ανασκαφές στην Βοιωτία. Το ειδώλιο αυτό παριστά σκηνή καθημερινής ζωής και δίδει πολύτιμες πληροφορίες για τις ασχολίες των γυναικών του 5ου αιώνος π.Χ. Συγκεκριμένα παριστάνεται ομαδικό ζύμωμα με ήχους διαύλου. Τέσσερις γυναίκες όρθιες πλάθουν την ζύμη. Μία γυναίκα, κι αυτή όρθια, παίζει δίαυλο, ρυθμίζοντας τις κινήσεις των γυναικών που ζυμώνουν.
- Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Βερολίνου της Γερμανίας ευρίσκεται είδωλο του 5ου αιώνος π.Χ., το οποίο ευρέθη κατά τις ανασκαφικές εργασίες στην Βοιωτία, που παριστά σκηνή από την καθημερινή ζωή των γυναικών του 5ου αιώνος π.Χ. Σε αυτό το ειδώλιο παριστάνεται μία γυναίκα καθισμένη μπροστά στον φούρνο της. Η θέρμανση γινόταν με ξύλα που καίγονταν κάτω από τον φούρνο.
Ας σημειωθεί ότι στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών ευρίσκεται και έτερο ειδώλιο του 5ου αιώνος π.Χ., 500 – 400 π.Χ., το οποίο ευρέθη κατά τις αρχαιολογικές ανασκαφές στην Βοιωτία. Και το ειδώλιο αυτό παριστά σκηνή καθημερινής ζωής και δίδει πολύτιμες πληροφορίες για τις ασχολίες των γυναικών του 5ου αιώνος π.Χ. στην Βοιωτία και στην αρχαία Ελλάδα. Παριστάνεται μία γυναίκα όρθια, η οποία αλέθει σε χειρόμυλο, ήτοι μεγάλη σκληρή πέτρινη λεκάνη με υψηλή βάση. Στην βάση του χειρόμυλου υπάρχει ένα φανάρι. *Ερευνητής-Μελετητής-Αναλυτής 31-8-2026
