Του Δημήτρη Χατζηδάκη
Δρος Χημικού Μηχανικού
Μεταπολεμικώς, η συμμετοχή της χώρας μας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και ιδίως οι νικηφόρες επιχειρήσεις των στρατευμάτων μας στο αλβανικό μέτωπο, μας φούσκωνε και μας φουσκώνει από υπερηφάνεια. Παινευόμαστε, και με το δίκιο μας, για το Επος του 1940-41.
Κάποιες ευρωπαϊκές χώρες (Φινλανδία, Ρουμανία, Ουγγαρία, Βουλγαρία) συμμάχησαν με τις δυνάμεις του Αξονα, ενώ άλλες αντιστάθηκαν στρατιωτικά στην, ενίοτε χωρίς καν την παράδοση τελεσιγράφου, επίθεση των στρατευμάτων του. Η διαφοροποίηση έγκειται στο πόσο σθεναρά αντιστάθηκαν και με τι απώλειες σε ανθρώπινο και υλικό δυναμικό. Με χρονολογική σειρά, με βάση την ημερομηνία εκδήλωσης της επίθεσης των δυνάμεων του Αξονα, η Πολωνία αντιστάθηκε 27 ημέρες, η Νορβηγία 61, η Δανία μερικές ώρες, το Βέλγιο 17 ημέρες, η Ολλανδία 4, η Γαλλία 36, η χώρα μας 217 και η Γιουγκοσλαβία 8.
Μπορεί η χώρα μας να έγινε αποδέκτης όχι του χιτλερικού, αλλά του μουσολινικού τελεσιγράφου, αλλά σε κάθε περίπτωση και ο ιταλικός στρατός δεν ήταν αμελητέος. Σημαντική και μνημονευόμενη η απόρριψη του τελεσιγράφου στις 28 Οκτωβρίου 1940, αλλά αξιοθαύμαστη η συνέχεια μέχρις και τη Μάχη της Κρήτης και ιδίως, δεδομένων των συνθηκών, με τα διαδραματισθέντα στο αλβανικό μέτωπο.
Στα αλβανικά βουνά, πριν από ακριβώς 80 χρόνια, οι ελληνικές δυνάμεις, μετά από την απόκρουση των ιταλικών επιθέσεων, πέρασαν στην αντεπίθεση, απώθησαν τις ιταλικές δυνάμεις στο εσωτερικό του αλβανικού εδάφους και είχαν κατοχυρώσει αμυντικές θέσεις σε απόσταση από τα ελληνικά σύνορα έως 50 χιλιόμετρα στις αρχές του 1941 και έως 80 χιλιόμετρα στις αρχές Μαρτίου. Η επίθεση της Γερμανίας κατά της χώρα μας μετέβαλε τις ισορροπίες, οδήγησε στη συνθηκολόγηση Τσολάκογλου στις 20.04.1941 και στη Μάχη της Κρήτης, με το τέλος της οποίας στις 31.05 απέμεινε η Μεγάλη Βρετανία (με την προσθήκη, αργότερα, και της Σοβιετικής Ενωσης), ως το μόνο ελεύθερο ευρωπαϊκό κράτος, να μάχεται τις δυνάμεις του Αξονα στην Ευρώπη.
Οι πρόγονοί μας και εμείς παινευόμαστε για το Επος του 1940-41, όμως τι πρέσβευαν οι «ξένοι» και μάλιστα όχι οι τυχαίοι, αλλά από τους μεγάλους πρωταγωνιστές του Πολέμου; Μια ιδέα μπορούμε να σχηματίσουμε εντρυφώντας και στο Ανθολόγιο Πατριδογνωσίας του Μ. Παγουλάτου (Αθήνα, 1996)):
– “Αδυνατώ να δώσω το δέον εύρος της ευγνωμοσύνης που αισθάνομαι για την ηρωική αντίσταση του Λαού και των ηγετών της Ελλάδος.” (Σαρλ ντε Γκωλ)
– “Μέχρι τώρα λέγαμε ότι οι Ελληνες πολεμούν σαν ήρωες. Τώρα θα λέμε: Οι ήρωες πολεμούν σαν Ελληνες.” και “Η λέξη ηρωισμός φοβάμαι ότι δεν αποδίδει το ελάχιστο εκείνων των πράξεων αυτοθυσίας των Ελλήνων, πού ήταν καθοριστικός παράγων της νικηφόρου εκβάσεως του κοινού αγώνα των εθνών, κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, δια την ανθρώπινη ελευθερία και αξιοπρέπεια. … Εάν δεν υπήρχε η ανδρεία των Ελλήνων και η γενναιοψυχία τους, η έκβαση του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου θα ήταν ακαθόριστη.” (Ουίνστον Τσώρτσιλ, τις πρώτες ημέρες του Ελληνοϊταλικού πολέμου και στις 24.04.1941, αντίστοιχα)
– “Η Ελλάδα είναι το σύμβολο της μαρτυρικής υποδουλωμένης, ματωμένης, αλλά ζωντανής Ευρώπης… Ποτέ μια ήττα δεν υπήρξε τόσο τιμητική για εκείνους που την υπέστησαν.” (Μωρίς Σουμάν, Γάλλος υπουργός εξωτερικών, μήνυμα από το BBC του Λονδίνου, στις 28.04.1941, ημέρα κατάληψης της Αθήνας από τους Γερμανούς).
– “Χάριν της ιστορικής αληθείας οφείλω να διαπιστώσω ότι μόνον οι Ελληνες, εξ όλων των αντιπάλων, οι οποίοι με αντιμετώπισαν, πολέμησαν με παράτολμο θάρρος και ύψιστη περιφρόνηση προς τον θάνατον….” (Αδόλφος Χίτλερ, 4.05.1941)
– “Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι η Ελλάς ανέτρεψε το σύνολο των σχεδίων της Γερμανίας εξαναγκάσασα αυτήν να αναβάλει για έξι εβδομάδες την επίθεση κατά της Ρωσίας. Διερωτώμεθα ποια θα ήταν η θέση της Σοβιετικής Ενώσεως χωρίς την Ελλάδα.” (Βρετανός Στρατάρχης Σερ Χ. Αλεξάντερ, 28.10.1941)
– “Ασχέτως προς ό,τι θα πουν οι ιστορικοί του μέλλοντος, εκείνο το οποίον μπορούμε να πούμε εμείς τώρα, είναι ότι η Ελλάς έδωσε αλησμόνητο μάθημα στον Μουσολίνι, ότι αυτή υπήρξε η αφορμή της επανάστασης στη Γιουγκοσλαβία, ότι αυτή κράτησε τούς Γερμανούς στο ηπειρωτικό έδαφος και στην Κρήτη για έξι εβδομάδες, ότι αυτή ανέτρεψε την χρονολογική σειρά όλων των σχεδίων του Γερμανικού Επιτελείου και έτσι έφερε γενική μεταβολή στην όλη πορεία του πολέμου και νικήσαμε.” (Πρωθυπουργός της Βρετανίας Σερ Αντονυ Ηντεν, 24.09.1942)
– “Λυπάμαι διότι γηράσκω και δεν θα ζήσω επί μακρόν δια να ευγνωμονώ τον Ελληνικό Λαό, του οποίου η αντίστασης έκρινε τον 2ον Παγκόσμιο Πόλεμο.” (Στάλιν, 31.01.1943)
– “Οι Έλληνες δίδαξαν δια μέσου των αιώνων την αξιοπρέπεια. Οταν όλος ο κόσμος είχε χάσει κάθε ελπίδα, ο Ελληνικός λαός τόλμησε να αμφισβητήσει το αήττητο τού γερμανικού τέρατος αντιτάσσοντας το υπερήφανο πνεύμα της ελευθερίας.” (Φραγκλίνος Ρούσβελτ, 10.06.1943)
– “Ο μεγαλοπρεπής αγώνας της Ελλάδος υπήρξε η πρώτη μεγάλη καμπή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.” (Από λόγο του Βασιλέως της Μεγάλης Βρετανίας Γεωργίου ΣΤ΄ στο κοινοβούλιο τον Μάιο 1945)
– “Εάν ο Ρωσικός Λαός κατόρθωσε να ορθώσει αντίσταση μπροστά στις πόρτες της Μόσχας, να συγκρατήσει και να ανατρέψει τον Γερμανικό χείμαρρο, το οφείλει στον Ελληνικό λαό, που καθυστέρησε τις Γερμανικές μεραρχίες όλον τον καιρό που θα μπορούσαν να μας γονατίσουν. Η γιγαντομαχία της Κρήτης υπήρξε το κορύφωμα της Ελληνικής προσφοράς.” (Σοβιετικός Στρατάρχης Γκεόργκι Ζούκωφ, Απομνημονεύματα για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο)
Προφανώς, πρόκειται για «έπεα πτερόεντα», κοινώς λόγια του αέρα, αλλά έστω και έτσι νοιώθουμε μια υπερηφάνεια για τους πατεράδες μας, τους παππούδες μας και τους ελάχιστους πια εν ζωή μαχητές. Και δεν είναι πολλοί οι λαοί που μπορούν να ισχυρισθούν το ίδιο.
