Με αναστάτωσε και με έβγαλε άγαρμπα από αυτό το κλίμα που ζούσα, τούτον τον σκληρό Δεκέμβρη, αυτή η «τοποθέτηση». Με προσγείωσε άσχημα στον υπαρκτό κόσμο της αριστεράς, η οποία πάντα προσπαθεί και τα καταφέρνει μια χαρά να επανέρχεται και να θυμάται τα χειρότερα συμβάντα της ιστορίας της.
Εξηγούμαι, αφού διευκρινίσω ότι γράφω εκπροσωπώντας μόνο τον εαυτό μου: Πρόσφατα, μέσα στον Δεκέμβρη, δημιουργήθηκε στην Πτολεμαΐδα η Ομάδα Αλληλεγγύης Πολιτών Εορδαίας, ευτυχές μέλος της οποίας είμαι και εγώ. Το πρώτο που έκανε η ομάδα αυτή ήταν να στήσει Κοινωνικό Παντοπωλείο, όπως αυτά για τα οποία μαθαίνουμε ότι λειτουργούν σε τόσες άλλες πόλεις. Αυτό έγινε επειδή διαπιστώσαμε πως η φτώχεια και η εξαθλίωση χτύπησαν και χτυπάνε συνεχώς σπίτια και οικογένειες στην πόλη και πως έπρεπε να κάνουμε κάτι βλέποντας το σπίτι του γείτονα να καίγεται.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται η διαφοροποίηση της ομάδας μας από άλλες προσπάθειες που έχουν μια παρόμοια στόχευση αλλά δρουν στο όνομα της φιλανθρωπίας. Ο τρόπος που εμείς βλέπουμε τα πράγματα είναι άλλος: Όταν το σπίτι του γείτονα καίγεται, αυτό που σε πιάνει δεν είναι τόσο ή μόνο η λύπηση αλλά και η συνειδητοποίηση ότι η φωτιά θα έρθει και στο δικό σου σπίτι, αν δεν κάνεις κάτι για να σβήσει εκεί που είναι τώρα. Ίσως να σοκάρει λίγο τους κλασικούς της φιλανθρωπίας αυτή η άποψη της κατάστασης, αλλά είμαι της γνώμης πως το κίνητρο για ανάληψη δράσης είναι πολύ ισχυρότερο στην προκειμένη περίπτωση. Όχι λοιπόν φιλανθρωπία, αλλά αλληλεγγύη, αυτό είναι το σύνθημα, το οποίο μάλιστα υπονοεί ότι όλοι βρισκόμαστε στην ίδια περίπου θέση. Και είναι ακριβώς έτσι. Στην ομάδα αυτήν μετέχουν, εκτός των άλλων, και άνεργοι που ήδη παίρνουν βοήθεια και ταυτόχρονα προσφέρουν βοήθεια, μαζί με πολλούς άλλους που έχουν δουλειά αλλά δεν ξέρουν πότε θα πληρωθούν ή κάποιους που έχουν δουλειά αλλά δεν ξέρουν ως πότε. Αυτοί λοιπόν δίνουν – δίνουμε – το χέρι σε όσους δεν έχουν να περιμένουν τίποτα γιατί φοβόμαστε πως ίσως σύντομα να είμαστε εμείς σ’ αυτή την θέση.
Αυτό ακριβώς λοιπόν είναι, κατά την δική μου γνώμη πάντα, το νόημα της αλληλεγγύης. Και γι’ αυτό μάλιστα πιστεύω πως αυτό που κάνω στην ομάδα αυτή είναι μια καθαρά πολιτική δράση.
Εδώ λοιπόν είναι που έρχεται η «εξ αριστερών κριτική». Ας σημειώσουμε βέβαια πως πρόκειται για κριτική που δεν λέγεται δημόσια, παρά μόνο κατ΄ ιδίαν, εμπιστευτικά δήθεν, μεταξύ ομοϊδεατών, πάνω κάτω, ή «συνοδοιπόρων». Παραθέτω το νόημα : «Μήπως όλη αυτή η ιστορία είναι ένα παραμύθι ή μια ασπιρίνη για το σύστημα και είναι καλύτερα να αφήσουμε τον κόσμο να εξαθλιωθεί και να πεινάσει για να βγει στον δρόμο και να διαδηλώσει ενάντια στο σύστημα;»
Το πρώτο πράγμα που ήρθε στο μυαλό μου, και το γράφω και εδώ, είναι ότι το ίδιο το ΕΑΜ έστησε δίκτυα στην κατεχόμενη Αθήνα για να σώσει τον κόσμο από την πείνα. Μήπως θα ήταν καλύτερα να τους αφήσει ώστε λίγο πριν πεθάνουν να διαδηλώσουν ενάντια στους ναζί; Εκτός κι αν το ΕΑΜ δεν ήταν αρκετά αριστερό, σύμφωνα με αυτήν την αριστερή κριτική.
Με αναστάτωσε αυτή η κριτική εκείνων των αριστερών που δεν έχουν μάθει να εμπιστεύονται εκείνο που από μόνο του ξεπηδάει μέσα από τις ανάγκες του ίδιου του λαού, αν δεν το ελέγχουν και δεν το καθοδηγούν οι ίδιοι. Γι’ αυτόν μάλιστα τον λόγο δεν διστάζουν να το συκοφαντήσουν και να το καταγγείλουν – σ’ αυτό έχουν μακρά παράδοση.
Με αναστάτωσε η αντιμετώπιση του ανθρώπου ως εργαλείο, ως μέσο για την άλωση της εξουσίας – τρομάρα τους. Όπως με αναστατώνει και το ότι δεν μπορούν να κάνουν στοιχειώδη πολιτική ανάλυση και να δουν πως η εξαθλίωση των «μαζών», και μάλιστα των μικροαστικών – εργατικών στρωμάτων και των ανέργων, εκτρέφει την Χρυσή Αυγή.
Αυτή η αριστερά νομίζω πως χρειάζεται περισσότερο (εξ)ανθρωπισμό. Πάντα τον χρειαζόταν. Τι μένει από την σοσιαλιστική ιδέα αν αφαιρεθεί ο άνθρωπος; Η εξουσία και η θεωρία της ισχύος. Και ο Μακιαβέλλι παρέα με τον Χομπς. Το social του σοσιαλισμού τους παραμένει κενό γράμμα, όπως και το commune του κομμουνισμού τους.
Η επίκληση του «λαού», ως απροσδιόριστη πεμπτουσία και ως αρχέγονο επιχείρημα, δεν αποκαθαίρει την εργαλειακή του αντιμετώπιση από όσους ονειρεύονται να γίνουν η πρωτοπορία του. Και ίσως οι αριστεροί επικριτές αυτού του μη κατευθυνόμενου κινήματος – γιατί περί αυτού ακριβώς πρόκειται, δείτε σ’ όλη τη χώρα – να δυσκολεύονται να παραδεχθούν ότι στο όνομα του λαού διαπράχθηκαν εγκλήματα, όπως έγινε με πολλές ουτοπίες. Πιστεύω όμως πως στην προκειμένη περίπτωση, δεν πρέπει να αφήσουμε τον «λαό» να πεθάνει για το καλό του.
Έχω την γνώμη λοιπόν πως αυτό το εγχείρημα έπρεπε να έχει ως πρωτεργάτες όσους μιλούν στο όνομα του λαού, για να δώσουν στον λαό ελπίδα και έμπνευση. Ακόμη και μικροκομματικά σκεπτόμενοι, θα ‘πρεπε να μπουν μπροστά. Για τον εαυτό μου μιλώντας, θα ήμουν εκεί. Το ίδιο μάλλον θα ‘κανα ακόμα κι αν το ξεκινούσε ο δήμος της πόλης. Αφού λοιπόν κανείς δεν μπαίνει μπροστά, οι νεόπτωχοι και οι υποψήφιοι νεόπτωχοι αποφασίσαμε να κάνουμε κάτι. Όποιος θέλει έρχεται μαζί μας, σ’ αυτή την χαλαρή ομάδα χωρίς διοικητικό συμβούλιο που δεν δέχεται χρηματικές δωρεές, αφήνοντας κατά μέρος την εύκολη κριτική απ’ έξω και τις ατέρμονες συζητήσεις. Ώρα για δράση. Επιτέλους.
Το ότι τριάντα ή πενήντα οικογένειες στην πόλη – τόσες προλάβαμε μέχρι τώρα – θα κάνουν φέτος Χριστούγεννα χωρίς να πεινάνε, ίσως να φαίνεται στους κατ’ επάγγελμα επαναστάτες ελάχιστα ανατρεπτικό. Για μένα όμως, και για τους περισσότερους στην Ομάδα Αλληλεγγύης Πολιτών Εορδαίας, είναι ό,τι πιο πολιτικό έχουμε κάνει εδώ και πολύν καιρό και η ικανοποίηση που κερδίζουμε δεν έχει αντίτιμο. Μικροαστικές ευαισθησίες, θα πει ο άγρυπνος αριστερός μας. Αναμενόμενο.
Θα ήμουν ευτυχής, στο περίφημο «πνεύμα των ημερών», αν το κείμενο αυτό γινόταν αφορμή για ψύχραιμο διάλογο. Αν παίρνω την απόφαση να εκτεθώ δημόσια κρίνοντας, αποδέχομαι ταυτόχρονα το ρίσκο της απάντησης.
Καλές γιορτές.
Δημήτρης Μιμιλίδης
