Η Google με το σημερινό της Doodle γιορτάζει τα 194α γενέθλια του Ζαν Μπερνάρ Λεόν Φουκώ, ενός σπουδαίου Γάλλου φυσικού. Ο Λεόν Φουκώ σπούδασε αρχικά Ιατρική, αλλά την άφησε για να ασχοληθεί με την πειραματική Φυσική.
Ο σπουδαίος φυσικός γεννήθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου του 1819 και πέθανε στις 11 Φεβρουαρίου του 1868. Ο Λεόν Φουκώ έκανε αρκετές ανακαλύψεις στην Μηχανική, όπου με το γνωστό “πείραμα του Φουκώ” ή αλλιώς το εκκρεμές του Φουκώ απέδειξε οτι η Γη περιστρέφεται γύρω απο τον άξονά της. Επίσης, έβαλε τις βάσεις για την Οπτική και έφτιαξε το πρώτο γυροσκόπιο.
Εργαζόταν στο αστεροσκοπείο του Παρισιού.
Ο Ζαν Μπερνάρ Λεόν Φουκώ (18 Σεπτεμβρίου 1819 – 11 Φεβρουαρίου 1868) ήταν Γάλλος φυσικός. Αρχικά σχεδίαζε να σπουδάσει ιατρική, αλλά σύντομα κατάλαβε ότι δεν ήθελε να γίνει γιατρός. Έτσι, έστρεψε το ενδιαφέρον του στις θετικές επιστήμες. Ήταν ένας πολύ επιδέξιος άνθρωπος και όλες του οι κατασκευές είναι εξαιρετικά πολύπλοκες και καινοτόμες. Ασχολήθηκε κυρίως με την οπτική και την αστρονομία, είναι όμως υπεύθυνος και για σημαντικές ανακαλύψεις στον τομέα της χημείας, του ηλεκτρισμού και του μαγνητισμού.
Εκτός της κατασκευή του περίφημου εκκρεμούς του, έκανε μια από τις πρώτες μετρήσεις της ταχύτητας του φωτός ενώ ανακάλυψε και τα ρεύματα Eddy.
Μαζί με τον φίλο του Φιζώ, τράβηξαν την πρώτη φωτογραφία του Ήλιου. Παρόλο που δεν το ανακάλυψε, έδωσε και στο γυροσκόπιο το όνομά του.
Μέχρι το 1860 ήταν πλέον ένας αναγνωρισμένος επιστήμονας. Ο Ναπολέων ΙΙΙ τον τίμησε με το αξίωμα της Λεγεώνας της τιμής (Légion d’Honneur) το 1862, ενώ την ίδια χρονιά εκλέχθηκε και ως μέλος του Bureau des Longitudes. Εκλέχθηκε επίσης ως μέλος της Royal Society of London; ενώ ήταν μέλος και στην Γερμανική ακαδημία επιστημόνων. Τέλος, το 1865 η Γαλλική ακαδημία επιστημών τον εξέλεξε ως αντικαταστάτη του Κλαπεϋρόν. Ο κρατήρας «Φουκώ» στην σελήνη έχει λάβει το όνομά του προς τιμήν του Γάλλου επιστήμονα. Ο Φουκώ πέθανε στις 11 Φεβρουαρίου το 1868 στο Παρίσι.
Το εκκρεμές του Φουκώ είναι εκκρεμές με δυνατότητα ελεύθερης εκτέλεσης ταλαντώσεων. Η ελεύθερη μεταβολή του επιπέδου κίνησης του εκκρεμούς αποδεικνύει την κίνηση της γης. Την ονομασία του την πήρε από τον Γάλλο φυσικό Ζαν Μπερνάρ Λεόν Φουκώ που το πρωτοπαρουσίασε στο Παρίσι. Στους περισσότερους έγινε γνωστό από το ομώνυμο μυθιστόρημα του Ουμπέρτο Έκο
Για την κατασκευή του εκκρεμούς του Φουκώ αρκεί ένα αρκετά μακρύ σχοινί, ώστε να ελαττώνεται το φαινόμενο της μείωσης των ταλαντώσεων, και ένα βάρος, τέτοιο, ώστε να κρατάει το σχοινί τεντωμένο. Θέτουμε το εκκρεμές σε ταλάντωση στο Βόρειο πόλο. Αν η γη δεν έκανε περιστροφή τότε το εκκρεμές θα ταλαντώνονταν ακριβώς στο ίδιο κάθετο επίπεδο. Επειδή η γη κινείται, το κάθετο επίπεδο του εκκρεμούς στρέφεται αντίθετα από τη φορά κίνησης της γης, λόγω των δυνάμεων Κοριολίς. Εμφανίζεται σαν η γη να γυρίζει κάτω από το εκκρεμές, πράγμα που ακριβώς συμβαίνει. Η στροφή αυτή του επιπέδου θα κάνει έναν πλήρη κύκλο σε διάστημα μιας ημέρας ή μισό (οπότε θα φαίνεται σαν να έχει επανέλθει στην αρχική του θέση) σε 12 ώρες.
Το πείραμα αυτό το παρουσίασε για πρώτη φορά το Φεβρουάριο του 1851, στη Μεσημβρινή Αίθουσα του Αστεροσκοπείου του Παρισιού ο Φουκώ. Το πείραμα επαναλήφθηκε μετά από μερικές εβδομάδες στο Πάνθεον του Παρισιού. Το 1851 ήταν πλέον αρκετά γνωστό ότι η γη κινείται, όμως το εκκρεμές του Φουκώ ήταν η πρώτη δυναμική απόδειξη.
Στους πόλους η κίνηση του επιπέδου ταλάντωσης εκτελεί έναν πλήρη κύκλο σε μία αστρονομική μέρα. Στα υπόλοιπα σημεία της γης ο πλήρης κύκλος ολοκληρώνεται σε χρόνο μεγαλύτερο από τους πόλους ανάλογα με το γεωγραφικό πλάτος στο οποίο βρίσκεται.
όπου:
• ![src=]()
– περίοδος περιστροφής του εκκρεμούς (μοίρες ανά αστρονομική ώρα),
• ![src=]()
– συχνότητα περιστροφής της γης (περίπου 15° την ώρα),
• ![src=]()
– πλάτος της ταλάντωσης του εκκρεμούς,
• ![src=]()
– μήκος του εκκρεμούς,
• ![src=]()
– γεωγραφικό πλάτος.
Αν το πλάτος της ταλάντωσης (![src=]()
) είναι αρκετά μικρότερο από το μήκος(![src=]()
) τότε ο τύπος απλοποιείται σε:
Από τον τύπο φαίνεται ότι στον ισημερινό δεν υπάρχει περιστροφή του εκκρεμούς καθώς το γεωγραφικό πλάτος είναι μηδέν και το ημίτονο της γωνίας είναι μηδέν.
Η κατασκευή ενός εκκρεμούς Φουκώ απαιτεί αρκετή προσοχή. Ο τρόπος που θα τεθεί σε κίνηση το εκκρεμές είναι σημαντικός. Η κλασική μέθοδος συνίσταται στο τράβηγμα του βάρους από άλλο σχοινί το οποίο μετά καίγεται ώστε να αποφευχθούν τυχόν παράπλευρες κινήσεις. Λόγω της τριβής του αέρα οι ταλαντώσεις μειώνονται με αποτέλεσμα τα εκκρεμή να σταματούν. Σε πολλές περιπτώσεις γίνεται κάθε τόσο επανεκκίνηση της ταλάντωσης με ειδικές τελετές. Σε άλλες το εκκρεμές διατηρείται σε κίνηση με ηλεκτρομαγνητικά ή άλλα μέσα.
Υπάρχουν αρκετά εκκρεμή του Φουκώ σε διάφορες θέσεις παγκοσμίως. Λόγω του εντυπωσιακού του μεγέθους και εμφάνισης συναντώνται κυρίως σε κέντρα σημαντικά για τις επιστήμες του πολιτισμού και της πολιτικής όπως πανεπιστήμια, μουσεία επιστημών και πλανητάρια.
Μερικά από τα μεγαλύτερα βρίσκονται:
• στο Πάνθεον στο Παρίσι (67 μ.)
• στον Ναό των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου στην Κρακοβία (46,5 μ.)
• στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο (60 μ.)
• στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου στο Βατικανό
• στο Πανεπιστήμιο Πατρών
pelop.gr
