Μαθαίνεις ότι ένας φίλος σου έχει καρκίνο. Τον παίρνεις τηλέφωνο, του λες ότι είσαι δίπλα του, ρωτάς πώς μπορείς να βοηθήσεις.
Περνούν οι εβδομάδες. Οι θεραπείες συνεχίζονται, η καθημερινότητά του αλλάζει. Εσύ τηλεφωνείς όλο και λιγότερο. Κάποια στιγμή σταματάς εντελώς.
Ίσως επειδή δεν ξέρεις τι να πεις. Ίσως επειδή φοβάσαι. Ίσως επειδή η αρρώστια του σε φέρνει αντιμέτωπο με κάτι που δεν θέλεις να σκέφτεσαι.
Εκείνος, όμως, τι καταλαβαίνει;
Ότι μαζί με τη διάγνωση έχασε και έναν φίλο.
Αυτό είναι το «Cancer Ghosting». Ένας όρος που περιγράφει την απομάκρυνση ή την εξαφάνιση ανθρώπων από τη ζωή κάποιου μετά τη διάγνωση καρκίνου.
Και δεν είναι απλώς μια έκφραση που κυκλοφορεί στα κοινωνικά δίκτυα.
Το 2025, ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου του Wyoming, με επικεφαλής τη Jennifer Stephens, μελέτησε το φαινόμενο αναλύοντας 149 διαδικτυακές αναρτήσεις και προσωπικές μαρτυρίες ανθρώπων με καρκίνο.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cancer Care Research Online, ανέδειξε πόσο βαθιά μπορεί να πληγώσει έναν ασθενή η απομάκρυνση των ανθρώπων του. Οι συμμετέχοντες στις διαδικτυακές συζητήσεις περιέγραφαν μοναξιά, απογοήτευση, θυμό και δυσκολία να κατανοήσουν γιατί άλλαξαν οι σχέσεις τους.
Το 2026, ακολούθησε νέα επιστημονική εργασία με τίτλο Cancer Ghosting: A Concept Analysis, επιχειρώντας να προσδιορίσει με μεγαλύτερη ακρίβεια αυτό το ψυχοκοινωνικό φαινόμενο.
Δεν μιλάμε, λοιπόν, για μια νέα ασθένεια ή κάποια ψυχιατρική διάγνωση. Μιλάμε για μια ανθρώπινη συμπεριφορά που πλέον απασχολεί και την επιστημονική κοινότητα.
Θέλω όμως να σταθούμε πρώτα στον άνθρωπο που βιώνει αυτή την εγκατάλειψη.
Αν έχεις καρκίνο και κάποιοι φίλοι ή συγγενείς απομακρύνθηκαν από κοντά σου, μην αρχίσεις να ψάχνεις τι έκανες λάθος.
Δεν έκανες κάτι κακό επειδή αρρώστησες.
Δεν οφείλεις να είσαι ευχάριστος κάθε φορά που κάποιος σε επισκέπτεται. Δεν χρειάζεται να κρύβεις τον πόνο ή την εξάντλησή σου για να μη φέρεις κανέναν σε δύσκολη θέση. Ούτε να υποδύεσαι τον γενναίο για να μπορούν οι άλλοι να αντέξουν την πραγματικότητά σου.
Και κυρίως, μην αισθάνεσαι ντροπή επειδή κάποιοι άνθρωποι δεν στάθηκαν δίπλα σου.
Δεν είναι ντροπή να έχεις καρκίνο. Ντροπή είναι να αντιμετωπίζεται ένας άνθρωπος σαν να έπαψε να αξίζει τη φιλία, την παρέα και την αγάπη μας επειδή αρρώστησε.
Υπάρχουν, βέβαια, και άνθρωποι που δυσκολεύονται πραγματικά να διαχειριστούν μια τέτοια κατάσταση. Δεν σημαίνει ότι όλοι όσοι απομακρύνονται είναι αδιάφοροι ή κακοί. Αυτό όμως δεν αναιρεί τις συνέπειες της συμπεριφοράς τους.
Και υπάρχει κάτι ακόμη που συχνά ξεχνάμε.
Το Cancer Ghosting μπορεί να το βιώσουν και οι φροντιστές.
Ο σύζυγος που φροντίζει τη γυναίκα του. Η μητέρα που περνά τις ημέρες της στο νοσοκομείο. Το παιδί που έχει αναλάβει τη φροντίδα του γονιού του.
Στην αρχή τούς τηλεφωνούν όλοι. Ρωτούν, προσφέρονται να βοηθήσουν, ενδιαφέρονται.
Όσο όμως περνά ο καιρός, οι άνθρωποι λιγοστεύουν.
Και κάποιος που ήδη προσπαθεί να αντεπεξέλθει σε μια εξαιρετικά απαιτητική καθημερινότητα βρίσκεται να χάνει και την προσωπική του ζωή, τις παρέες του, πολλές φορές ακόμη και την υποστήριξη που είχε ανάγκη.
Η κοινωνική απομόνωση και η μοναξιά των φροντιστών έχουν επίσης απασχολήσει την επιστημονική έρευνα. Δεν γνωρίζουμε ακόμη πόσο συχνά βιώνουν το συγκεκριμένο φαινόμενο, γνωρίζουμε όμως ότι η ανάγκη τους για κοινωνική υποστήριξη είναι πραγματική.
Γιατί ο άνθρωπος που φροντίζει έναν ασθενή δεν παύει να χρειάζεται κι εκείνος φροντίδα.
Και τώρα θέλω να απευθυνθώ σε όλους εμάς.
Δεν χρειάζεται να έχουμε περάσει καρκίνο για να καταλάβουμε πόσο πληγώνει η εγκατάλειψη.
Δεν χρειάζεται να γνωρίζουμε ιατρική για να τηλεφωνήσουμε σε έναν φίλο. Ούτε να έχουμε έτοιμη την κατάλληλη κουβέντα.
Μπορούμε απλώς να πούμε: «Δεν ξέρω τι να σου πω, αλλά θέλω να σε δω».
Να συνεχίσουμε να τον καλούμε στις παρέες μας, ακόμη κι αν κάποιες φορές δεν μπορεί να έρθει.
Να του μιλάμε και για τα δικά μας προβλήματα, για τα παιδιά μας, για μια ταινία που είδαμε. Να θυμόμαστε ότι εξακολουθεί να είναι ο ίδιος άνθρωπος που γνωρίζαμε και πριν από τη διάγνωση.
Να ρωτήσουμε τον φροντιστή τι χρειάζεται ο ίδιος, αντί να ενδιαφερόμαστε αποκλειστικά για την πορεία της θεραπείας.
Και να καταλάβουμε, επιτέλους, ότι η στήριξη δεν χρειάζεται μεγάλες δηλώσεις. Χρειάζεται συνέπεια.
Στο WinCancer έχουμε μιλήσει πολλές φορές για το στίγμα του καρκίνου, αλλά και για την απομάκρυνση ανθρώπων από τη ζωή των ασθενών. Έχουμε αναδείξει τις διακρίσεις στην εργασία, τις κοινωνικές προκαταλήψεις, τον φόβο που εξακολουθεί να συνοδεύει τη λέξη «καρκίνος», αλλά και τη μοναξιά που μπορεί να βιώσει κάποιος όταν οι άνθρωποι γύρω του δεν ξέρουν πώς να σταθούν δίπλα του.
Σήμερα επανερχόμαστε σε αυτή τη συζήτηση μέσα από έναν όρο που μελετά πλέον και η επιστημονική κοινότητα: το Cancer Ghosting.
Γιατί το στίγμα δεν εκδηλώνεται μόνο μέσα από τις διακρίσεις. Υπάρχει και στις καθημερινές μας συμπεριφορές. Στα τηλεφωνήματα που δεν γίνονται, στις προσκλήσεις που σταματούν, στις σχέσεις που χάνονται. Και, κυρίως, στην αίσθηση που μπορεί να δημιουργηθεί σε έναν άνθρωπο ότι πρέπει να κρύψει την ασθένειά του για να μη χάσει και τους φίλους του.
Ο καρκίνος δεν είναι λόγος να εγκαταλείψεις έναν άνθρωπο. Είναι ένας λόγος παραπάνω να θυμηθείς γιατί τον αγαπάς.
Και αν διαβάζοντας αυτό το άρθρο σκέφτηκες κάποιον που έχεις καιρό να πάρεις τηλέφωνο, ίσως σήμερα να είναι μια καλή ημέρα να το κάνεις.
Πίστη Κρυσταλλίδου
Πρόεδρος ΑΜΚΕ WinCancer
