Σταυρόλεξο για δυνατούς λύτες, και μάλλον θέμα πιθανοτήτων, αποτελεί η κατανομή των βουλευτικών εδρών στα κόμματα για το νομό Κοζάνης στις εκλογές που έρχονται. Ανεξάρτητα από τη σειρά στην οποία θα καταταγούν οι βουλευτές σταυροδοσία οι συνθήκες με τις οποίες γίνονται οι εκλογές είναι πρωτόγνωρες, και τα μονοπάτια στα οποία θα βαδίσουμε είναι άγνωστα.
Τόσο η απλή αναλογική στην πρώτη Κυριακή, όσο και η μείωση του μπόνους των 50 εδρών σε 40 για το πρώτο κόμμα, θα ταράξουν πολύ τις ισορροπίες και θα διαμορφώσουν μια τελείως άλλη πραγματικότητα στην κατανομή των εδρών
Τι λέει η Νομοθεσία
Το μείζον ερώτημα είναι το πόσες έδρες θα έχει το κάθε κόμμα στο νομό Κοζάνης. Θυμίζουμε ότι ο νομός Κοζάνης χάνει μία έδρα, και από πενταεδρική γίνεται τετραεδρική εκλογική περιφέρεια. Η πρώτη κατανομή των βουλευτικών εδρών ανά εκλογική περιφέρεια γίνεται με το γνωστό τρόπο με την εφαρμογή δηλαδή του εκλογικού μέτρου βάσει αυτού. Άρα το σίγουρο για τα δύο πρώτα κόμματα (Νέα Δημοκρατία και ΣΥΡΙΖΑ, ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Δημοκρατία), είναι ότι θα πάρουν από μία έδρα στην πρώτη κατανομή, και οι άλλες δύο έδρες θα διεκδικηθούν από όλα τα κόμματα.
Για τις δύο υπόλοιπες έδρες, το άρθρο 8 παρ. 5 του Ν.3231/2004 όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 3 παρ.2 του ν.4406/2016 ορίζει: “Οι εκλογικές περιφέρειες που εξακολουθούν να έχουν αδιάθετες έδρες διατάσσονται κατά φθίνουσα σειρά, με βάση τα μετά την εφαρμογή της προηγούμενης παραγράφου εναπομείναντα αχρησιμοποίητα υπόλοιπα ψήφων του εκλογικού σχηματισμού με το μικρότερο αριθμό εγκύρων ψηφοδελτίων στην επικράτεια που δικαιούται έδρα, σύμφωνα με το άρθρο 5. Στον εκλογικό αυτό σχηματισμό παραχωρείται ανά μία έδρα από καθεμία από αυτές τις εκλογικές περιφέρειες και ως τη συμπλήρωση του αριθμού των εδρών που αυτός δικαιούται, σύμφωνα με το άρθρο 6.
Αν πάλι παραμείνουν αδιάθετες έδρες, η διαδικασία του προηγούμενου εδαφίου εφαρμόζεται διαδοχικά για όλους τους εκλογικούς σχηματισμούς που συμμετέχουν σε αυτή, αρχίζοντας από όποιον συγκέντρωσε το μικρότερο αριθμό εγκύρων ψηφοδελτίων σε όλη την επικράτεια προς αυτόν με τον αμέσως μεγαλύτερο”.
Δηλαδή σύμφωνα με τα σημερινά δημοσκοπικά δεδομένα, εφόσον έχουν μεγάλα υπόλοιπα (ψήφους – όχι ποσοστά) στο Ν. Κοζάνης, για να βγάλουν έδρα στο Ν. Κοζάνης, προηγούνται με την σειρά αυτή: Βαρουφάκης, Βελόπουλος, ΚΚΕ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ, με την προϋπόθεση ότι έχουν πανελλαδικά αδιάθετες έδρες. Εφόσον δεν έχει μεγάλο υπόλοιπο στο Νομό, το μικρότερο κοινοβουλευτικό κόμμα με διαθέσιμες έδρες, πάμε στο αμέσως μεγαλύτερο, κ.ο.κ.
Την πιθανότητα να πάρουν τις 2 έδρες μικρά κόμματα λόγω του παραπάνω τρόπου κατανομής, την είχαμε καταγράψει από τις αρχές του χρόνου, με ρεπορτάζ του ΖΠ στον “Πτολεμαίο”.
Η εμπειρία των εκλογών του 2012
Η πιθανότητα μεγάλης διασποράς των εδρών, μας θυμίζει μια παλαιότερη εκλογική αναμέτρηση, με αρκετές ομοιότητες με τις φετινές εκλογικές αναμετρήσεις. Αυτή του Μαΐου του 2012, που παρά το ότι δεν ίσχυε η απλή αναλογική, οι έδρες του πρώτου κόμματος θα είναι έχουν αντίστοιχο αριθμό με αυτόν που θα έχει το πρώτο κόμμα το Μάιο του 2023, ενώ επίσης, σημαντικό αριθμό εδρών θα δεσμεύσουν φέτος, όπως και τότε, τα μικρά κόμματα.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών του Μαΐου του 2012, πέντε κόμματα έβγαλαν από 1 έδρα, με το εξής εντυπωσιακό στοιχείο να σημειώνεται: Το δεύτερο κόμμα (ΣΥΡΙΖΑ) δεν είχε βγάλει έδρα. Συγκεκριμένα είχαν εκλεγεί οι: Γιώργος Κασαπίδης (ΝΔ), Πάρις Κουκουλόπουλος(ΠΑΣΟΚ), Ραχήλ Μακρή (ΑΝΕΛ), Κώστας Σταμπολίδης (ΚΚΕ), Θεοδώρα Τσικαρδάνη (ΔΗΜΑΡ). Συνεπώς λαμβάνοντας όλα αυτά υπόψη, καταλήγουμε πως δεν είναι αδύνατο οι 2 από τις 4 έδρες της πρώτης εκλογής του 2023 να πάνε στα μικρά κόμματα.
Το ίδιο μπορεί να συμβεί,με μικρότερες όμως πιθανότητες, και στη δεύτερη εκλογή του 2023. Στις επαναληπτικές εκλογές του Ιουλίου δηλαδή, εφόσον αυτές υπάρξουν. Με τη διαφορά όμως, ότι το πρώτο κόμμα θα “πάρει” 40 έδρες από τις έδρες των μικρών κομμάτων της πρώτης Κυριακής (με την εκ νέου θέσπιση του μπόνους). Μια ή ίσως και δύο από αυτές τις έδρες, θα μπορούσε να τις πάρει και στο Νομό Κοζάνης, εάν και εφόσον τα μικρά κόμματα στο Νομό Κοζάνης δεν έχουν μεγάλα υπόλοιπα.
Για την ιστορία, στις δεύτερες εκλογές τον Ιούνιο του 2012, είχαν εκλεγεί οι: Γιώργος Κασαπίδης και Μιχάλης Παπαδόπουλος (ΝΔ), Ευγενία Ουζουνίδου (ΣΥΡΙΖΑ), Πάρις Κουκουλόπουλος(ΠΑΣΟΚ), και Ραχήλ Μακρή (ΑΝΕΛ), διαμορφώνοντας την ισορροπία των εδρών σε 2-1-1-1.
Οι ιστορικές λεπτομέρειες
Μια λεπτομέρεια: Επειδή οι μονοεδρικές περιφέρειες αυξάνονται με την πάροδο του χρόνου, και στις μονοεδρικές εκλογικές περιφέρειες την έδρα την παίρνει πάντα το πρώτο κόμμα, αυξάνονται οι πιθανότητες να πάρει το δεύτερο κόμμα τις αδιάθετες έδρες των υπόλοιπων περιφερειών.
Και μια δεύτερη λεπτομέρεια: Σε όλες οι τετραεδρικές εκλογικές περιφέρειες της χώρας στις εκλογές του 2019, η Νέα Δημοκρατία (το πρώτο κόμμα δηλαδή) έβγαλε τρεις Βουλευτές, ακόμα και στους Νομούς που ήρθε δεύτερο κόμμα (πχ στα Χανιά με τους Μπακογιάννη Βολουδάκη και Διγαλάκη). Αυτό θα μπορούσε να επαληθευτεί στη δεύτερη κάλπη του 2023, εάν αυτή υπάρξει.
Μελετώντας τα παραπάνω, τα εκλογικά επιτελεία των υποψηφίων Βουλευτών στο Νομό Κοζάνης μετρούν τις δυνάμεις τους και τις πιθανότητες να βρεθούν σε εκλόγιμη θέση, ανάλογα και με τον αριθμό των εδρών που θα λάβει το κόμμα τους. Προφανές είναι, ότι η μείωση των εδρών μειώνει και τις πιθανότητες εκλογής. Το ακόμα πιο σίγουρο είναι το εξής: Το που θα βγάλει πολλές έδρες η Νέα Δημοκρατία, δεν εξαρτάται από τη Νέα Δημοκρατία, αλλά από τα μικρότερα κόμματα.
