Το άτομο με θερμοπληξία δύναται να παρουσιάσει έντονη κεφαλαλγία, ζάλη, ναυτία, έμετοι, γενικευμένη ατονία με αίσθημα κόπωσης, δυσκολία στην αναπνοή, έντονη εφίδρωση, ταχύ και αδύναμο σφυγμό, πτώση αρτηριακής πίεσης, τάση για λιποθυμία, σύγχυση, διέγερση, διαταραχές της συμπεριφοράς (ευερεθιστότητα κ.α.) και του προσανατολισμού.
Η παρουσία υψηλού πυρετού (> 39οC), έμετοι, διάρροιες, ταχύπνοια, αδύναμος σφυγμός και απουσία εφίδρωσης με ερυθρό, ξηρό και ζεστό δέρμα αποτελούν ενδείξεις σοβαρότερης κατάστασης της θερμοπληξίας.
Αποτελεί ιατρική κατάσταση πολλές φορές απειλητική για τη ζωή του ατόμου σε ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού, ιδίως όταν υπάρχουν διαταραχές του αυτόνομου νευρικού συστήματος και γενικά των θερμορρυθμιστικών μηχανισμών του οργανισμού. Χαρακτηρίζεται από εμμένουσα αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος πάνω από 41 οC.
Συνεπώς πρόκειται για λειτουργική διαταραχή της ομοιοστασίας του ανθρώπινου οργανισμού με κύριο χαρακτηριστικό την υπερθερμία. Εμφανίζεται τους καλοκαιρινούς μήνες όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι πολύ υψηλή και σε συνδυασμό με την αυξημένη υγρασία στην ατμόσφαιρα, πάνω από 70%, εμποδίζεται η αποβολή της θερμότητας με τον ιδρώτα από το σώμα.
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΘΕΡΜΟΠΛΗΞΙΑΣ
- Αναζήτηση σκιάς σε ζεστό καιρό και γενικά δροσερών τοποθεσιών.
- Αποφυγή έκθεσης στον ήλιο.
- Αποφυγή κλειστών χώρων με συνωστισμό.
- Πολλαπλά χλιαρά ντους κατά τη διάρκεια της ημέρας
- Διατήρηση της ενυδάτωσης – λήψη άφθονων υγρών π.χ. νερού και χυμοί φρούτων.
- Επιπρόσθετη λήψη άλατος με τη διατροφή λόγω της έντονης εφίδρωσης.
- Αποφυγή υπερβολικού ντυσίματος, χρήση καπέλου και γυαλιών ηλίου.
- Η ζάλη, αδιαθεσία, εύκολη κόπωση και ναυτία σε θερμοπληξία αντιμετωπίζεται με έκθεση τους δέρματος σε ανεμιστήρες και εφύγρανση με νερό.
- Απαγορεύεται το αλκοόλ.
- Συνιστώνται μικρά και περισσότερα γεύματα ημερησίως.
- Αποφυγή σωματικών δραστηριοτήτων (βάδισμα, τρέξιμο) ή βαριάς εργασίας.
- Χρήση κλιματιστικού με τη δέουσα προσοχή. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει κλιματιστικό τότε ενδείκνυται το σπίτι να αερίζεται κατά τη διάρκεια της νύχτας για να δροσιστεί και να είναι ερμητικά κλειστό την ημέρα.
- Για τους μικρούς μας φίλους ιδίως τα νεογνά πρέπει να λαμβάνουν μαζί με το γάλα πολύ συχνά υγρά.
- Τα άτομα που πάσχουν από χρόνια νοσήματα πρέπει να συμβουλεύονται τον οικογενειακό τους ιατρό για λήψη οδηγιών αλλά και για πιθανή αλλαγή στη δοσολογία ορισμένων φαρμάκων που λαμβάνουν.
- Τέλος θα ήθελα να αναφέρω καθώς βιώνουμε καθημερινά καταστάσεις παραμέλησης των ηλικιωμένων σε περίπτωση διακοπών από τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας ότι ποτέ δεν πρέπει να αφήνουμε μόνα τους τα ηλικιωμένα άτομα στο σπίτι. Είναι σημαντικό να εξασφαλίζεται η επίβλεψη και η καθημερινή φροντίδα τους από κάποιο άλλο άτομο.
- Σε σοβαρές περιπτώσεις καλέστε το ΕΚΑΒ για διακομιδή του ατόμου στο νοσοκομείο. Η έγκαιρη παρέμβαση και αντιμετώπιση σώζει ζωές.
ΘΕΡΜΟΠΛΗΞΙΑ
ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ)
Η κύρια λειτουργία του είναι να διατηρεί την ομοιοστασία του οργανισμού σε οποιαδήποτε στρεσογόνο κατάσταση του περιβάλλοντος διατηρώντας τη ζωή και την υγεία του ανθρώπινου οργανισμού. Διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος, της αρτηριακής πίεσης, καρδιακού παλμού κ.α. Ουσιαστικά η προσαρμογή του οργανισμού μας σε αντίξοες περιβαλλοντικές συνθήκες ρυθμίζεται από το ΑΝΣ. Η διαδικασία της γήρανσης, οι πολλαπλές συννοσηρότητες και η πολυφαρμακία προκαλούν διαταραχές του ΑΝΣ. Η έκπτωση λόγω της γήρανσης της λειτουργικότητας και της ευαισθησίας των περιφερικών θερμο-υποδοχέων αποτελεί επίσης έναν σημαντικό παράγοντα ευπάθειας στη ζέστη των ηλικιωμένων (Inoue et al. 1999). Συνεπώς οι ηλικιωμένοι είναι ευάλωτοι σε καύσωνα και αναπτύσσουν πιο εύκολα υπερθερμία (θερμοκρασία σώματος > 38οC). Η υπερθερμία οδηγεί σε αφυδάτωση, εγκεφαλοπάθεια, μυϊκές κράμπες, καρδιακή και νεφρική ανεπάρκεια (Cheshire and Low 2007).
ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ
Σε περίπτωση μη αντιμετώπισης της θερμοπληξίας και σε ευπαθή άτομα μπορεί να παρουσιαστούν σπασμοί, λιποθυμικό επεισόδιο, καρδιακή ανεπάρκεια, νεφρική ανεπάρκεια, αναπνευστική ανεπάρκεια, διαταραχές της πηκτικότητας, οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, κώμα και θάνατος.
Η θερμική εξάντληση οφείλεται στη μεγάλη απώλεια υγρών με την εφίδρωση σε θερμό περιβάλλον. Χαρακτηριστικό είναι δε ότι ο πυρετός απουσιάζει ή είναι χαμηλός. Τα συμπτώματα είναι πιο ήπια σε σύγκριση με τη θερμοπληξία.
Εμμανουήλ Χατζημανώλης
Γενικός Οικογενειακός Ιατρός
Σ.Σ: Ο Χατζημανώλης Εμμανουήλ είναι Γενικός Οικογενειακός Ιατρός
Επιμελητής Ά
Κέντρου Υγείας Σερβίων
Κέντρου υγείας Κοζάνης
Π.Ι. Αιανής
