Ένα από τα μείζονα ζητήματα, τα σχετικά με τον Αλέξανδρο τον Γ΄ και Μέγα, δεν είναι άλλο από τις συνθήκες θανάτου του. Ο Αλέξανδρος μετέστη, σε μια ημερομηνία η οποία είναι δύσκολο να προσδιοριστεί με ακρίβεια: οι αρχαίοι τηρούσαν σεληνιακά ημερολόγια, ενώ εμείς ηλιακό. Παρά το όχι εύκολο, πάντα, της αντιστοίχησης, ο υπολογισμός της ημερομηνίας θανάτου του, κυμαίνεται μεταξύ 10 και 13 Ιουνίου του 323 π.Χ. Ωστόσο η ακριβέστερη προσέγγιση στη μαρτυρία του Πλουτάρχου («και τελευτήσαι τριακάδι Δαισίου μηνός»), είναι, τελικά, η 10η Ιουνίου του 323 π.Χ. (Μ. Παπαθανασίου, «Αλεξάνδρεια Ρώμη, 46 π.Χ. Από το χάος των ημερολογίων στο Ιουλιανό ημερολόγιο» στο Συνέδριο ‘‘Ο Αλέξανδρος, το ελληνικόκοσμο σύστημα και η σύγχρονη παγκόσμια ιστορία’’, 367-368).
Ξεχωρίσαμε 3 μαντείες και προμηνύματα του βραχέως βίου του Αλεξάνδρου, συν την προφητεία του Δανιήλ. Στην πρώτη περίπτωση έχουμε την σπλαγχνοσκόπηση του εξ Αμφιπόλεως μάντεως Πειθαγόρα. Έλαβε χώρα το 324 προ του θανάτου του Ηφαιστίωνος: «και γενέσθαι και επ΄Αλεξάνδρω άλοβον το ήπαρ του ιερείου…σημείον μέγαν ειπείν είναι χαλεπόν» (Αρριανός, Ανάβασις Αλεξάνδρου, Ζ΄, 18, 1-5).
Μια δεύτερη περίπτωση, αποτελεί το προμήνυμα, όπως ερμηνεύθηκε, κατά το πέρασμα του βασιλέα από έλη, στα μέρη εκείνα τα ανατολικά. Ο Αλέξανδρος φορούσε βασιλικό διάδημα και την σκέπη της μακεδονικής καυσίας. Έριξε τότε ο άνεμος τα επιστέφοντα αυτόν: η μεν καυσία ως βαρύτερη έπεσε επί του ύδατος, το δε διάδημα επικάθισε πάνω σε κάλαμο. Κατά το ασσυριακό έθος, οι βασιλείς θάπτονταν παρά τους ποταμούς. Το γεγονός ότι επικάθησε το διάδημα σε ποταμίσιο κάλαμο, θεωρήθηκε ως προμήνυμα βασιλικής ταφής: «τον κάλαμον δε, των επιφεφυκότων είναι τάφω τινί των πάλαι βασιλέων» (Αρριανός, Ανάβασις Αλεξάνδρου, Ζ΄, 22-23).
Τρίτη περίπτωση συνιστά η βαβυλωνιακή προφητεία Δανιήλ (Δανιήλ 8:4-21). Παρά τα θρυλούμενα δεν αποτελεί ένα έργο γραμμένο εκ των υστέρων, μετά το 168 π.Χ.: ήδη, στον 2ο π.Χ. αιώνα, χρονολογούνται διασωζόμενα εκ του Qumran, σπαράγματα αντιγράφου του βιβλίου αυτού σε πάπυρο (G. Hasel, «New Light on the Book of Daniel from the Dead Sea Scrolls», Bible and Spade Vol 24, No 2 (Spring 2011).
Στον Δανιήλ ο Αλέξανδρος σημαίνεται ως «Τράγος των Αιγών», ο οποίος αποκαθηλώνει την δυναστεία του Κριού Πέρση αυτοκράτορα. Αμφότερα, κριός και ταύρος, αποτελούν σύμβολα διονυσιακά και απολλώνια, τα οποία σηκώνουν μεγάλη συζήτηση, η οποία δεν είναι του παρόντος.
Σημαντικότερη όμως για το θέμα, αποτελεί η χαλδαϊκή μαντική προειδοποίηση. Πριν, όμως, εξηγήσουμε το γιατί, ας αναφέρουμε τις υπόνοιες περί της δολοφονίας Αλεξάνδρου, ξεχωρίζοντάς αυτές από τους σημερινούς μύθους. Ο θάνατος του, θεωρήθηκε και τότε από πολλούς, ως αποτέλεσμα δηλητηρίου μακράς δράσεως, το οποίο έφερε το εμπύρετο και κατέληξε τον Αλέξανδρο.
Είναι γνωστή η μεγίστη διαμάχη του αντιβασιλέα της Μακεδονίας Αντιπάτρου με την Ολυμπιάδα. Ο ίδιος ο Αντίπατρος είχε διασπείρει συγγενείς αυτού σε διάφορα κομβικά σημεία της ελληνικής νεότευκτης αυτοκρατορίας. Ο νεότερος υιός αυτού Ιόλ(λ)ας ήταν παρά το πλευρό του Αλεξάνδρου: «είναι γαρ οινοχόον βασιλικόν τον Ιόλ(λ)αν» (Αρριανός, Αλεξάνδρου Ανάβασις, Ζ΄, 27.2). Αυτόν θεώρησε ως ένοχο δηλητηρίασης η Ολυμπιάς και περί το 317 π.Χ. προχωρά σε βεβήλωση των λειψάνων του (είχε στο μεταξύ πεθάνει και φυσικά συντελεσθεί η νεκρική ανακομιδή του στην Ελλάδα): «εκρίψαι δε τα λείψανα του Ιόλα τεθνηκότος» (Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι, 77). Εδώ πρέπει να πούμε πως το μνημείο του Καστά, φέρει στοιχεία, τα οποία μπορούν να αποδοθούν σε τελετουργική βεβήλωση, ως αντίποινα για τον Ιόλα (Ε. Μπεξής, ΙΧΩΡ 137 (2014), 53).
Μια άλλη περίπτωση στοχοποίησε τον Αριστοτέλη. Ο φιλόσοφος φημολογούνταν πως έστειλε μέσω του Κασσάνδρου, υιού και διαδόχου του Αντιπάτρου, δηλητήριο για τον Αλέξανδρο, εξαιτίας της εκτέλεσης του συγγενούς αυτού Καλλισθένους: «και το φάρμακον ότι Αριστοτέλης μεν Αντιπάτρω εξεύρε δεδοικώς ήδη Αλέξανδρον Καλλισθένους ένεκα. Κάσσανδρος δε ο Αντιπάτρου εκόμισεν» (Αρριανός, Αλεξάνδρου Ανάβασις, Ζ΄, 27.1). Ο Αριστοτέλης τιμήθηκε, ήδη, εν ζωή, ως πνευματικός οικιστής των Σταγείρων και μετα θάνατον (322 π.Χ.) ως ο ήρως του τάφου της οικήσεως: «εν Χαλκίδι τελευτήσαντος μετεπέμψατο το σώμα και βωμόν επέστησαν τω τάφω και Αριστοτέλειον τον τόπον εκάλεσαν και εκεί την βουλήν ήθροιζον» (Βίος Αριστοτέλους- Vitam Aristotelus Greace, (Lugduni – Vatavorum: J. W. Van Leeuven, 1861), 4.). Ωστόσο είναι, μάλλον άγνωστο στο ευρύ κοινό, πως άφησε διαχειριστή της διαθήκης του, τον μισητό στην αλεξανδρινή οικογένεια Αντίπατρο: «επίτροπον μεν είναι πάντων και δια παντός Αντίπατρον» (Διογένης Λαέρτιος, Βίοι και γνώμαι των εν φιλοσοφία ευδοκιμησάντων, Ε΄, 12).
Τέλος θα σχολιάσουμε το θέμα που ανακινήθηκε τα τελευταία χρόνια: πως ο Αλέξανδρος έπεσε θύμα δολοφονίας, Ιουδαιο-Χαλδαίων μάντεων, γιατί η ανοικοδόμηση της Βαβυλώνος θα ακύρωνε βιβλική προφητεία περί ερημώσεως της Βαβυλώνος: «Βαβυλών…ου κατοικηθήσεται εις τον αιώνα». (Ησαΐας 13:19-22). Όμως η κατεξοχήν μαντεία των Χαλδαίων υπήρξε η αστρομαντική. Σήμερα με την βοήθεια της τεχνολογίας, οι ειδικοί μπορούν να αναπαραστήσουν την αστρονομική εικόνα του ουρανού πάνω από μια περιοχή σε συγκεκριμένη ημερομηνία. Έτσι μπορούν να πουν με βεβαιότητα, αν είδαν κάτι σχετικό οι αστρονόμοι, ή αν πρόκειται για χαλκευμένη μαντεία. Η πραγματικότητα, λοιπόν, διαψεύδει την υποψία προς τους Χαλδαίους. Η εικόνα του Ουρανού της Βαβυλώνος περί την 25 Μαΐου του 323 π.Χ., δίνει εικόνα Συνόδου Διός-Ερμού-Κρόνου (βλ. στο http://www.thebest.gr/news/index/viewStory/294606-Ημερ. ανάκτησης 22-06-2016).
Εν ζωή ο Αλέξανδρος συχνά παραλληλίζονταν με τον Ερμή, γιατί ντύνονταν και ως Ερμής (Αθήναιος, ΙΒ΄, 537e-f). Ωστόσο αστρονομικά οι Έλληνες θεωρούσαν τον λατινικώς καλούμενο πλανήτη Mercury, ως Απόλλωνα στην Ανατολή και Ερμή στην Δύση. Η επιστροφή του Αλεξάνδρου – παιδός Διός προς την Βαβυλώνα, είχε εγγύτερο πλανήτη της Συνόδου τον Κρόνο (ο οποίος μυθολογικά σκότωνε τους παίδες Διός). Η πορεία, λοιπόν, για επάνοδο στην Βαβυλώνα, δυτικώς, συμβόλισε τον πλανήτη Mercury ως Ερμή ψυχοπομπό. Γνωρίζοντας όλα αυτά οι Χαλδαίοι μάντεις, προέτρεψαν τον Αλέξανδρο να καθυστερήσει να εισέλθει στη Βαβυλώνα και αν δεν τους ακούσει, να εισέλθει, τουλάχιστον, ανατολικώς: «μη προς δυσμάς αφορών αυτός μηδέ την στρατιάν ταύτη επέχουσαν άγων παρελθείν αλλά εκπεριελθών προς έω μάλλον» (Αρριανός, Αλεξάνδρου Ανάβασις, Ζ΄, 16.6).
Η εικόνα της Συνόδου των 3 πλανητών, ήταν ευδιάκριτη και κατά την 10η Ιουνίου του 323 π.Χ. (βλ. Athanasios Fourlis στο https://www.facebook.com/photo.php?fbid=10209235399022834&set=a.1844610275807.105585.1257148305&type=3&theater (Ημερ. Ανάκτησης 22-06-2016). Την ημέρα εκείνη, προς την Δύση, ο πλανήτης Mercury, άρα ως σύμβολο του Ερμού ψυχοπομπού, ήταν στην μέγιστη λαμπρότητά του. Τέτοια ώρα πέθανε ο Αλέξανδρος: «προς δείλην απέθανε» (Πλούταρχος, Βίοι Παράλληλοι-Αλέξανδρος, 76).
Ανταπόκριση του Κόττη Κωνσταντίνου
