Οι ελληνοτουρικές σχέσεις ήταν πάντα ένα μείζον ζήτημα για την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας.Ειδικά, οι κρίσεις στην περιοχή του Αιγαίου αποτελούσαν συχνό φαινόμενο κατά την προηγούμενη δεκαετία. Η επόμενη κρίση στις σχέσεις Ελλάδας Τουρκίας, μετά τα γεγονότα του ‘’Χόρα’’ το 1976 ,εκδηλώθηκε τον Μάρτιο του 1987. Επρόκειτο για το ίδιο πλοίο, αλλά με διαφορετικό όνομα και πιο εξελιγμένα μέσα…. Οι Τούρκοι το έβγαλαν στον Αιγαίο με το πρόσχημα της έρευνας για πετρέλαιο στην υφαλοκρυπίδα. Τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης παρουσίασαν χάρτες με την πορεία, που θα ακολουθούσε το πλοίο. Σαμοθράκη, Ίμβρος και Λήμνος.
Με βάση αυτές τις εξελίξεις, ο Ανδρέας Παπανδρέου καλεί έκτακτη σύσκεψη στο Καστρί. Δίνει εντολή στις Ένοπλες Δυνάμεις για απάντηση σε περίπτωση, που οι Τούρκοι προχωρήσουν στις έρευνες, με 60 πλοία του Πολεμικού Ναυτικού να βρίσκονται σε πλήρη ετοιμότητα στα νερά του Αιγαίου, ενώ στέλνει αυστηρό και ξεκάθαρο μήνυμα προς την αμερικανική πλευρά, η οποία είχε πάρει θέση υπέρ της Τουρκίας: «Κλείνουμε την αμερικανική βάση της Νέας Μάκρης»Τελικά, υπό την απειλή γενικότερης σύρραξης, ο Τούρκος πρωθυπουργός έκανε πίσω και ανακοίνωσε σε συνέντευξή του στο BBC ότι το «Σισμίκ» δεν θα έβγαινε στο Αιγαίο.
Αργότερα, σημειώθηκε θερμό επεισόδιο στα Ίμια το 1996 με το περιβόητο «Ευχαριστώ» του πρώην πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Σημίτη στους Αμερικανούς, το οποίο έληξε με 3 νεκρούς έλληνες, που επέβαιναν στο μοιραίο ελικόπτερο. Από τότε, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις έχουν εξομαλυνθεί και δεν υπήρξε ξανά κάποιο σοβαρό επεισόδιο.Στη Σύνοδο Κορυφής του Ελσίνκι, η Ελλάδα υπό τον Κώστα Σημίτη έκανε μία μεγάλη στροφή στην εξωτερική της πολιτική και στον τρόπο που αντιμετώπιζε τις σχέσεις Τουρκίας – Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από την πλήρη αντίθεσή της στην ενταξιακή πορεία της γειτονικής χώρας, η Ελλάδα έγινε θιασώτης της. Καθώς, οι σχέσεις καλής γειτονίας είναι βασικό προαπαιτούμενο για την επιτυχή ολοκλήρωση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, η τότε Ελληνική Κυβέρνηση είχε πολύ σωστά υπολογίσει, ότι η Τουρκία στην πορεία του χρόνου θα αναγκαστεί να εγκαταλείψει τις επεκτατικές της βλέψεις θα συμμορφωνόταν με τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου.Αυτή η στρατηγική, όμως, δεν εφαρμόστηκε σε κενό αέρος. Αντιθέτως ξεδιπλώθηκε σε μια εποχή κατά την οποία η Τουρκία ήταν στον δρόμο των μεταρρυθμίσεων. Επιπρόσθετα, αντανακλούσε συγκεκριμένες προτεραιότητες και επιλογές, ειδικά σε σχέση με την ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ακόμη περισσότερο, επέτρεψε στην Ελλάδα να σταματήσει να αποτελεί το πρόσχημα της άρνησης άλλων κρατών – μελών, και ειδικότερα της Γερμανίας και της Γαλλίας, να δεχτούν την Τουρκία στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016 ο Ερντογάν είναι ιδιαίτερα αυταρχικός και αλαζονικός. Νιώθει και συμπεριφέρεται ως σουλτάνος, ειδικότερα μετά το δημοψήφισμα του 2017,που μετέβαλε το πολίτευμα της Τουρκίας από προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία σε προεδρική δημοκρατία.Πλέον η Ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας φαίνεται να μην ενδιαφέρει ούτε την Ένωση αλλά ούτε και την Τουρκία. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις προχωρούσαν με πολύ αργό ρυθμό τα τελευταία χρόνια και πλέον έχουν παγώσει . Ιδιαίτερα μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα και την Συνταγματική αναθεώρηση που ακολούθησε, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε την επίσημη αναστολή των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, καθώς η Τουρκία έχει πάψει να σέβεται τις βασικές αρχές της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου.Η λύρα καταρρέει και η δημοφιλία του Ερντογάν συνεχίζει να βυθίζεται. Χαρακτηριστικό παράδείγμα αποτελεί η νίκη του Εκρέμ Ιμάμογλου, υποψηφίου του αντίπαλου κόμματος του Ερντογάν, στις δημοτικές εκλογές της Κωνσταντινούπολης το 2019. Όπως ο ίδιος ο Ερντογάν είχε πει κάποτε «Όποιος έχει την Κωνσταντινούπολη έχει ολόκληρη την Τουρκία».
Ας πάμε όμως στο σήμερα. Η Τουρκία συνεχίζει να υπονομεύει την σταθερότητα στην Μεσόγειο με τις παράνομες ενέργειες της εντός της Κυπριακής ΑΟΖ από τη μία και με την εισβολή στη Σύρια από την άλλη. Ο Ερντογάν απο πρωταγωνιστής, στο παρασκήνιο αποσταθεροποίησης της Συρίας, πλέον με την ανοχή της Ευρωπαϊκή Κοινότητας και των μεγάλων γεωπολιτικών παικτών της περιοχής, χτυπάει τους Κούρδους, οι οποίοι αντιστάθηκαν στο Ισλαμικό κράτος. Μετά από 8 χρόνια αιματηρού εμφυλίου πολέμου η Τουρκική εισβολή δεν αποτέλεσε πηγή ειρήνης όπως την βάφτισε ο Ερντογάν αλλά πηγή δυστυχίας. Ο Τούρκος πρόεδρος δεν σέβεται σε καμία περίπτωση το διεθνές δίκαιο και προκάλεσε μία μεγάλη ανθρώπινη κρίση στην περιοχή.Η Ελληνική πλευρά διατυπώνει αντιρήσεις,όμως χρειάζονται πραγματικές κυρώσεις. Ένα άμεσο πανευρωπαϊκό εμπάργκο όπλων ,που δεν θα περιορίζεται σε νέες παραγγελίες άλλα θα τερματίζει την παράδοση όπλων από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης άμεσα. Είναι απαραίτητες στοχευμένες κυρώσεις σε όσους έχουν την ευθύνη για αυτές τις παραβιάσεις και βέβαια εμπορικές κυρώσεις που θα αποδείξουν,ότι η Ευρώπη εφαρμόζει τις διακυρήξεις της. Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα δεν πρέπει να είναι θεατής της επαναχάραξης στρατηγικής της Τουρκίας, αλλά να συνδιαμορφώσει αυτό το νέο πλαίσιο. Οφείλουμε να είμαστε πολύ ψύχραιμοι, προσεκτικοί και οι αποφάσεις μας να λαμβάνονται μέσω μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής, που δεν θα αλλοιώνεται από τις ρητορικές εξάρσεις των μελών της κυβέρνησης Ερντογάν, που στοχεύουν περισσότερο στο εσωτερικό ακροατήριο της Τουρκίας. Η χώρα μας, λόγω της γεωγραφικής της θέσης θα είναι αυτή που θα υποστεί τις σοβαρότερες συνέπειες. Για το λόγο αυτό, πρέπει να συμμετάσχουμε σε αυτές τις συζητήσεις με ολοκληρωμένες προτάσεις, που θα διασφαλίζουν τα εθνικά μας συμφέροντα. Συνεπώς, έχουμε χρέος να διατηρήσουμε τα κεκτημένα της Συμφωνίας του Ελσίνκι, στην οποία οι Ελληνοτουρκικές διαφορές μεταβλήθηκαν σε Ευρωτουρκικές. Μόνο έτσι,θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε την ολοένα αυξανόμενη επιθετικότητα της Τουρκίας.
Χατζηπαυλίδης Γεώργιος
Φοιτητής του τμήματος Διεθνών Ευρωπαϊκών και Οικονομικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας
