Να εφοδιαστούν με προμήθειες έκτακτης ανάγκης ώστε να επιβιώσουν τουλάχιστον 72 ώρες σε περίπτωση πολέμου, κυβερνοεπιθέσεων και σαμποτάζ σε ζωτικής σημασίας υποδομές, φυσικών καταστροφών και πανδημιών καλεί όλους τους ευρωπαίους πολίτες η Κομισιόν: είναι το νόημα της στρατηγικής ετοιμότητας της Ενωσης, την οποία θα παρουσιάσουν σήμερα (Τετάρτη) η εκτελεστική αντιπρόεδρος Ροξάνα Μινζάτου και η επίτροπος Ατζά Λαμπίμπ. Στη στρατηγική της, η Κομισιόν συμπεριλαμβάνει και μια μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ πολιτών και στρατού, καθώς εκτιμά ότι η εμπλοκή του στρατού είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση μελλοντικών κινδύνων και απειλών.
«Μια ανθεκτική Ευρώπη πρέπει να είναι σε θέση να προβλέψει, να αντέξει, να προσαρμοστεί και να ανακάμψει από οποιαδήποτε κρίση» αναφέρεται στο προσχέδιο της στρατηγικής, που έχουν στη διάθεσή τους τα «ΤΑ ΝΕΑ».
Παράλληλα, στη στρατηγική ετοιμότητα υπογραμμίζεται ότι «οι τρέχουσες απειλές απαιτούν μόνιμη ετοιμότητα». Η προετοιμασία έναντι της πιθανότητας ένοπλης επίθεσης θεωρείται επίσης κρίσιμη, καθώς η ειρήνη και η σταθερότητα δεν είναι πλέον εγγυημένες, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες. «Η ετοιμότητα και η ανθεκτικότητα της Ευρώπης έναντι ένοπλης επίθεσης μπορεί να δοκιμαστεί στο μέλλον» αναφέρεται στο προσχέδιο (το οποίο πάντως μπορεί να αλλάξει μέχρι την υιοθέτησή του).
Επτά τομείς σε περίπτωση πολέμου
Αλλωστε η συνεργασία πολιτών και στρατιωτικών αρχών είναι ένας από τους επτά τομείς γύρω από τους οποίους δομείται η στρατηγική ετοιμότητα της Κομισιόν «καθώς πρέπει να προετοιμαστούμε για κάθε τύπο ή κρίση, συμπεριλαμβανομένης της πιθανότητας ένοπλης επίθεσης». Οι υπόλοιποι τομείς της στρατηγικής αφορούν στην προνοητικότητα και πρόβλεψη κινδύνων και απειλών, την ανθεκτικότητα ζωτικών κοινωνικών λειτουργιών, την ετοιμότητα του πληθυσμού και την κοινωνική ανθεκτικότητα, τη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, τον συντονισμό αντιμετώπισης κρίσεων και την αποτελεσματική λήψη αποφάσεων, την ανθεκτικότητα μέσω εξωτερικών συνεργασιών.
Στόχος της στρατηγικής είναι να διασφαλιστεί ότι οι αρχές της ΕΕ και των κρατών – μελών και οι πολίτες είναι καλύτερα προετοιμασμένοι για τη διαχείριση ανεπιθύμητων συμβάντων και κρίσεων.
Αλλωστε η στρατηγική ετοιμότητα, η οποία βασίζεται σε έκθεση που έγραψε ο πρώην πρωθυπουργός της Φινλανδίας Σαούλι Νιινίστο για το ίδιο ζήτημα πέρυσι κατόπιν αιτήματος της προέδρου της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προβλέπει ότι όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, οι εταιρείες και οι πολίτες συνεργάζονται.
Πίνακας ελέγχου κρίσης
Η στρατηγική ετοιμότητα στοχεύει αφενός στην προστασία των πολιτών ώστε να περιοριστεί ο αντίκτυπος των κρίσεων στην καθημερινή τους ζωή και αφετέρου στο να διατηρηθούν εν λειτουργία οι ζωτικές λειτουργίες της κοινωνίας.
«Διαταραχές στη διακυβέρνηση, την ασφάλεια, την υγειονομική περίθαλψη, την ενέργεια, τις επικοινωνίες και άλλες ζωτικής σημασίας υπηρεσίες μπορεί να έχουν διαδοχικά αποτελέσματα, απειλώντας τη δημόσια ασφάλεια, την οικονομική σταθερότητα και τους δημοκρατικούς θεσμούς» αναφέρεται στο προσχέδιο.
Η Επιτροπή στοχεύει επίσης να βελτιώσει τις αξιολογήσεις των απειλών και να εισαγάγει έναν «πίνακα ελέγχου κρίσης» (crisis dashboard), ώστε να βοηθήσει τους πολιτικούς να λαμβάνουν αποφάσεις.
Εκτακτη ανάγκη
Η Επιτροπή θα βοηθήσει τις χώρες της ΕΕ με κατευθυντήριες γραμμές για 72ωρη αυτοδυναμία για εκατομμύρια νοικοκυριά, ώστε να έχουν αρκετό νερό, τροφή, φάρμακα, μπαταρίες και προϊόντα περιποίησης για να επιβιώσουν τις πρώτες μέρες χωρίς εξωτερική βοήθεια.
Ομως, ο εφοδιασμός αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης δεν θα γίνει μόνο σε επίπεδο πολιτών, αλλά και σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Αυτό θα αφορά φάρμακα, βασικές πρώτες ύλες, τρόφιμα και ενέργεια, αλλά και συστήματα που εγγυώνται ελάχιστη παροχή νερού.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης μια ετήσια Ημέρα Ετοιμότητας σε όλα τα κράτη – μέλη για να κρατά τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τις κυβερνήσεις σε εγρήγορση για την ανάγκη να είναι ανθεκτικοί σε κρίσεις και καταστροφές.
