‘ Σ σα 1930-33 τρανόν κρίση ερρούξεν ‘ς σην Ελλάδαν.
Τα καπνά ‘κ’ επουλέθαν κι οι εμπόρ’ επέγ’ναν κ’ έρχουσαν να σ’κών’νε τσάπαν το καπνόν… Ατότε έσον, ντ’ εξέβεν και τ’ εμέτερον η τραγωδία .<<Οι εμπόρ’ έρθαν να παίρνε τσάπαν το καπνόν. >> (Το χωρίο μ’, το Ίνελι, ζατί πρώτον καπνοχώρ’. Οι εμπόρ’ πρώτα τη χωρί μουν τα καπνά έσκωναν κ’ επέρναν) .
‘Σ σ’ ατά τα δύσκολα χρονίας οι πρόσφυγοι πολλά έσυραν .
Τρεί νομάτ’ ας σο Ίνελι ,(Ανατολικόν), ο Σάλτσον (Γαβριηλίδης Κοσμάς ), ο Κοσκέρτς ( Κοσκερίδης Θόδωρον) και ο Ταϊγάνον (ο Μωυσιάδης ο Γιάννες ), αρκατάσια έσαν, εσκώθαν ‘ς σα 1933 να πάγνε ‘ς σο Αγρίνιον να δουλεύνε ‘ς σα παστάλια (τόγκας). Οι δυ, ο Κοσκέρτς κι ο Ταϊγάνον ας σην Δράμαν έρθαν κ’ εξέρναν ας ση καπνού το πασταλίασμαν.
‘Σ σο Αγρίνιον πα τα δουλείας ελείφτασαν. Τα καπνομάγαζα επαίρναν γυναίκ’ς, τα ημερικά τουν φτηνά, Οι αγούρ τσατία εύρηκαν δουλείαν. Με το ζόρ’ εύραν έναν δουλείαν για έναν εβδομάδαν. Επλερώθαν, έφαγαν τα παράδας και πεινασμέν’ και μαραγκουλεμέν’ εκάτσαν οξουκά ας έναν μαερείον να χορτάζνε ας σα μυρωδίας…. Σιτ’ εκάθουσαν, εσκώθεν ο Σάλτσον αναχάπαρα και λέει:
– Εγώ θα πάω τρώγω, άλλο κι ταγιανίζω… ένοιξεν την πόρταν, εσέβεν απές, επήεν ‘ς σον μάγειραν και λέει ατόν:
– Κύριέ μου, είμαι καπνεργάτης, ήρθα από την Μακεδονία αλλά δυστυχώς δεν μπόρεσα να βρω δουλειά και είμαι στη δυσάρεστη θέση να σας εκμυστηρευτώ, ότι έχω να φάω δυο μέρες. Ο μάγειρας επόνεσεν ατον και λέει:
– Πήγαινε, παιδί μου, κάθησε και φάε ό,τι θέλεις, γιατί με συγκίνησε η ειλικρίνειά σου. Εκάτσεν ο Σάλτσον, έφαεν ένα ζεστόν φασολάδαν με τυρίν κ’ ελαίας …
Ας σου εχόρτασεν κ’υστερνά , εσκώθεν , επήεν ξαν ‘ς σον μάγειραν και λέει ατον: – Κύριε μάγειρα, δεν το σηκώνει η συνείδησή μου, γιατί σαν κι εμένα πεινασμένοι στέκονται έξω και δυο φίλοι μου.
Ο μάγειρας αμάν εγόμωσεν έναν τσαντάχ με ψωμίν, τυρίν, και τομάτας κ’ εδέκεν ατά ΄ς σο χέρ’ ατ’. Όντες είδαν τον Σάλτσον να κουβαλεί α’τς φαϊν, εθάμαξαν κι’ είπαν:
– Κοσμά εμείς εθάρρεσαμ’ θα τρως τα ξυλέας κ’ εσύ έγκες μας να φαϊν… τοι πολιτικούς πα σκατόν εφάισες….!
Τ’ άλλ’ την ημέραν εκάλκεψαν έναν αυτοκίνητον, π’ εκουβάλνεν εργάτας κ’ έρθανε ΄ς σο λιμάν ‘ς σον Πειραιάν για να παίρνε το παπόρ για την Σαλονίκην… Κάποτε έρθεν το παπόρ αλλά ατείν’ ναύλα ‘κ’ έχνε. Ντο να εφτάνε εξέβαν απάν’ κ επήγαν, ετούλωσαν ΄ς σ’ έναν άκραν…
Το παπόρ εχπάστεν, πάει. Είνας ελεγκτής κλώσκεται και τερεί τα εισιτήρια.
Ο Σάλτσον, άμον ντο είδεν ατόν, εξέβεν ΄ς σο κατάστρωμαν, επλώθεν οπίσ’ ας έναν στοίβαν τσουβάλια κ’ εφτάει τον ψοφεμένον, … Πολλά κ’ επήεν ο ελεγκτής είδεν ατόν και κουίζ:
– Κύριος, κύριος, το εισιτήριό σας… Ο Σάλτον εφτάει τον κοιμισμένον. Εσούμωσεν απάν΄ ατ’ και τσαϊζ κι αλλό σέρτε:
– Έιιι…! δεν ακούτε ,κύριε, το εισιτήριό σας είπαα…!
Ο Σάλτσον απ’ εκές ‘κ’ έρται, σύρ’ ατά ‘ς ση κωφού τ’ ωτίν… Άλλο μίαν ο ελεγκτής εγούζεψεν, επίασεν τ’ ωμίν ατ’ και σίτε λαϊζ’ ατο ξαν λέει:
-Το εισιτήριό σας είπα γρήγορα… Ο Σάλτσον εγροίξεν ας ατόν γλυτωμονήν κ’ έχ’, με πεντικού λαλίαν, σίτε κοιμάται, λέει ατόν:
-Μη φωνασκείς, άνθρωπέ μου, κοιμάμαι, κοιμάμαι γιατί δεν έχω εισιτήριο….!
Ο ελεγκτής επέρεν ατόν κ’ επήεν ‘ς σον καπετάνιον. ‘Σ σ’ έναν κάρτον έρθαν και ο Κοσκέρτς με τον Ταϊγάνον.. Ο καπετάνιον τερεί τον Σάλτσον απέσ ‘ς σ’ ομμάτια και λέει: -Γιατί δεν έκοψες εισιτήριο, παιδί μου: Κι ατότε ο Σάλτσον με καθαρά ελληνικούρας λέει ατόν :
-Κύριε πλοίαρχε, εμείς, τρία ορφανά προσφυγόπουλα, ήρθαμε να δουλέψουμε στα καπνομάγαζα αλλά λόγω αναδουλειάς ξεμείναμε στους δρόμους πένητες και πεινασμένοι, με μόνη ελπίδα να γυρίσουμε εις τας οικίας μας …
Ο καπετάνιον ατόσον κ’ επόνεσεν τα παιδία, εμένεσεν τον μάγειραν να φάζ ‘τοι τρείος πα. Εκάτσαν ‘ς σην κουζίναν τη παπορί , έφαγαν- έφαγαν έσπασαν από δύο μερίδας, έπανε κ’ σισέν κόκκινον το κρασίν ,άντσαχ έρθεν η ψυ’ απάν’ ατούν…
Ας έφαγαν κι υστερνά ο Κοσκέρτς τ’ εγγλεσίας άνθρωπος έτον , εκλώστεν’ ς σην εικόναν τη Χριστού, εποίκεν βαρέα την ευχήν ατ’ και είπεν :
– Επείνασα γαρ και εδώκατέ μοι φαγείν, εδίψησα και εποτίσατέ με, ξένος ήμην και συνηγάγετέ με….
Ο Ταϊγάνον πολλά αφορισμένος έτον. Άμον ντ’ έκ’σεν ατόν, εκλώστεν κ’ είπεν:
-Νέπε, Κοσκέρ,’΄ς σον Σάλτσον ‘κες κλώστ’ και ποίσον την ευχή σ’.
Ο Σάλτσον, αν ‘κ’ έτονε, εμείς τη γαϊδιρί θα έτρωγαμε……!
