Μετά την Πάρνηθα, όπου ζει ο μεγαλύτερος πληθυσμός, και τα δάση της Ροδόπης, άρχισε να παρατηρείται αύξηση του κόκκινου ελαφιού και στο ανατολικό τμήμα του Βιτσίου, σύμφωνα με τα στοιχεία της περιβαλλοντικής οργάνωσης «Αρκτούρος». Οι καταγραφές των ειδικών καμερών αποδεικνύουν την αισθητή παρουσία τους μέχρι και την Περικοπή και το Λέχοβο ενώ έχουν καταγράψει ακόμη άτομα και σε πιο απομακρυσμένα σημεία, 5-6 χλμ μακριά από τον οικισμό του Νυμφαίου.
«Η κοινότητα Νυμφαίου πριν από 20 χρόνια περίπου περιέφραξε περίπου 800 στρέμματα δάσους οξιάς και μέσα σε αυτήν την έκταση μεταφέρθηκαν 18 κόκκινα ελάφια Cervus elaphus. Μέσα σε λιγότερο από ένα έτος η περίφραξη ήταν ήδη πεσμένη σε πολλαπλά σημεία περιμετρικά της όλης έκτασης και από τότε σε πάρα πολλά σημεία δεν υπάρχει καν. Η περίφραξη έπεσε με αποτέλεσμα τα ελάφια να βρεθούν ελεύθερα στη φύση», λέει στη Greenagenda.gr ο υπεύθυνος επικοινωνίας του «Αρκτούρου» Πάνος Στεφάνου.
Όπως εξηγεί ο κ. Στεφάνου, έχει παρατηρηθεί και επιβεβαιωθεί μέσω των ερευνών πεδίου της ερευνητικής ομάδας του «Αρκτούρου» αλλά και της χρήσης καμερών ότι ο τοπικός πληθυσμός του κόκκινου ελαφιού αναπαράγεται. «Σίγουρα είναι περισσότερα από 18 τα μικρά αλλά δεν μπορούμε να πούμε ακριβώς πόσα είναι, παρά μόνο ότι σίγουρα υπάρχει αύξηση. Οι καταγραφές μάς δείχνουν ότι αρκετά νεαρά ελάφια καταφέρνουν να επιβιώσουν τους πρώτους μήνες της ζωής τους κάτι το οποίο είναι εξαιρετικά σημαντικό, ειδικά για έναν μικρό απομονωμένο πληθυσμό. Η επιτυχής ετήσια αναπαραγωγή του είδους και η αύξηση του τοπικού πληθυσμού μπορεί να οφείλεται σε ποικίλες παραμέτρους (υγιής βιότοπος, έλλειψη μεγάλου αριθμού θηρευτών παραδείγματος χάριν, υπάρχει παρουσία λύκου αλλά δεν είναι τόσο έντονη όσο σε άλλες περιοχές που απαντάται το είδος όπως η Πάρνηθα)», αναφέρει ο κ. Στεφάνου.
Σύμφωνα με τον ίδιο, σίγουρα διαδραμάτισε ρόλο και η ίδια η περιοχή του Νυμφαίου λόγω της μόνιμης παρουσία του «Αρκτούρου» και του γεγονότος ότι αποτελεί έναν δημοφιλή τουριστικό προορισμό. Τα παραπάνω λειτούργησαν ως ανασταλτικοί παράγοντες για φαινόμενα λαθροθηρίας ή κατακερματισμού του βιότοπου και ταυτόχρονα εκλείπουν αρνητικές παράμετροι, όπως οι δασικές πυρκαγιές. Μέσω της αναπαραγωγής και με την κατάλληλη διαχείριση επιτυγχάνεται η αύξηση του τοπικού πληθυσμού του είδους η οποία μεταξύ αρκετών άλλων θετικών επιφέρει και την εξάπλωση του είδους.
Βιολογία του κόκκινου ελαφιού
• Το κόκκινο ελάφι είναι ένα οπληφόρο, μηρυκαστικό θηλαστικό
• Μήκος σώματος: ♀160 – 210 εκ., (♂)170 – 250 εκ.
• Ύψος στους ώμους: 95 – 150 εκ.
• Μήκος ουράς: 12 – 19 εκ.
• Μήκος κεράτων: 71 – 115 εκ.
• Βάρος: ♀56 – 250 κιλά, (♂)75 – 340 κιλά,
• Διάρκεια ζωής: περίπου 15 χρόνια
• Έχει εξαιρετική όσφρηση, καλή ακοή και όραση.
• Το τρίχωμά του είναι κόκκινο/ξανθό ως γκρίζο/καστανό τους θερινούς μήνες, ενώ τον χειμώνα πιο γκρίζο με σκουρότερο λαιμό.
• Τρέφεται με βλαστούς, φύλλα, καρπούς θάμνων και δέντρων καθώς και με πόες.
• Στους φυσικούς εχθρούς του κόκκινου ελαφιού συγκαταλέγονται ο λύκος, η αρκούδα, ενώ πιο σπάνια ο χρυσαετός.
• Μόνο τα αρσενικά έχουν κέρατα, τα οποία αρχίζουν να αναπτύσσονται από την άνοιξη και πέφτουν κάθε χρόνο, συνήθως στο τέλος του χειμώνα. Το ετήσιο κέρατο έχει μήκος 30 εκ. και συνολικά στη διάρκεια ζωής του μπορούν να φτάσουν έως και 1 μ. Από τα κέρατα μπορούμε να υπολογίσουμε και την ηλικία του ζώου. Το μεγάλο μέγεθος των κεράτων δηλώνει σεξουαλική σφριγηλότητα, υγεία, δύναμη ή ακόμη και την ιεραρχική θέση ενός ατόμου.
Αναπαραγωγή
Είναι πολυγαμικό είδος και το θηλυκό ωριμάζει αναπαραγωγικά στην ηλικία των 2 ετών, ενώ το αρσενικό συνήθως 1 έτος αργότερα. Η εποχή αναπαραγωγής είναι το φθινόπωρο (τέλη Αυγούστου – τέλη Οκτωβρίου). Τότε, τα αρσενικά κάνουν συνεχώς δυνατούς ήχους (που λέγονται μυκηθμοί), για να προσελκύσουν τα θηλυκά. Η αναπαραγωγική περίοδος είναι το μοναδικό διάστημα που συναντάμε αρσενικά μαζί με θηλυκά ελάφια. Το αρσενικό δημιουργεί χαρέμι από 8-12 θηλυκά ελάφια. Συχνά, τα αρσενικά οδηγούνται σε μάχες μεταξύ τους, αν ένα αρσενικό προσπαθήσει να πάρει τη θέση άλλου, μερικές φορές και θανατηφόρες. Η κυοφορία διαρκεί 8 – 8,5 μήνες. Το θηλυκό γεννά 1 φορά τον χρόνο (κάθε 10 μήνες) 1 μικρό (σπάνια 2) κατά την περίοδο από τέλη Απριλίου έως τέλη Ιουνίου.
Βιότοπος
Απαντάται σε ορεινές περιοχές με μικτά δάση πλατύφυλλων και κωνοφόρων δέντρων. Λόγω των μεγάλων κεράτων, που καθιστούν δύσκολη τη μετακίνηση μέσα σε πυκνά δάση, προτιμά α) δασώδεις εκτάσεις με πολλά διάκενα, β) παραποτάμιες και αλπικές περιοχές, μακριά από ανθρώπινες δραστηριότητες.
Ηθολογία
Τα αρσενικά σχηματίζουν μικρές ομάδες των 2-5 ατόμων, ανεξάρτητα κοπάδια, ενώ τα θηλυκά σχηματίζουν ομάδες 8-15 ατόμων και συνοδεύονται πάντα από τα μικρά τους, ηλικίας 1-3 ετών, για σχεδόν όλη τη διάρκεια του έτους. Στο κοπάδι των θηλυκών ηγείται πάντα το πιο ηλικιωμένο άτομο. Ο αρχηγός οδηγεί την ομάδα, ενώ το δεύτερο ισχυρότερο άτομο μένει τελευταίο. Στα αρσενικές ομάδες δεν υπάρχει οργάνωση και σε περίπτωση κινδύνου παρατηρείται τυχαίος διασκορπισμός.
Απειλές και κατανομή
Στην Ελλάδα, οι σημαντικότερες απειλές είναι: α) το παράνομο κυνήγι, β) η υποβάθμιση και ο κατακερματισμός του ενδιαιτήματος του ελαφιού και γ) η όχληση εξαιτίας ανθρώπινων δραστηριοτήτων.
Παλιότερα, ήταν διαδεδομένο σε όλη την ηπειρωτική Ελλάδα καθώς και στην Εύβοια. Σήμερα, οι μοναδικοί φυσικοί πληθυσμοί ζουν στα δάση της Ροδόπης και του Ανατολικού Βιτσίου (πρόκειται για τον πληθυσμό στο Νυμφαίο) και στην Πάρνηθα, όπου εκεί βρίσκεται και ο μεγαλύτερος πληθυσμός.
Καθεστώς προστασίας
Το είδος βρίσκεται στα πρόθυρα της εξαφάνισης και χαρακτηρίζεται ως Κρισίμως Κινδυνεύον, σύμφωνα με το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας. Προστατεύεται από τη Σύμβαση της Βέρνης για τη διατήρηση της άγριας ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος της Ευρώπης (1979), γι’ αυτό απαγορεύεται αυστηρά η θήρευση του.
Αρκτούρος για το κόκκινο ελάφι
Οι δράσεις του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ στοχεύουν στη μελέτη και διατήρηση του είδους και των ενδιαιτημάτων του και αφορούν σε:
• Συγκέντρωση επιστημονικών δεδομένων για την κατανομή και τον πληθυσμό του ελαφιού στην Ελλάδα.
• Κτηνιατρική περίθαλψη και επανένταξη ορφανών ή τραυματισμένων ελαφιών.
• Ευαισθητοποίηση του κοινού και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση.
πηγή: greenagenda.gr
