Η κρίση στη Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση, με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις να επεκτείνονται και τις ισορροπίες να δοκιμάζονται σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο. Η εμπλοκή περιφερειακών και διεθνών δυνάμεων, οι χερσαίες επιχειρήσεις στον Λίβανο και οι στρατηγικές κινήσεις του Ιράν διαμορφώνουν ένα σκηνικό αβεβαιότητας.
Με φόντο τις κρίσιμες γεωπολιτικές εξελίξεις, ο Διεθνολόγος Νικόλαος Παούνης ανοίγει τα χαρτιά του στον «Π», παρέχοντας πλήρη εικόνα για την κατάσταση, εξηγώντας τι σημαίνουν όλα αυτά για την Ελλάδα και τη Δυτική Μακεδονία.
Κ. Παούνη ποια είναι τα νεότερα δεδομένα που έχουμε μέχρι αυτή τη στιγμή;
Κινούμαστε σε αχαρτογράφητα ύδατα, ενώ η σύγκρουση λαμβάνει διαστάσεις περιφερειακής σύρραξης, καθώς εμπλέκονται ενεργά και άλλες χώρες σε επίπεδο λήψης προληπτικών μέτρων, ενώ το Ισραήλ ξεκίνησε χερσαίες επιχειρήσεις στο Λίβανο για να εξαλείψει την παρουσία της Χεζμπολά. Η έλλειψη φυσικής ηγεσίας στο Ιράν, περιπλέκει την κατάσταση.
Πώς φτάσαμε σε αυτή την ανοιχτή σύγκρουση; Ήταν μια εξέλιξη που φαινόταν ότι ερχόταν ή υπήρξε συγκεκριμένο σημείο καμπής;
Ο πόλεμος των 12 ημερών το καλοκαίρι του 2025, άφησε κατά κάποιο τρόπο εκκρεμότητες τις οποίες ήρθε να κλείσει η συγκεκριμένη σύγκρουση. Το απόθεμα βαλλιστικών βλημάτων του Ιράν, τα μέσα παραγωγής και οι υποδομές υποστήριξης παρέμειναν άθικτες, απειλώντας τις χώρες της περιοχής. Το βάρος της εκστρατείας πέφτει στην καταστροφή των εν λόγω υποδομών.
Το διεθνές δίκαιο επιτρέπει προληπτικά στρατιωτικά πλήγματα; Πότε μια ενέργεια θεωρείται νόμιμη άμυνα και πότε επιθετική πράξη;
Όχι το Διεθνές Δίκαιο ρητά απαγορεύει τη χρήση στρατιωτικής βίας. Επιτρέπεται βάσει των διατάξεων του κεφαλαίου 7 του καταστατικού χάρτη στην περίπτωση που δεχτεί κάποιο μέλος επίθεση, οπότε διεξάγει Νόμιμη Άμυνα και στην περίπτωση που ληφθεί σχετική απόφαση από το Συμβούλιο Ασφαλείας. Μετά το 1999 και την επέμβαση στο Κόσοβο, θεωρήθηκε ως μια ακόμη περίπτωση η επέμβαση για ανθρωπιστικούς λόγους, όταν για παράδειγμα συντελείται το έγκλημα της Γενοκτονίας, κάτι το οποίο υποστήριξαν οι ΗΠΑ για την περίπτωση των Κοσοβάρων. Τότε η ακαδημαική κοινότητα διχάστηκε σε «επεμβατιστές» και «αντιεπεμβατιστές». Σε κάθε περίπτωση, η επέμβαση για ανθρωπιστικούς λόγους δεν έχει συμπεριληφθεί σε κάποια τροποποίηση, περισσότερο επικαλείται την Ηθική διάσταση και σίγουρα αποτελεί διασταλτική ερμηνεία του Διεθνούς Δικαίου.
Αν πλήττεται στρατιωτική βάση τρίτης χώρας, αλλά όχι το κράτος που τη φιλοξενεί, πώς ερμηνεύεται αυτό νομικά; Δημιουργεί αυτόματα εμπλοκή;
Ναι διότι επίθεση κατά των ενόπλων δυνάμεων μιας χώρας, άρα και των βάσεων που τις φιλοξενεί, θεωρείται επίθεση κατά σύσσωμου του έθνους. Στην περίπτωση της Κύπρου επλήγη βρετανικό έδαφος και βρετανική βάση, βάσει του καταστατικού ίδρυσης και λειτουργίας των βάσεων, άρα το Ηνωμένο Βασίλειο δέχτηκε την επίθεση.
Ποιοι παράγοντες θα καθορίσουν αν η σύγκρουση θα κλιμακωθεί ή θα περιοριστεί;
Η αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών στο πλαίσιο της ισλαμικής δημοκρατίας του Ιρανέ, είναι το κλειδί για την έκταση και τη διάρκεια του πολέμου. Αν καταρρεύσει το καθεστώς, σταδιακά θα δρομολογηθεί η επαναφορά στην ομαλότητα, αν και δεν έχουμε εικόνα των συσχετισμών σε κοινωνικό επίπεδο.
Υπάρχει ρεαλιστικό ενδεχόμενο εμπλοκής της Ελλάδας ή της Κύπρου; Και αν ναι, τι θα σήμαινε αυτό σε πρακτικό επίπεδο;
Η Ελλάδα λαμβάνει μέτρα προληπτικής φύσεως για την προστασία του Ελληνισμού (Ελλάδα, Κύπρος), μετασταθμεύοντας οπλικά συστήματα τεχνολογίας αιχμής στο θέατρο επιχειρήσεων. Μέσω της παρουσίας 2+ 1 φρεγατών και 4 F-16C block 72 Vipers, έχει πλήρη εικόνα της τακτικής κατάστασης και λειτουργεί αποτρεπτικά στο ενδεχόμενο επίθεσης κατά της Κύπρου ή εναντίον της ίδιας της χώρας. Παράλληλα, ως εμπροσθοφυλακή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διασφαλίζει την άμυνα, σχεδόν του 1/3 της γεωγραφικής επικράτειας του ευρωπαϊκού εδάφους. Η αναβίωση του Δόγματος του ενιαίου αμυντικού χώρου, λειτουργεί θετικά σε επίπεδο συμβολισμού και ουσίας, για τον Ελληνισμό συλλήβδην.
Το Υπουργείο Εσωτερικών της Κύπρου προτρέπει τους πολίτες να προετοιμάσουν σακίδιο έκτακτης ανάγκης. Πρόκειται για τυπικό μέτρο πολιτικής προστασίας σε περίοδο έντασης ή για ένδειξη αυξημένης ανησυχίας;
Λαμβάνονται όλα τα μέτρα προληπτικής φύσεως, για το ενδεχόμενο νέων επιθέσεων με drones, UAV ή στη χειρότερη περίπτωση με βαλλιστικά βλήματα. Το Ιράν πέρα από τις δυνατότητες για επίθεση με βαλλιστικά συστήματα δεν έχει τίποτα ιδιαίτερο. Δεν θα δούμε καμία απόβαση και δεν συντρέχουν λόγοι ανησυχίας.
Για το μέσο πολίτη στην Ελλάδα – και στη Δυτική Μακεδονία – υπάρχει λόγος ανησυχίας ή μπορεί να παραμείνει ψύχραιμος;
Καμία ανησυχία, παρά το γεγονός ότι ορισμένες κατηγορίες βλημάτων έχουν βεληνεκές μέχρι την Αυστρία. Ωστόσο πέραν της διαστρωματωμένης αεράμυνας 3 σταδίων, η Ελλάδα έχει κινητοποιήσει δυνάμεις ώστε να αντιμετωπίσει εγκαίρως οποιαδήποτε απειλή, όπως η ανάπτυξη συστοιχίας Patriot στην Κάρπαθο πέραν των λοιπών δυνάμεων και την εμπροσθοφυλακή στην Κύπρο.
