Νέους και αυστηρότερους κανόνες για τη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών, αιολικών πάρκων και μονάδων αποθήκευσης φέρνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, που τέθηκε σε ισχύ στις 19 Αυγούστου. Για τη Δυτική Μακεδονία, όπου η ανάπτυξη έργων ΑΠΕ αποτελεί κεντρικό ζήτημα τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερη σημασία έχουν το ανώτατο όριο κάλυψης 1,5% από νέα φωτοβολταϊκά ανά Περιφερειακή Ενότητα και η απαγόρευση εγκατάστασης νέων αιολικών σε υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων.
Το νέο πλαίσιο εγκρίθηκε με Υπουργική Απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και των υφυπουργών Νίκου Τσάφου και Μαριλένας Σούκουλη και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Δ’ 694/19.08.2026. Αντικαθιστά ουσιαστικά το χωροταξικό καθεστώς που ίσχυε από το 2008 και καθορίζει πού και με ποιες προϋποθέσεις μπορούν να αναπτυχθούν νέα έργα ΑΠΕ.
Το όριο του 1,5% στα φωτοβολταϊκά
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι η θέσπιση ανώτατου ορίου στην κάλυψη γης από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς. Το ποσοστό δεν μπορεί να ξεπερνά το 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας.
Το όριο εφαρμόζεται σε όλη τη χώρα και, επομένως, αφορά ξεχωριστά τις Περιφερειακές Ενότητες Κοζάνης, Φλώρινας, Καστοριάς και Γρεβενών. Το ΥΠΕΝ αναφέρει ότι στόχος είναι να περιοριστεί η υπερσυγκέντρωση έργων και να προστατευθούν η παραγωγική γη, το τοπίο και οι υπόλοιπες χρήσεις γης.
Σημαντική διευκρίνιση είναι ότι ο συγκεκριμένος περιορισμός αφορά έργα που δεν διαθέτουν ήδη περιβαλλοντική αδειοδότηση. Συνεπώς, το νέο πλαίσιο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ανατρέπονται όλα τα έργα που έχουν ήδη αδειοδοτηθεί ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο.
Παράλληλα, απαγορεύεται πλέον η εγκατάσταση νέων φωτοβολταϊκών σε όλες τις περιοχές Natura 2000, σε δάση και δασικές εκτάσεις, προστατευόμενα τοπία, ιστορικούς και αρχαιολογικούς χώρους, Περιοχές Άνευ Δρόμων και περιοχές με πηγές υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης.
Αιολικά: Απαγόρευση πάνω από τα 1.200 μέτρα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ορεινή Δυτική Μακεδονία έχει η νέα πρόβλεψη για τα αιολικά πάρκα: νέοι αιολικοί σταθμοί δεν επιτρέπονται σε περιοχές με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 μέτρων.
Περιορισμοί προβλέπονται επίσης στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας του Natura 2000, όπου η εγκατάσταση μπορεί να γίνει μόνο κατ’ εξαίρεση, εφόσον προβλέπεται από εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό ξεπερνά τα 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.
Αιολικά αποκλείονται επίσης από Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, πυρήνες εθνικών δρυμών, συγκεκριμένες ζώνες προστασίας της φύσης, Περιοχές Άνευ Δρόμων και περιοχές με πηγές υδροληψίας.
Στις περιοχές όπου επιτρέπεται η ανάπτυξη, θα πρέπει να υπάρχει επαρκές αιολικό δυναμικό βάσει του επίσημου χάρτη της ΡΑΑΕΥ ή πιστοποιημένων μετρήσεων, ενώ παραμένουν σε ισχύ και τα όρια της φέρουσας ικανότητας ανά Δημοτική Ενότητα.
Για πρώτη φορά και οι μπαταρίες στο Χωροταξικό
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό δεν αφορά μόνο φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες. Καλύπτει επίσης μικρά υδροηλεκτρικά, βιομάζα, βιοαέριο, βιομεθάνιο και γεωθερμία, ενώ για πρώτη φορά εντάσσονται και οι σταθμοί αποθήκευσης ενέργειας, όπως οι μεγάλες εγκαταστάσεις μπαταριών.
Εκτός του νέου πλαισίου παραμένουν, μεταξύ άλλων, έργα που λειτουργούν ήδη ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης, τα μεγάλα υδροηλεκτρικά και τα έργα αντλησιοταμίευσης, τα φωτοβολταϊκά σε στέγες και τεχνητές επιφάνειες, καθώς και οι εγκαταστάσεις παραγωγής ανανεώσιμου υδρογόνου.
Για τη Δυτική Μακεδονία, το νέο πλαίσιο αποκτά ιδιαίτερο βάρος καθώς οι κανόνες αυτοί θα αποτελούν πλέον τη βάση πάνω στην οποία θα εξετάζεται η χωροθέτηση των νέων έργων ΑΠΕ. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τίθενται συγκεκριμένα χωρικά όρια εκεί όπου μέχρι σήμερα η συζήτηση επικεντρωνόταν συχνά στην πυκνότητα των φωτοβολταϊκών, στην κατάληψη γης και στην εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε ορεινούς όγκους.
