Πριν λίγες μέρες στο Κρατικό Θέατρο Βόρειας Ελλάδας (ΚΘΒΕ),στη Μονή Λαζαριστών, με την παρέα μου ευτύχησα να παρακολουθήσω το παραπάνω έργο, γνωστό ως Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά.
Δύο άντρες γνωρίστηκαν σε καράβι για την Κρήτη. Ο αφηγητής, Νίκος και ο Ζορμπάς (τούρκικο όνομα ,zorba,ο βίαιος ,ο ατίθασος).
Η γνωριμία τους σύντομα γίνεται φιλία.
Αποφάσισαν να δουλέψουν σε ορυχείο λιγνίτη, που είναι κληρονομιά του πρώτου στην Κρήτη.
Ζορμπάς τον αποκαλεί “Αφεντικό». Οι δυο τους έχουν τον ίδιο στόχο στη ζωή….. Λατρεύουν την ελευθερία, αλλά είναι τελείως διαφορετικοί τύποι, αλλιώτικοι κόσμοι. Ο Ζορμπάς είναι ο άνθρωπος χάρμα ,η χαρά της ζωής και της δημιουργίας. Απολαμβάνει τα πάντα. Αγαπά τη φύση, γελά και χορεύει. Ο χορός και το τραγούδι είναι η ψυχή του. Γνωρίζει το τέλος . Είναι εξοικειωμένος με το θάνατο. Έχει το Θεό μέσα του και δεν τον φοβάται. Τον θεωρεί σύμμαχο, ακόμα και σε εκείνα, που ο κόσμος τα θεωρεί αμαρτωλά. Λατρεύει τις γυναίκες , είναι ο ακόρεστος γυναικάς, που γνωρίζει την ψυχολογία τους. Τις δίνει αυτό που θέλουν. Αγάπη και αφοσίωση. Είναι πηγαίος και ανεξάντλητος. Η Μαντάμ Ορντανς, η ερωμένη του, έζησε πολλούς έρωτες στη ζωή της , αλλά το Ζορμπά τον λάτρεψε ίσα με το θάνατο της. Και αυτός όμως μέχρι να βγει η ψυχή της εκεί κοντά της, της κρατά το χέρι με παρήγορα λόγια. Σκληρός, αλλά ευαίσθητος και ανθρώπινος το παγκόσμιο σύμβολο ενέργειας, δράσης και ελευθερίας. Με σεβασμό και αγάπη στο “αφεντικό”.
Όλα αυτά τα προτερήματα τα ζει από κοντά ο αφηγητής Νίκος. Αλλιώτικος αυτός. Καλαμαράς η πένα του δε σταματά να γράφει. Πολύ μορφωμένος. Δεν ξέρει να ζει, να χαίρεται, παρά να μελετά συνεχώς προσπαθώντας να καταλάβει τη ζωή μέσα από τα βιβλία. Σκέφτεται πολύ και συγκρούεται με τον εαυτό του. Χαίρεται το φίλο του το Ζορμπά για όλα αυτά που κάνει. Τον θεωρεί Φαινόμενο. Άτομο, που ρουφά τη ζωή στο μεγαλείο της. Άλλα ενώ θέλει να λειτουργήσει σαν το Ζορμπά, δυσκολεύεται. Θέλει να χορέψει, να ερωτευθεί και αυτός, πώς όμως;
Τελικά και αυτός ερωτεύεται την Κρητικιά χήρα. Πάει μαζί της και καλό περνά.. Νιώθει πως γεύτηκε τις απολαύσεις της ζωής. Κάλυψε όχι μόνο το πνεύμα και τη ψυχή , αλλά και το κορμί του. Ο Ζορμπάς τον επιβραβεύει και χαίρεται που ο φίλος του κοντά του έμαθε να ζει φυσιολογικά και όχι μόνο να γράφει.
Το τέλος όμως της χήρας ήταν φριχτό. Στη μικρή κοινωνία της Κρήτης η ατιμία της πληρώθηκε με θάνατο, παρόλο που ο Ζορμπάς θέλησε να κατευνάσει τα πνεύματα των χωρικών.
Οι θεατές παρακολουθούν τα δρώμενα επί σκηνής με κομμένη ανάσα.
Ο Ζορμπάς κλέβει την παράσταση και τις ψυχές μας. Ιδρώνει και ο ιδρώτας λούζει το πρόσωπο του. Χαιρόμαστε και θλιβόμαστε μαζί του. Τι Τέλεια απόδοση!!!!!!
Πόσες πρόβες και δοκιμές, για να ενστερνιστεί το ρόλο του. Όχι βέβαια μόνο αυτός , αλλά όλοι οι παράγοντες του έργου . Πολλοί ηθοποιοί και χορευτές αποδίδουν τέλεια το ρόλο τους. Είμαστε σίγουροι ότι ο σκηνοθέτης πάτησε πολύ δουλειά .
Μας θύμισε την ταινία του Μ. Κακογιαννητου 1964, που πρωταγωνιστούσε ο Antony Kouin ,που απέδωσε το έργο και έμεινε στην ιστορία το Συρτάκι σε μουσική Μ.Θεοδωρακη, που ανέδειξε διεθνώς τη χώρα μας..
Ο Λευτέρης ΓΙΟΒΑΝΙΔΗΣ με όλη την σκηνοθετική επιμέλεια του, παρόλο που τα σκηνικά του είχαν απλότητα, κατάφερε να μας συγκινήσει και να φύγουμε ικανοποιημένοι με τη σκέψη να εφαρμόσουμε όλη την κοσμοθεωρία του Ζορμπά.
Η απόλυτη ικανοποίηση εκφράστηκε με το πιο θερμό χειροκρότημα και ένα έξαλλο παραλήρημα του κόσμου από την πλατεία και τον εξώστη, όταν όλοι οι ηθοποιοί χαιρετούσαν και αυτοί ενθουσιασμένοι το πλήθος…….
Χάρηκα που πήρα μια συνέντευξη από το σκηνοθέτη Λ.Γιοβανιδή και τον πρωταγωνιστή του έργου Πασχάλη Τσαρούχα.
Ακολουθούν βίντεο και φωτογραφίες από το έργο.
Γράφει η Καλογήρου Συρματένια, Τούλα,
Φιλόλογος Παιδαγωγός
