- Στο Μόναχο, στο Staatliche Anticensammluhgen, στην Γερμανία ευρίσκεται ενεπίγραφη λήκυθος λευκή, ερυθρόμορφου ρυθμού, στην οποία υπάρχει αγγειογραφία του 440 π.Χ. Στην λευκή τούτη αγγειογραφία παριστάνεται μία Μούσα, η οποία κάθεται στο όρος Ελικώνα, όπως αναγράφει η επιγραφή. Παίζει συγκεντρωμένη την λύρα της. Μία άλλη Μούσα ,που δεν φαίνεται ολόκληρη , την ακούει με αφοσίωση. Ανάμεσά τους στέκεται ένα αηδόνι, το αγαπημένο πουλί των Μουσών. Ο Δίας χαιρόταν και καμάρωνε όταν οι κόρες του, οι Μούσες, με αρχηγό τους τον θεό της μουσικής, τον Απόλλωνα, έσερναν το χορό με μουσική και τραγούδια στον Όλυμπο. Άλλοι έλεγαν πως οι Μούσες κατοικούσαν στα Πιέρια Όρη, άλλοι ότι ζούσαν στον Παρνασσό, άλλοι ότι ήσαν εγκαταστημένες στο όρος Ελικώνα. Στον Ελικώνα τις συνάντησε ο δεύτερος τη τάξει μέγας ποιητής μας, μετά τον Όμηρο, Ησίοδος, στον οποίον χάρισαν ως δώρο την τέχνη της ποιήσεως.
Σημειωτέον ότι στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο ευρίσκεται πλάκα από βάση αγάλματος, του 320 π.Χ. Στην πλάκα αυτά παριστάνονται ανάγλυφα τρεις (3) Μούσες. Αριστερά, μία Μούσα κρατάει διπλό αυλό. Στο κέντρο, μία άλλη Μούσα έχει τα χέρια της καλυμμένα με το ιμάτιο που φορεί. Στα δεξιά η τρίτη Μούσα κρατάει το μουσικό όργανο πανδουρίδα και παίζει το όργανο αυτό. Η πανδουρίς ήτο αρχαιοελληνικό έγχορδο όργανο το οποίο ενετάσσετο εις την ευρεία τάξη της κιθάρας και των λαούτων.
Στην Μαντίνεια της Αρκαδίας, στην Πελοπόννησο, η οποία (Μαντίνεια) ήτο αρχαιοελληνική πόλη και την οποίαν (πόλη) ο Όμηρος μνημονεύει ως πόλη τερπνή (=ευχάριστη, ωφέλιμη), ευρέθη ανάγλυφο του 4ου αιώνος π.Χ., 400 π.Χ.-300 π.Χ., το οποίο παριστάνει μία Μούσα έχουσα τα μαλλιά της περίτεχνα κτενισμένα να κάθεται σε βάση και να παίζει το μουσικό όργανο της πανδουρίδος.
Όμορο γεωγραφικά με το χωριό μου Σκήτη Κοζάνης του Δήμου Κοζάνης είναι το χωριό Ξηρολίμνη Κοζάνης του Δήμου Κοζάνης. Από το χωριό Ξηρολίμνη Κοζάνης κατήγετο ο αείμνηστος εκπαιδευτικός-δάσκαλος Ευστάθιος Κυριαζίδης, Διδάσκαλός μου στο Δημοτικό Σχολείο Σκήτης.
Στο εν λόγω χωριό Ξηρολίμνη ευρέθη άνω τμήμα ανάγλυφης αναθηματικής ενεπίγραφης, εις την αρχαία ελληνική μακεδονική γλώσσα, στήλης με αετωματική επίστεψη και με απεικόνιση-παράσταση του θεού Απόλλωνα Κιθαρωδού. Ο Απόλλων φορεί ιμάτιο και μανδύα, έχει περίτεχνη κόμμωση με θηλιά των μαλλιών στο πίσω μέρος της κεφαλής του. Παίζει δε την κιθάρα του χρησιμοποιώντας και τα δύο χέρια του. Ο δείκτης και ο μεσαίος δάκτυλος του αριστερού του χεριού είναι εν εκτάσει. Στο δεξιό χέρι κρατεί το πλήκτρο (πένα) για το άγγιγμα των χορδών. Το βλέμμα του είναι στραμμένο προς τα αριστερά.
Το παίξιμο της κιθάρας στην αρχαία Ελλάδα εγένετο με δύο τρόπους : Ο είς ήτο με τα δάκτυλα, τα οποία εχρησιμοποιούντο για να αγγίζουν ή να τραβούν τις χορδές. Ο άλλος ήτο με χρήση πλήκτρου, ήτοι ο κιθαρωδός κρατούσε το πλήκτρο (πένα) στο δεξιό του χέρι για να αγγίζει με αυτό τις χορδές του οργάνου παίζοντας, ενώ με τα δάκτυλα του αριστερού του χεριού περιόριζε τις χορδές ή έκανε απόσβεση του ήχου.
Το ανάγλυφο ευρέθη στην θέση «Πόρτα» του χωριού Ξηρολίμνη. Είναι δε του 2ου αιώνος π.Χ., 200 π.Χ.-100 π.Χ. δηλαδή Ελληνιστικής Εποχής 323 π.Χ.-31 π.Χ. Την αναθηματική αυτή στήλη ανέθεσε ο Αμύντας, υιός Σαβυττίου ,προς τον Απόλλωνα Μεσιορίσκο.
Η επιγραφή αναγράφει στη αρχαία ελληνική μακεδονική γλώσσα :
ΑΜΥΝΤΑΣ ΣΑΒΥΤΤΙΩ
ΑΠΟΛΛΩΝΙ ΜΕΣΙΟΡΙΣΚΩ
ΚΑΤΑ ΕΠΙΤΑΓΗΝ
( = Ο Αμύντας υιός του Σαβυττίου προς τον Απόλλωνα Μεσιορίσκο κατ΄ εντολήν)
Επιταγή στα αρχ. σημαίνει διαταγή, εντολή, προσταγή. Το επιταγή : εκ του επιταγήναι, απαρεμφάτου αορίστου β΄ του ρ. επιτάσσω. Βλέπε σελ. 380 Λεξικού Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης, Ιωάννου Σταματάκου, 1972
- Στην Γλυπτοθήκη του Μονάχου της Γερμανίας ευρίσκεται μεγαλοπρεπές άγαλμα του κιθαρωδού θεού Απόλλωνος. Ο θεός Απόλλων, όρθιος κομψά χτενισμένος, κρατάει στο δεξιό του χέρι την κιθάρα του, στηρίζεται στο ένα του πόδι, ενώ το άλλο δείχνει να είναι «χαλαρό». Το έργο τούτο είναι κομψοτέχνημα της Γλυπτικής. Φιλοτεχνήθηκε στην αρχαία Ελλάδα. Ευρέθη σε βίλα στην πόλη Τρίβολι της Ιταλίας.
- Στο Μουσείο του Λούβρου ευρίσκεται ανάγλυφη επιτύμβια στήλη του 4ου αιώνος π.Χ. Η ανάγλυφη αυτή επιτύμβια στήλη ευρέθη στην κωμόπολη Αιανή της αρχαίας ελληνικής μακεδονικής Ελίμειας, νυν Δήμου Κοζάνης. Ανήκει σε μια σειρά αρχαίων ελληνικών μακεδονικών στηλών του 4ου αιώνος π.Χ., ήτοι 400 π.Χ.-300 π.Χ., που κατασκεύασαν γηγενείς αρχαίοι Έλληνες Μακεδόνες τεχνίτες, επηρεασμένοι από πρότυπα της Αττικής.
Σ΄ αυτήν την επιτύμβια ανάγλυφη στήλη παριστάνεται μία αρχαία ελληνική μακεδονική οικογένεια. Ο νεκρός είναι νέος, καθιστός επί τοιχίου φέροντος μάρμαρο ως επιστέγασμα. Ο ίδιος ο νεκρός φέρει χλαμύδα και επί της κεφαλής του φέρει καυσία. Η καυσία (εκ του ρ. καίω) ήτο σκιάδιο, καπέλο, ελαφρύ με πλατύ γύρο, το έφερον επί την κεφαλήν οι αρχαίοι Έλληνες Μακεδόνες προς απόκρουσιν των καυστικών ακτίνων του ηλίου. Βλέπε σελ. 516 Λεξικού Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσης, Ιωάννου Σταματάκου, 1972. Μπροστά του είναι η οικογένειά του : Τα μέλη της οικογένειάς του δείχνουν να τον αποχαιρετούν στο τελευταίο του ταξίδι. Πρώτη φαίνεται να τον αποχαιρετά μία ηλικιωμένη γυναίκα. Είναι η μητέρα του. Τον αποχαιρετά με χειραψία. Δεύτερη στη σειρά είναι η γυναίκα του, η οποία φέρει και αυτή καυσία, γυναικείο καπέλο, στην κεφαλή της, προς προστασία από τις ακτίνες του ήλιου, και με προτεταμένο το δεξί της χέρι δείχνει την πρόθεσή της να τον αποχαιρετήσει με τη σειρά της. Ακολουθεί το παιδί της που περιμένει καρτερικά κι αυτό τη σειρά του για να αποχαιρετήσει τον μπαμπά του. Πίσω του φαίνεται ανδρική μορφή, ακέφαλη λόγω της θραύσεως της στήλης. Είναι ο θεός Ερμής ως ψυχοπομπός, για να συνοδεύσει και να παραδώσει τον νεκρό νέο στον Χάροντα.
Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αιανής του Δήμου Κοζάνης υπάρχει στήλη με ανάγλυφο που παριστάνει το νεκρό φέροντα καυσία, ανδρικό καπέλο. Η καυσία, ως ανωτέρω ανεφέρθη ήτο σκιάδιο, ελαφρύ με πλατύ γύρο, το οποίο έφερον επί την κεφαλήν οι αρχαίοι Έλληνες Μακεδόνες προς προστασία αυτών από τις υπερβολικά θερμές ακτίνες του ηλίου. Ο ίδιος, ο νεκρός, έχει γενειάδα και μύστακα. Ο νεκρός, εδώ είναι ηλικιωμένος και αποχαιρετά και αυτός τα μέλη της οικογένειάς του για το μεγάλο ταξίδι του προς τον Κάτω Κόσμο. Δια χειραψίας αποχαιρετά την γηραιά σύζυγό του. Ακολουθεί η κόρη του, η οποία απλώνει το δεξιό της χέρι προς τελευταίο αποχαιρετισμό του πατρός της καθώς έρχεται η σειρά της μετά την μητέρα της. Κοντά της και ο γιος της περιμένει τη σειρά του για τον τελευταίο χαιρετισμό προς τον νεκρό παππού του. Πίσω από τον νεκρό μια ανδρική μορφή (φιγούρα). Ο θεός Ερμής, ο ψυχοπομπός, ο οποίος αναμένει καρτερικά το τελετουργικό του οικογενειακού αποχαιρετισμού για να συνοδεύσει τον νεκρό παππού στον Χάροντα.
- Στην πόλη Στοκχόλμη, στη Συλλογή Throneholst, της Σουηδίας ευρίσκεται οινοχόη, του 500 π.Χ. – 475 π.Χ., μελανόμορφου ρυθμού. Στην εξωτερική επιφάνεια αυτής υπάρχει αγγειογραφία μελανόμορφη. Σε αυτήν εικονίζονται τρεις Σειρήνες με τα ονόματά τους. Στέκονται επάνω σε έναν μεγάλο βράχο της θάλασσας, στραμμένες προς το καράβι του Οδυσσέα ο οποίος πλησιάζει. Μία εκ τριών τραγουδάει. Οι άλλες δύο την συνοδεύουν παίζοντας η μία αυλό και η άλλη λύρα. Ο Οδυσσέας δεμένος στο κατάρτι του καραβιού του τις προσπερνά, ακούγοντας ωστόσο το γλυκό τραγούδι τους.
Ας σημειωθεί ότι στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης ευρίσκεται υδρία που χρονολογείται στα τέλη του 5ου αιώνος π.Χ. Στην βάση της λαβής της υδρίας τούτης υπάρχει ανάγλυφο Σειρήνας, η οποία ξεπροβάλλει μέσα από βλαστούς και ανθέμια με ανοικτές τις φτερούγες της. Οι Σειρήνες ήσαν πλάσματα δαιμονικά, μισές πουλιά, μισές γυναίκες. Η μουσική και το τραγούδι τους ήσαν τόσο μαγευτικά, που οι άνθρωποι όταν περνούσαν από τα μέρη τους έχαναν τα μυαλά τους και τις άκουγαν σαγηνεμένοι.
- Στην πόλη Βερολίνου της Γερμανίας, στο Staatliche Museum, ευρίσκεται κύλιξ, του 500 π.Χ., ερυθρόμορφου ρυθμού, στο εσωτερικό της οποίας υφίσταται αγγειογραφία. Στην ερυθρόμορφη τούτη παράσταση εικονίζονται οι Ώρες. Οι Ώρες ήσαν προστάτιδες της βλάστησης και επιβράβευαν τον μόχθο των ανθρώπων με πλούσιους καρπούς και εξασφάλιζαν την κοινωνική και πολιτική ευημερία στις πόλεις. Ο ποιητής μας Πίνδαρος τις χαρακτηρίζει «αγλαοκάρπους» (= παράγουσες φωτεινούς καρπούς). Έτσι ακριβώς εμφανίζονται, παρουσιάζονται σε σύνοδο των θεών του Ολύμπου. Κρατούν κλαδιά φορτωμένα με ρόδια, σύμβολα ευγονίας και ευκαρπίας.
Στο Αρχαιολογικό Μουσείο της νήσου μας Κω ευρίσκεται ενεπίγραφο αναθηματικό (=αφιερωτικό) ανάγλυφο, στα τέλη του 5ου αιώνος π.Χ., ήτοι 430 π.Χ.-400 π.Χ. Σ΄ αυτό το ανάγλυφο παριστάνονται οι τρεις Χάριτες, που στήνουν χορό στο Όλυμπο. Κρατημένες χέρι-χέρι σέρνουν τα βήματά τους με τους ήχους της κιθάρας του Απόλλωνος και το τραγούδι των Μουσών. Στην συγκεκριμένη παράσταση οι τρεις Χάριτες, αγαθές θεές της γονιμότητος, χορεύουν γύρω από τον βωμό του ιερού τους στον Όλυμπο μαζί με άλλες θεές, με τον Απόλλωνα να παίζει την κιθάρα του. Στην παράσταση εικονίζεται και ένας πιστός που τις παρατηρεί. Από ψηλά στην ίδια παράσταση ξεπροβάλλει το κεφάλι του Πάνα, του καλού δαίμονα της φύσης
- Στην Ρώμη, πόλη της Ιταλίας, στο Musei Vaticani, ευρίσκεται κρατήρ λευκού βάθους του 440 π.Χ.-435 π.Χ. Σε αυτόν τον κρατήρα υπάρχει απεικόνιση. Σε αυτήν εικονίζεται οι Νύμφες. Έλεγαν πως οι Νύμφες είχαν αναλάβει την ανατροφή ηρώων αλλά και θεών, όπως του Διονύσου. Στην εν λόγω παράσταση, ο Ερμής μεταφέρει τον μικρό Διόνυσο και τον παραδίδει στις Νύμφες για να τον αναθρέψουν. Όμως στην παράσταση αυτή δεν φαίνεται να τον παραδίδει στις Νύμφες αλλά σε κάποιον παππού Σιληνό (=Σάτυρο), που κάθεται επάνω σε βράχο και κρατάει στο αριστερό του χέρι θύρσο. Απλώνει δε το αριστερό του χέρι για να παραλάβει τον μικρό Διόνυσο.
Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών ευρίσκεται ενεπίγραφο αναθηματικό (=αφιερωτικό, αφιερωματικό) ανάγλυφο. Σε αυτό εικονίζονται οι Νύμφες, θεότητες της βλάστησης που ζούσαν στα ποτάμια και στις πηγές. Κοντά τους, παρίστανται και ο Ερμής και ο Πάνας μέσα σε μία σπηλιά. Αριστερά, παριστάνεται ο αναθέτης Αγαθήμερος, ο οποίος τείνει τον κάνθαρο προς τον νέο οινοχόο για να του τον γεμίσει.
- Στο Λονδίνο, στο British Museum ευρίσκεται αμφορέας, του 530 π.Χ.-525 π.Χ., μελανόμορφου ρυθμού, που φέρει αγγειογραφία. Σε αυτήν παριστάνεται σκηνή από την θανάτωση της βασίλισσας των Αμαζόνων Πενθεσίλειας από τον Αχιλλέα. Ο Αχιλλεύς καρφώνει το δόρυ του στο λαιμό της βασίλισσας. Η Αμαζόνα αντιδρά προσπαθώντας να ανταποδώσει το χτύπημα κατευθύνοντας το δόρυ της προς τον Αχιλλέα, αλά το δόρυ πάει στο κενό. Το βλέμμα των δύο διασταυρώνεται καθώς η Πενθεσίλεια ξεψυχάει. Είναι το βλέμμα που γεννά ερωτικό σκίρτημα και για τους δύο. Η Πενθεσίλεια πέφτει νεκρή στο έδαφος. Κατά την αρχαία μαρτυρία, ο Αχιλλέας, χτυπημένος από τον νεότευκτο έρωτα, άρχισε να σπαράσσει πάνω από το νεκρό σώμα της αμαζόνας βασίλισσας, την οποία ερωτεύτηκε με το τελευταίο της βλέμμα. Η αρχαία ελληνική ρήση : «Εκ του οράν το εράν». (= από την ανταλλαγή- διασταύρωση των βλεμμάτων γεννιέται ο έρωτας)
Σημειωτέον ότι στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών ευρίσκεται παράσταση από την Μετόπη του Θησαυρού των Αθηναίων στους Δελφούς, του 490 π.Χ. Στο ανάγλυφο τούτο παριστάνεται ο Θησέας που παλεύει με μία Αμαζόνα. Η ασπίδα της γλιστράει από το χέρι της και πέφτει στο χώμα. Το αριστερό πόδι της λυγίζει και το κορμί της γέρνει. Ο Θησέας άνοιξε πόλεμο κατά των Αμαζόνων. Γυρνώντας στην Αθήνα έφερε ως νύμφη την Αντιόπη. Οι Αμαζόνες επιχείρησαν να πάρουν πίσω την Αντιόπη, ή και να εκδικηθούν τον Θησέα, όταν ο τελευταίος ενυμφεύθη την Φαίδρα αφήνοντας την Αντιόπη.
- Στο Λονδίνο, στο British Museum, της Αγγλίας ευρίσκεται σκύφος (= ποτήρι, κούπα), του 480 π.Χ., με αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού. Στην ερυθρόμορφη τούτη αγγειογραφία παριστάνεται ο Τριπτόλεμος, ο οποίος ξεκινά το μεγάλο ταξίδι που του όρισαν οι ελευσίνιες θεές (Δήμητρα και Περσεφόνη) να διαδώσουν την καλλιέργεια των σιτηρών στους ανθρώπους. Στο κέντρο της παράστασης αυτής, ο Τριπτόλεμος καθισμένος επάνω στο φτερωτό άρμα του ,που το σέρνουν δράκοντες, κρατάει με το αριστερό χέρι του δέσμη από στάχυα και με το δεξιό χέρι του φιάλη και ατενίζει την Περσεφόνη. Η Περσεφόνη στέκεται απέναντί του. Κρατάει με το αριστερό χέρι της δάδα αναμμένη και με το δεξιό της οινοχόη για τις σπονδές του κατευόδιου. Τα στάχυα και η δάδα ήσαν ιδιαίτερα σημαντικά στην τέλεση των Μυστηρίων. Αριστερά, πίσω ακριβώς από το φτερωτό άρμα του Τριπτόλεμου, εικονίζεται η θεά Δήμητρα η οποία κι αυτή κρατάει με το δεξιό χέρι της δάδα και με το αριστερό δέσμη από στάχυα. Στην δεξιά άκρη, εικονίζεται η Νύμφη Ελευσίς.
Στο ίδιο αυτό αγγείο-σκύφο, με αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού του 480 π.Χ., ο οποίος σκύφος (=ποτήρι, κούπα) ευρίσκεται στο Λονδίνο, στο British Museum, της Αγγλίας, στην άλλη πλευρά του, υπάρχει άλλη αγγειογραφία και αυτή ερυθρόμορφου ρυθμού. Στην αγγειογραφία εκείνη εικονίζεται ο θεός Διόνυσος με άλλες θεότητες. Ο Διόνυσος είναι μορφή παρόμοια με τον Τριπτόλεμο. Όπως ο Τριπτόλεμος διέδωσε στους ανθρώπους την καλλιέργεια των σιτηρών, έτσι και ο Διόνυσος δίδαξε στους ανθρώπους την καλλιέργεια της αμπέλου. Οι Αθηναίοι ήσαν πολύ υπερήφανοι που και οι δύο αυτές καλλιέργειες (σιτηρών και αμπέλου) ξεκίνησαν από την Αττική.
Στο Στοιβάδειο, ιερό του Διονύσου στην Δήλο, υπάρχει τμήμα φαλλού και ανάγλυφο. Ο φαλλός είναι σύμβολο του Διονύσου και της γονιμότητος της φύσης. Περιφερόταν δε περήφανα στις εορτές του θεού τούτου, του Διονύσου, όπως σήμερα κατά τις Αποκριές στον Τύρναβο της Λάρισας αλλά και σε άλλα μέρη της Ελλάδος.
Ο Τύρναβος φημίζεται για το τολμηρό τούτο αρχαιοελληνικό (καρναβαλικό) έθιμο, τα οποίο κορυφώνεται την Καθαρά Δευτέρα. Το έθιμο τούτο έχει καθαρά διονυσιακό χαρακτήρα και συντίθεται από την περιφορά πήλινων, πλαστικών ή ξύλινων φαλλών σε διάφορα μεγέθη και μορφές, οι οποίοι (φαλλοί) συμβολίζουν την αναγέννηση της φύσης. Τα τραγούδια δε που συνοδεύουν την περιφορά έχουν ιδιαίτερα τολμηρούς στίχους.
- Στο Μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι ευρίσκεται κύλιξ με αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού του 490-480 π.Χ. Στην παράσταση, η Πρόκνη κρατάει τον υιό της Ίτυ και παρακολουθεί την αδελφή της Φιλομήλα, η οποία άλαλη καθώς είναι, της εξηγεί με χειρονομίες τα δεινά της από τον βιασμό που υπέστη από τον σύζυγο της Πρόκνης, τον Τηρέα. Ο Τηρεύς ήτο βασιλεύς, σύζυγος της Πρόκνης και μαζί είχαν υιό τον Ίτυ. Ο Τηρεύς βίασε την αδελφή της Φιλομήλα και, για μην αποκαλύψει η Φιλομήλα την άνομη πράξη του, ο Τηρέας της έκοψε την γλώσσα. Όμως η Φιλομήλα βρήκε τον τρόπο να αποκαλύψει με χειρονομίες στην αδελφή της Πρόκνη αυτό που υπέστη από τον Τηρέα. Η Πρόκνη, θέλοντας να τιμωρήσει τον σύζυγό της Τηρέα, έσφαξε τον υιό τους Ίτυ και τον προσέφερε ως γεύμα στον πατέρα του Τηρέα, χωρίς να το γνωρίζει ο Τηρέας. Ο Δίας τιμώρησε και τους τρεις (3). Τον Τηρέα μεταμόρφωσε σε έποπα (=τσαλαπετεινό), την Πρόκνη σε χελιδόνι και την Φιλομήλα σε αηδόνι.
- Στο Μουσείο του Βατικανού ευρίσκεται αγγείο ερυθρόμορφου ρυθμού της Κλασικής Εποχής (480 π.Χ.-323 π.Χ.) που φέρει ερυθρόμορφη απεικόνιση. Στην ερυθρόμορφη αυτή απεικόνιση παριστάνεται ο Αχιλλέας, η πιο ηρωϊκή μορφή της Ιλιάδος. Ο Αχιλλέας ενσάρκωνε σε όλη την αρχαιότητα τον θαυμασμό για το τέλειο ανθρώπινο σώμα, δηλαδή το αρρενωπό κάλλος με την σωματική αλκή, δύναμη. Χαρακτηριστικά του «καλού καγαθού ανδρός». Ο αγγειογράφος της Κλασικής Εποχής (480 π.Χ.-323 π.Χ.) παρέστησε τον Αχιλλέα ως μεγαλόσωμο νεαρό πολεμιστή. Ο ήρωας Αχιλλεύς φορεί τον συνήθη κοντό χιτώνα των οπλιτών με κοντές χειρίδες και πάνω από τον χιτώνα θώρακα, που στο κέντρο του έχει γοργόνειο. Στο αριστερό χέρι του κρατεί το δόρυ του.
Ας σημειωθεί ότι στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μυκόνου ευρίσκεται ο «πίθος της Μυκόνου». Είναι ένας αμφορέας ύψους 1,40 μ. και παρουσιάζει με ανάγλυφη μορφή σκηνές από την άλωση της Τροίας. Ο Μέγας Αλέξανδρος λάτρευε την Ιλιάδα του Ομήρου, η οποία αναφέρεται στον Τρωϊκό πόλεμο, και την είχε στο προσκέφαλό του. Σε μία ανάγλυφη σκηνή εκ του Τρωικού πολέμου, που εικονίζεται στον πίθο-αμφορέα τούτο, οι Έλληνες στρατιώτες οδηγούν του Δούρειο Ίππο στο εσωτερικό της πόλεως Τροίας, στα πόδια δε του Ίππου διακρίνονται οι τροχοί. Σε άλλη ανάγλυφη σκηνή, ο Νεοπτόλεμος, υιός του Αχιλλέα, ρίχνει-κατακρημνίζει από τα τείχη της Τροίας τον Αστυάνακτα, υιό του Έκτορα, παρά τις προς τον Έλληνα αυτόν πολεμιστή ικεσίες της μητρός του Αστυάνακτα Ανδρομάχης. Σε τρίτη ανάγλυφη σκηνή, απεικονίζεται ο Μενέλαος ο οποίος βλέπει εμπρός του κατά την κατάληψη της Τροίας την Ωραία Ελένη, σύζυγό του, απαχθείσα υπό του Πάρεως. Εκ Σπάρτης αναχωρήσας ο απατηθείς σύζυγος Μενέλαος είχε σκοπό να την σκοτώσει. Στην εν λόγω σκηνή, λοιπόν, ο Μενέλαος θαμπώνεται από την ομορφιά της Ωραίας Ελένης και την λαμπρή ενδυμασία της. Μένει σαστισμένος, δεν την σκοτώνει, αργότερα δε την φέρνει στην Ελλάδα. Το ανάγλυφο αγγείο έχει και άλλες ενδιαφέρουσες σκηνές από τον Τρωικό πόλεμο. *Ερευνητής – μελετητής – αναλυτής 18-5-2026
