- Στην Βοστώνη των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, στο Museum of fine Arts, ευρίσκεται κρατήρας ερυθρόμορφου ρυθμού με αγγειογραφία του 450 π.Χ. Ηη Στην αγγειογραφία τούτη η Δηιδάμεια, κόρη του βασιλιά της νήσου μας Σκύρου, του Λυκομήδη, και σύζυγος του Αχιλλέα, η οποία απεικονίζεται δεξιά, κοιτάζει στα μάτια τον σύζυγό της Αχιλλέα, ο οποίος παριστάνεται αριστερά. Η ίδια τον αποχαιρετά, λίγο πριν του παραδώσει τον οπλισμό του για τον Τρωικό πόλεμο. Ανάμεσά τους, μία από τις αδελφές της Δηιδάμειας κρατάει φιάλη για σπονδή για το καλό του ταξιδιού, για αίσια έκβαση του πολέμου.
Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών ευρίσκεται επίνητρο (=ημικυλινδρικό σκεύος που χρησιμοποιούσαν οι γυναίκες προς επεξεργασία του γνεσμένου προς ύφανση μαλλιού) ερυθρόμορφου ρυθμού του 425-420 π.Χ. με αγγειογραφία. Ο αγγειογράφος στην εν λόγω παράσταση αποδίδει συνδυαστικά τις δύο καταλυτικές – σημαδιακές ημέρες της ζωής της Αλκήστεως (Άλκηστης) : του γάμου της με τον Άδμητο και του θανάτου της. Η Άλκηστις (Άλκηστη) στην σκηνή αυτή ευρίσκεται στο παλάτι του Άδμητου, είναι μισογερμένη στο κρεβάτι της, κοιτάζει την Ιππολύτη, την νύμφη της, που παίζει με ένα πουλί. Την Ιππολύτη κοιτάζει σκυμμένη επάνω από τον ώμο της και η αδελφή της Άλκηστης, η Αστερόπη. Δίπλα η Θεανώ στολίζει με κλαδιά μία λουτροφόρο, που χρησιμοποιείται για κάθαρση και εξαγνισμό σε γάμους και κηδείες. Τα ονόματα είναι αναγεγραμμένα στην παράσταση. Κατά τον Ευριπίδη, στο δράμα του «Άλκηστις», η Άλκηστις, αφού εξαγνίστηκε σε νερό ποταμού, στόλισε τον βωμό με κλαδιά μυρτιάς, μπήκε στον κοιτώνα της, είδε με περισυλλογή το νυφικό της κρεβάτι και το αποχαιρέτησε με δάκρυα και λόγια αποχαιρετισμού.
Ο Ιππώναξ, (6ος αιών π.Χ.), αρχαίος Έλλην σατιρικός ποιητής από την Έφεσο της Μικράς Ασίας, είπε (απόσπ. 29) : «Δύο ημέραι γυναικός εισι ήδισται, όταν γαμή τις (ανήρ) κάκφέρη [=και εκφέρη] τεθνηκυίαν». (= Από την ζωή της γυναικός-συζύγου δύο ημέρες είναι οι πλέον γλυκιές για τον άνδρα-σύζυγό της, όταν την νυμφεύεται και όταν την κηδεύει).
Όμως η αρχαία τούτη ελληνική ρήσις έχει εφαρμογή και στην περίπτωση που την αποδώσουμε ορμώμενοι εκ της πλευράς της γυναικός-συζύγου. Έτσι έχουμε : «Δύο ημέραι ανδρός εισι ήδισται, όταν (εκ)γαμήται τις (γυνή) κάκφέρη [=και εκφέρη] τεθνηκότα». (= Από την ζωή του ανδρός-συζύγου δύο ημέρες είναι οι πλέον γλυκιές για την γυναίκα-σύζυγό του, όταν τον παντρεύεται και όταν τον κηδεύει).
- Στο Βρετανικό Μουσείο (Britsh Museum) στο Λονδίνο ευρίσκεται ψυκτήρας με αγγειογραφία μελανόμορφου ρυθμού του 560-540 π.Χ. Στην παράσταση αυτή απεικονίζεται σκηνή από την θανάτωση του Μινώταυρου από τον Θησέα. Ο Θησέας διαπερνά με το ξίφος του τον λαιμό του Μινώταυρου και το αίμα του Μινώταυρου ρέει άφθονο από του θανατηφόρο διαμπερές τραύμα του στο έδαφος. Τέσσερις νέοι παρακολουθούν την σκηνή. Φόρο αβάσταχτο έπρεπε να πληρώνουν κατ έτος οι Αθηναίοι στον Μίνωα, βασιλιά της Κρήτης, ήτοι επτά αγόρια και επτά κορίτσια ως τροφή για τον Μινώτυρο. Το τέρας τούτο, ταύρος και άνθρωπος μαζί, κατόρθωσε να εξοντώσει ο Θησέας και να απαλλάξει έτσι τους Αθηναίους από το μαρτύριό τους.
- Στο Μουσείο Λούβρου (Louvre) στο Παρίσι ευρίσκεται θραύσμα σκύφου με αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού του 475-470 π.Χ. Στην αγγειογραφία αυτού παριστάνονται στο κέντρο ο Θησέας, τον οποίο καλωσορίζει στην πατρίδα του ο πατέρας του Αιγέας, βασιλιάς της Αθήνας, ο οποίος Αιγέας απεικονίζεται αριστερά. Δεξιά υπάρχει μία κόρη, η οποία προτίθεται να στεφανώνει με στέφανον τον νεαρό Θησέα. Τιμά με τον τρόπο τούτο το παλικάρι που γεννήθηκε στο βασιλικό γένος της Τροιζήνος, αλλά έμελλε να συνδέσει στενά το όνομά του με την πόλη της Αθήνας και να προβληθεί ως ο κατ΄ εξοχήν ήρωας αυτής (της Αθήνας).
- Στο Lund University, Museum of Classical Antiquities, ευρίσκεται θραύσμα αμφορέα με αγγειογραφία μελανόμορφου ρυθμού του 540-530 π.Χ. Στην αγγειογραφία αυτή παριστάνεται ο Θησέας ως σεβαστός άρχοντας που συνένωσε τους δήμους της Αττικής και κυβέρνησε με σοφία την χώρα. Γι΄ αυτό και θεωρήθηκε ως γνήσιος θεμελιωτής του κράτους της Αθήνας και των δημοκρατικών θεσμών που θέσπισαν αργότερα ο Κλεισθένης και ο Περικλής.
Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, στην Αθήνα, ευρίσκεται κρατήρ με αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού του 470 π.Χ. Στην παράσταση εικονίζονται ο Πάλλας και ο Νίσος με τα βασιλικά τους σκήπτρα. Ο Πάλλας εικονίζεται στο κέντρο καθήμενος σε δίφρο (=πτυσσόμενο κάθισμα). Ο Πάλλας, ο Νίσος, ο Αιγέας, ο πατήρ του Θησέως, και ο Λύκος ήσαν παιδιά του Πανδίονα. Μετά τον θάνατο του Πανδίονα εξεστράτευσαν από τα Μέγαρα προς Αθήνα, την κατέκτησαν και μοίρασαν σε τέσσερα βασίλεια την επικράτεια που εκτεινόταν σε όλη την Αττική και πέραν αυτής. Έτσι έγιναν και οι τέσσερις βασιλείς. Ως βασιλείς στην εν λόγω παράσταση οι εικονιζόμενοι Πάλλας και Νίσος παριστάνονται με σκήπτρα.
- Στην Γαλιλαία, στο Ισραήλ, ευρίσκεται μωσαϊκό δάπεδο, Ελληνιστικής Εποχής, ήτοι 321 π.Χ.-31 π.Χ., Σ΄ αυτό το μωσαϊκό απεικονίζεται ο θεός Διόνυσος.
Στο Νομισματικό Μουσείο Αθηνών ευρίσκεται τετράδραχμο νόμισμα του 460 π.Χ.-420 π.Χ. Το νόμισμα τούτο ευρέθη στην αρχαία ελληνική μακεδονική πόλη Μένδη της Χαλκιδικής, που ευρίσκεται στο μέσον περίπου της χερσονήσου Κασσάνδρας. Το τετράδραχμο τούτο νόμισμα παριστά τον θεό Διόνυσο επάνω σε όνο. Ο Διόνυσος φέρει μακριά κόμη και έχει μεγάλη γενειάδα. Ο θεός Διόνυσος είναι γυμνός από την μέση και άνω, κρατάει δίωτο (= με δύο λαβές) κύπελλο κρασιού στο δεξιό του χέρι. Το αριστερό του χέρι ευρίσκεται περί το μέσον της κοιλίας του όνου, δείχνοντας ότι προσπαθεί να ισορροπήσει επάνω στον ώμο. Ο Διόνυσος κάθεται επάνω στον όνο με την πλάτη του στηριγμένη στον λαιμό του όνου. Έχει δε τους πόδας του στην ουρά του όνου. Ασυνήθης τρόπος αναβάτη επί ζώου. Όλα τα στοιχεία δείχνουν το μέγεθος της επήρειας της μέθης του. Συμπληρωματικά δε στοιχεία που αποδεικνύουν την υπερβολική μέθη του Διονύσου είναι τα χαρακτηριστικά του προσώπου του και το αδρανές και απλανές βλέμμα του.
- Η ζωφόρος του μεγάλου βωμού του Διός στην Πέργαμο είναι σύμβολο της ελληνιστικής τέχνης (323 π.Χ.31 π.Χ.). Παριστάνεται η μάχη του θεού Διός και των υπολοίπων θεών με τους Γίγαντες (Τιτανομαχία).
Ένα από τα ελληνικά νομίσματα δύο ευρώ απεικονίζει τον Δία μεταμορφωμένο σε μαινόμενο ταύρο, να αρπάζει την Ευρώπη, και να την μεταφέρει από την Φοινίκη στην Κρήτη. Η Ευρώπη ήτο μυθική θυγατέρα του Αγήνορα και της Τηλέφασσας. Στην Κρήτη ο Δίας απέκτησε με την Ευρώπη τρία τέκνα : τον Μίνωα, τον Σαρπηδόνα και τον Ραδάμανθυν.
Στην κώμη Περδίκκας, ήτοι στο Δημοτικό Διαμέρισμα Περδίκκα, του Δήμου Εορδαίας, Π.Ε. Κοζάνης, ευρέθη ανάγλυφη αναθηματική (=αφιερωτική) ενεπίγραφη, εις την αρχαία ελληνική – μακεδονική γλώσσα, στήλη με παράσταση ταύρου, την οποία (στήλη) αφιέρωσαν ο Ιόλλας, υιός του Αμύντα, και η Ηδίστη (=η γλυκυτάτη), θυγατέρα του Αλεξάνδρου, από το γένος των Κορμεστών, για χάρη των παιδιών τους, προς τον θεό Ποσειδώνα και την σύζυγό του Αμφιτρίτη, (2ος αιών π.Χ.). Ο ταύρος φέρει μεγάλα κέρατα, δείχνει μαινόμενος, να εφορμά. Είναι χαρακτηριστική η κίνηση του εμπροσθίου δεξιού ποδός του. Τούτο σχηματίζει γωνία ορθή. Η κεφαλή δε και το σώμα του είναι έτοιμο προς επίθεση. Η ουρά του ταύρου φαίνεται να φθάνει με ημικυκλική πορεία περί το μέσον της πλάτης του, (2ος αιών π.Χ.) δείχνοντας ότι ο ταύρος ενοχλείται από ανεπιθύμητα έντονα, (π.χ. αλογόμυγες) (2ος αιών π.Χ., ήτοι 200 π.Χ.–100 π.Χ.).
Η ίδια αυτή στήλη ίσως να είναι αφιερωμένη και στον θεό Δία. Ο εικονιζόμενος μαινόμενος ταύρος ίσως να συμβολίζει τον μεταμορφωμένο σε μαινόμενο ταύρο Δία που απήγαγε την Ευρώπη και με αυτήν απέκτησε στην Κρήτη, ως ανεφέρθη ανωτέρω, τρία τέκνα, τον Μίνωα, νομοθέτη και σοφό βασιλέα, τον Σαρπηδόνα, γενναίο βασιλέα της Λυκίας, και τον Ραδάμανθυν, δίκαιο κριτή του Κάτω κόσμου.
Η ανάγλυφη τούτη στήλη ευρίσκεται στην Αρχαιολογική Συλλογή Κοζάνης.
- Στις Τράλλεις (-εων), αρχαία πόλη της Λυδίας εν Μικρά Ασία, ευρέθη ένα όμορφο άγαλμα ενός παληκαριού με κοντό χιτώνα, έργο της Ελληνιστικής Εποχής (323 π.Χ.- 31 π.Χ.). Η ελληνιστική τέχνη είναι αποτυπωμένη στο εν λόγω έργο.
- Στην Ρώμη, στο Μουσείο του Βατικανού (Musei Vaticαni), ευρίσκεται αμφορεύς, με αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού του 490 π.Χ. Στην αγγειογραφία αυτή απεικονίζεται ο θεός Ερμής μικρός στην κούνια του. Έχει ήδη κλέψει τα 50 άλογα του θεού Απόλλωνα και έχει φωλιάσει στην κούνια του κάνοντας τον αδιάφορο. Ένα βόδι σκύβει από πάνω του να τον μυρίσει. Η μητέρα του Ερμή, η Μαία, αναστατωμένη με αυτά που συμβαίνουν, χειρονομεί.
Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών ευρίσκεται ανάγλυφη πλάκα του 330-320 π.Χ. Στο ανάγλυφο αυτό παριστάνεται σκηνή από τον μουσικό αγώνα του θεού Απόλλωνα με τον Μαρσύα. Στον αγώνα αυτόν βγήκε νικητής ο Απόλλων, ο οποίος έγδαρε ζωντανό τον Μαρσύα για την πρόκληση που δέχθηκε.
- Στο Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο ευρίσκεται δίνος (=στρογγυλό ποτήρι μεγάλου μεγέθους) με αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού του 450 π.Χ. Στην αγγειογραφία αυτή παριστάνεται σκηνή Αμαζονομαχίας. Ο Θησέας εφορμά με το ξίφος στο δεξιό χέρι και την ασπίδα του στο αριστερό, με την βοήθεια του Λαπίθου Πειρίθου, κατά της Αμαζόνας Ανδρομάχης, η οποία υψώνει εναντίον του πέλεκυ (=τσεκούρι) σε μια ύστατη προσπάθεια άμυνας. Έφιππες επελαύνουν κατά του Θησέα με προτεταμένα δόρατα η Ιππολύτη και δύο ακόμη Αμαζόνες. Τα ονόματα των απεικονιζομένων προσώπων αναγράφονται στην εν λόγω παράσταση – αγγειογραφία.
- Στο Βερολίνο της Γερμανίας, στο Staatliche Mueum, ευρίσκεται λήκυθος (=φιάλη ελαίου, μυροθήκη) με αγγειογραφία ερυθρόμορφου ρυθμού, του 475-450 π.Χ. Στην αγγειογραφία τούτη παριστάνονται ο Θησέας και ο Ηρακλής. Ο Ηρακλής πιάνει τον καθισμένο Θησέα από το χέρι για να τον ελευθερώσει από τον Άδη, όπου ευρίσκεται, και να τον επαναφέρει στη γη. Ο Θησέας φέρει στο κεφάλι του πέτασον (είδος καπέλου) και προσπαθεί να σηκωθεί στηριζόμενος στα δυο δόρατα, τα οποία κρατά στο αριστερό του χέρι. Στον Κάτω Κόσμο ευρίσκετο ο Θησέας τιμωρημένος, γιατί ελευθέρωσε την Περσεφόνη από τον Κάτω Κόσμο με την βοήθεια του Πειρίθου. *Ερευνητής – μελετητής – αναλυτής 2-7-2026
