Είναι ωραίο πράγμα τελικά αυτή η ατομική ευθύνη. Μυρίζει Χριστούγεννα. Παιδάκια να τραγουδάνε κάλαντα, η κότα να σιγοβράζει στην χύτρα και τα φωτάκια στο δέντρο να αναβοσβήνουν ατμοσφαιρικά. Μυρίζει κουραμπιέδες και μελομακάρονα αυτή η ατομική ευθύνη. Είναι γούτσου γούτσου βρε αδερφέ και αναδύει μια ζεστασιά, έναν πολιτισμό, ένα χουχούλιασμα, ένα μέλωμα, ένα κάτι. Ο πολίτης τυπικός, περιποιημένος, υπάκουος με τα καλά του ρούχα, τα κυριακάτικα και τα γιορτινά, να κυκλοφορεί στον δημόσιο χώρο με την ευθύνη του μεσίστια, τους τρόπους του εκλεπτυσμένους και την παιδεία του αναβαπτισμένη στα καλύτερα κολλέγια του κόσμου. «Περάστε κύριε. Μα σας παρακαλώ περάστε εσείς». «Ω τί ωραία έχετε τοποθετημένη την μάσκα, πόσο σας ζηλεύω». «Ω μοντιέ τί ουρά είναι αυτή. Θα έρθω άλλη στιγμή γιατί εγώ έχω ατομική ευθύνη κύριοι. Δεν θα με κάνετε εσείς σαν τα μούτρα σας». «Τι έχεις; Πυρετό; Και δεν έκανες ακόμα τεστ; Μα φυσικά άνθρωπέ μου οι δημόσιες δομές είναι εκεί και σε περιμένουν με ανοιχτές αγκάλες να σε περιποιηθούν και να σε ιχνηλατήσουν»! Και μετά ξυπνήσαμε….
Μάθαμε λοιπόν πως για το αυξημένο επιδημιολογικό φορτίο της περιοχής φταίει η ασυνείδητη κομμώτρια, ο άθλιος γέρος με την μάσκα στο πηγούνι, ο αναίσχυντος ντελιβεράς και φυσικά η περιβόητη ατομική μας ευθύνη. Και δεν τα μάθαμε αυτά από τον Μπάμπη και την Τούλα σε κανένα καφενείο ή σε κάποια ανάρτηση στο Facebook – που άντε και να δείχναμε την γνωστή ανοχή που δείχνουμε σε αυτά που λέει ο Μπάμπης και η Τούλα – αλλά τα ακούσαμε από επίσημα χείλη. Από θεσμικούς και υπεύθυνους τοπικούς άρχοντες. Από το αβαν γκαρντ της αιρετής πολιτικής νομενκλατούρας! Τρομάρα τους. Και μετά ξυπνήσανε φυσικά….
Και από πού ζητάνε την ατομική ευθύνη; Από μια κοινωνία που από καταβολής του ελληνικού κράτους την έχουν μάθει να επαιτεί πολιτική προστασία και να επιζητεί κομματικούς προστάτες. Έχουν εκπαιδεύσει τον Έλληνα να τους χρειάζεται για μια μετάθεση στον Έβρο, για μια θέση εργασίας στο σούπερ μάρκετ, για μια προαγωγή στο Δημόσιο, για ένα αυθαίρετο, για μια κλήση, για ένα επίδομα και βγαίνουν αναίσχυντα και του μιλάνε για ατομική ευθύνη όταν έρχονται τα δύσκολα. Τότε δηλαδή που η πατρωνία πρέπει να υπερασπιστεί για μια φορά στα σοβαρά τον πελάτη της και όπως πάντα αποδεικνύεται κατώτερη των περιστάσεων. Και του πετάει στα μούτρα την ευθύνη! Μια ευθύνη δηλαδή που χαρακτηρίζει όλες τις σύγχρονες κοινωνίες των πολιτών, αυτές που δεν χρειάζονται κανέναν βουλευτή και κανέναν τοπικό άρχοντα για να ευημερήσουν, να σταδιοδρομήσουν, να αναδείξουν την αξία τους, να ζήσουν αξιοπρεπώς. Μια κοινωνία μόνιμα διασωληνωμένη στην ΜΕΘ της πελατείας και του κομματικού κράτους ψάχνει εν μέσω θανάτων και πανδημίας την ατομική της ευθύνη. Έλα μου όμως που την ατομική ευθύνη την καλλιεργείς στον πολίτη με την δημόσια συμπεριφορά σου, τον δημόσιο λόγο σου και πρωτίστως με την δημόσια πρακτική σου. Την ατομική ευθύνη την ζητάς όταν ο πολίτης βλέπει ένα σοβαρό κράτος και μια σοβαρή αυτοδιοίκηση να σχεδιάζει, να οργανώνει, να υλοποιεί. Και τότε γεννιέται στον καθένα μας αυτό το αιώνιο αίσθημα ντροπής που το συναντάς μεν σε πρωτόγονες και προ νεωτερικές κοινωνίες μα που για κάποιον λόγο μπορεί να δουλέψει ακόμα- ας το ονομάσουμε φιλότιμο για να συνεννοηθούμε. «Μα γιατί είμαι τόσο κάφρος και λερώνω τον δημόσιο χώρο; Τον σφουγγαρίσανε τόσο καλά οι ιθύνοντες!»
Ας μιλήσουμε λοιπόν ανοιχτά. Το τοπικό σύστημα διακυβέρνησης (τρομάρα του) απέτυχε παταγωδώς. Και στο σφουγγάρισμα αλλά και στο πασάλειμμα στο οποίο πάντα διαπρέπει. Και δεν απέτυχε γιατί πάλι φταίει η Αθήνα αλλά γιατί για μια ακόμα φορά επέδειξε τον γνωστό του επαρχιωτισμό στα πάντα. Από τον Μάρτιο που ξεκίνησε αυτή η κρίση δημόσιας υγείας το τοπικό σύστημα διακυβέρνησης (τρομάρα του) δεν μπόρεσε να σχεδιάσει απολύτως τίποτα. Αμπελοφιλοσοφικά συντονιστικά όργανα κολλητών και φίλων, αποκλεισμοί ανθρώπων που δεν ήταν αρεστοί στους άρχοντες και τα παπαγαλάκια τους – αυτά ντε που έχουν πάνω στους ώμους τους και σαν τους υποβολείς τους συμβουλεύουν και τους νουθετούν – απουσία ειδικών από όλες τις δομές διαχείρισης της κρίσης (με λίγες εξαιρέσεις), rapid test σε πλατείες και δρόμους με μηδενικό επιδημιολογικό αποτύπωμα, απουσία μαζικών ελέγχων σε εργοστάσια, ιδιωτικά ιατρεία και δημόσιες υπηρεσίες, προμήθεια μοριακού αναλυτή με χρήματα του Έλληνα φορολογούμενου που ενώ θα μπορούσε να αποτελέσει τον «πυρήνα» ενός ολοκληρωμένου συστήματος ελέγχου «χάθηκε» τελικά μέσα στην γραφειοκρατία ενός νοσοκομείου , ιχνηλατήσεις με τα γνωστά νεοελληναράδικα «ρε Τάκη έχω εδώ έναν κουμπάρο και ψηφοφόρο μου που ήρθε σε επαφή με θετικό, να στον στείλω να του κάνεις ένα πι σι αρ;». Μην μιλήσουμε για την «ΜΕΘ κατόπιν ενεργειών μου», για την οργάνωση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, για την εντελώς άκυρη συζήτηση για τριτοβάθμια νοσοκομεία, για την άκαιρη αναζωπύρωση αντιπαλοτήτων μεταξύ πόλεων και νοσοκομείων, για για για….. Μια εκνευριστική τσαπατσουλιά που αρχίζει πλέον να ενοχλεί. Και αυτή η ενόχληση που νιώθουμε πια πολλοί – ας είμαστε και σκόρπιοι- είναι το πρώτο βήμα για την αποσωλήνωση της κοινωνίας από τους ανειδίκευτους πάτρωνές της. Για να έρθει κάποτε και αυτή η ατομική ευθύνη αλλά για άλλους λόγους από αυτούς που φαντασιώνονται οι τελευταίοι!
Το Μάτι ήταν μια ωραία εποχή για ορισμένους. Άρθρωσαν αντιπολιτευτικό λόγο πάνω του, εξαργύρωσαν την οργή του κόσμου, εκλέχτηκαν βουλευτές και περιφερειάρχες, διόρισαν εντεταλμένους και επέλεξαν αγαπημένους τους προμηθευτές! Αλλά έρχεται κάποτε η ώρα που αυτό που κορόιδευες το λούζεσαι. Και θα το λουστούνε ορισμένοι αργά και βασανιστικά μέχρι να αναλάβουνε τις….ατομικές τους ευθύνες ο καθένας. Μέχρι τότε Marry Christmas και Happy New Year που λένε και στα πολιτισμένα κράτη……….
*Αναστάσιος Χ. Φούντογλου
Νεφρολόγος, Πολιτικός επιστήμονας
Ταμίας του Ιατρικού Συλλόγου Κοζάνης
