Ουδείς φαντάζονταν πως όταν η ολυμπιονίκης Β. Μπεκατώρου κατήγγειλε πως υπέστη βιασμό πριν πολλά χρόνια από στέλεχος της Ιστιοπλοϊκής Ομοσπονδίας, θα άνοιγε έναν απίστευτο ασκό του Αιόλου στα ελληνικά καλλιτεχνικά πράγματα. Αυτό ήταν όμως το κυρίως θετικό, καθώς αν και πειστική, η ίδια η καταγγελία τέθηκε στο αρχείο ως παραγεγραμμένη. Η ρετσινιά όμως στις ψυχές δεν παραγράφεται. Ωστόσο μέγα ήταν το σφάλμα της Προέδρου της Δημοκρατίας. Παρότι ανώτατη δικαστικός, ενώ διεξάγονταν η νομική διαδικασία προσκάλεσε την καταγγέλλουσα. Το τεκμήριο της αθωότητας πήγε περίπατο. Το αν υπηρέτησε η κίνηση αυτή το πνεύμα του νόμου, θα το κρίνει η ιστορία, ίσως και σύντομα. Δεδομένο πάντως είναι πως η πρωτοβουλία αυτή, ενέπνευσε πολλούς καλλιτέχνες οι οποίοι προχώρησαν σε ανάλογες και απίστευτες καταγγελίες. Αρχικά είχαμε την αποκαθήλωση Ελλήνων ηθοποιών, jeune premiers και μη, οι οποίοι καταγγέλθηκαν πως καλούσαν σε ατομικές πρόβες νεαρές ηθοποιούς ή απλά τις καλούσαν στο τηλέφωνο και εν συνεχεία αυνανίζονταν! Πολλές είναι οι καταγγελίες οι οποίες γνωστοποιήθηκαν στον τύπο, τα κοινωνικά δίκτυα, στο πειθαρχικό του ΣΕΗ και νομικά, για την περίπτωση του Κ. Σπυρόπουλου, αλλά και του Π. Χαϊκάλη (ο οποίος είχε χρηματίσει και υφυπουργός). Ο τελευταίος αναγνώρισε το λάθος του για μία περίπτωση, αλλά δεν ήταν η μόνη καταγγελία κατά του. Στην περίπτωση του Π. Φιλιππίδη οι καταγγελίες εναντίον του για σεξουαλική παρενόχληση σε έναν διαφορετικό βαθμό, οδήγησαν ήδη στην διακοπή συνεργασιών του στην τηλεόραση, την διαφήμιση και το θέατρο.
Σε μία πολύκροτη επίσης περίπτωση, ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Γ. Κιμούλης καταγγέλθηκε από πολλούς συναδέλφους (είχε γίνει και παλαιότερα από μία ηθοποιό αλλά το θέμα είχε μείνει εκεί) για κακή επαγγελματική συμπεριφορά τους, αλλά και για αρθρογραφία προς μη αρεστούς κριτικούς, ακόμα και με χρήση άθλιων ομοφοβικών σχολίων. Παρότι δημοσιογραφικές πληροφορίες τον έφερναν παλαιότερα ένα βήμα πριν την υπουργοποίηση ή τον διορισμό του σε ύπατη θέση μεγάλων Ιδρυμάτων επί της προηγούμενης κυβέρνησης, αυτό που όντως έγινε ήταν η συμμετοχή του σε τηλεοπτικό σποτάκι στήριξης του ΚΚΕ το 2019. Προφανώς κατά τον Περισσό δεν είχαν ακούσει κάτι, αν και πολλοί καλλιτέχνες και θιασάρχες σήμερα επιβεβαιώνουν την ευρέως διαδεδομένη αρνητική φήμη του στο θεατρικό χώρο. Και να σκεφτείς πως τον κατήγγειλε πρόσφατα και αξιόλογη ηθοποιός, που παλαιότερα πολιτεύθηκε με το κόμμα αυτό. Το 2016, είχε διορισθεί ο J. Fabre καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Αφού παρουσίασε την άθλια παράσταση «Παλλόμενα πέη». Δύο χρόνια μετά καταγγέλθηκε στην Ολλανδία από πολλούς ηθοποιούς και χορευτές για ανάρμοστες σεξουαλικές συμπεριφορές. Το φαινόμενο βλέπεται είναι διεθνές.
Τον σεξουαλικό της εκβιασμό κατήγγειλε από τηλεοράσεως η ηθοποιός Α. Τσουκαλά, χωρίς όμως να κατονομάζει τον θύτη. Αρκετές είναι αυτές οι περιπτώσεις όπου δεν κατονομάζονται οι αναφερόμενοι ως θύτες. Πολλοί από τον καλλιτεχνικό χώρο αντιδρούν εδώ, θεωρώντας τις καταγγελίες κουτσομπολιό όσο μένουν ανώνυμες. Ακόμα όμως και αν νομικά ή ηθικά τέτοιες καταγγελίες έχουν θέματα, δεν παύουν να είναι καταγγελίες ενίοτε σοβαρές και πειστικές. Σε μία άλλη πολύκροτη υπόθεση, η τραγουδίστρια Λ. Σέρβου κατήγγειλε πως είχε πάει για πρόβα σε ηλικία 15 ετών στο σπίτι του μουσικοσυνθέτη Δ. Μούτση, όταν εκείνος εμφανίσθηκε ενώπιον της ως «άνδρας έτοιμος για όλα». Αυτό και αν έπεσε ως κεραυνός εν αιθρία, δεδομένου ότι η συμβολή του τελευταίου στα μουσικά πράγματα της χώρας είναι αδιαμφισβήτητη.
Τα παραπάνω περιστατικά αφορούν σοβαρότατες καταγγελλόμενες παραβατικές συμπεριφορές ανδρών απέναντι σε γυναίκες. Όμως οι παροικούντες την πολιτιστική Ιερουσαλήμ γνώριζαν πως ήταν θέμα χρόνου να ξεσπάσουν καταγγελίες για κινηματογραφικούς, τηλεοπτικούς και θεατρικούς παράγοντες, ιδίως σκηνοθέτες, προς άνδρες ηθοποιούς. Η περίπτωση του Δ. Λιγνάδη, καλλιτεχνικού διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου, δημιούργησε, λογικά, μείζον πολιτικό πρόβλημα, το οποίο τον οδήγησε σε παραίτηση. Καταγγέλθηκε για βιασμό το 2004 από υποψήφιο της δραματικής σχολής. Άλλοι τον κατήγγειλαν για απλή σεξουαλική παρενόχληση με φυσική παρουσία ή μέσω skype. Γνωστός επίσης ηθοποιός του Εθνικού, τον κατήγγειλε πως τον κακοποιούσε κατά την ερωτική τους σχέση. Τελευταία εξέλιξη, ήταν μία μήνυση που μόλις κατατέθηκε από ανήλικο τότε άνδρα και δεν εμπίπτει σε παραγραφή. Το μείζον λοιπόν πολιτικό ζήτημα, είναι πως και πριν την κυβέρνηση της Ν.Δ., υπήρχαν καταγγελίες για ανάρμοστη συμπεριφορά του Λιγνάδη προς τους φοιτητές. Αυτός ήταν και ο λόγος που κατά τον πρώην πρόεδρο του Δ.Σ. του Εθνικού Θεάτρου, Κ. Γεωργουσόπουλο, δεν του ανανεώθηκε παλαιότερα η θητεία του ως καθηγητή στη Δραματική Σχολή. Είναι άγνωστο αν τα μέλη του Δ.Σ. του Εθνικού Θεάτρου ενημερώθηκαν από τον τότε Πρόεδρο. Αν γνώριζαν, ευθύνες έχουν πολλοί, και δεδομένα και η τωρινή ηγεσία, είτε γιατί γνώριζε, είτε γιατί αδικαιολόγητα δεν γνώριζε. Αν όμως ο πρόεδρος του Δ.Σ. δεν είχε ενημερώσει περαιτέρω, ευθύνες μάλλον φέρει και ο ίδιος. Επίσης γνωστό ήταν το ότι δέχθηκε μαχαίρωμα το 2002. Φήμες υποστήριξαν πως αυτό είχε γίνει για ανάλογα αίτια. Παρότι μιλάμε για φήμες, όφειλε τόσο το Εθνικό Θέατρο όσο και η ηγεσία του ΥΠ.ΠΟ., να ψάξουν προκαταβολικά αν μπορεί να είχε ο εν λόγω σκιές στην συμπεριφορά του.
Προσωπικά δεν υπέπεσα ποτέ στο σφάλμα να συνδέσω την προσωπική ζωή ενός ανθρώπου με το έργο του. Το ήθος μπορεί να υπάρχει ή όχι σε ένα καλλιτέχνη και ποτέ δεν το λογάριασα όταν έπρεπε να εκτιμήσω το καλλιτεχνικό έργο. Θυμάμαι σχετικά τον Θ. Μικρούτσικο, ο οποίος είχε εργαστεί πολύ και στο θέατρο, όταν σε ανύποπτο χρόνο είχε μιλήσει τηλεοπτικά για διάκριση του καλλιτεχνικού έργου από τον δημιουργό. Έλεγε πως είχε γνωρίσει όντως μεγάλους καλλιτέχνες, οι οποίοι πάραυτα ήταν ως άνθρωποι «καθήκια». Στην σχετική συνέντευξη την οποία παρέθεσε η υπουργός Λ. Μενδώνη, είπε ρητά πως ο Λιγνάδης την κορόιδεψε ως καλός ηθοποιός. Χρησιμοποίησε μάλιστα κατά των επικριτών της οι οποίοι της ζητούν να παραιτηθεί, αποσπάσματα ευνοϊκών κριτικών τους για τις καλλιτεχνικές δράσεις του Λιγνάδη. Ήταν τουλάχιστον θλιβερό αντεπιχείρημα. Γιατί άλλο το καλός-καλός, και άλλο το να μας ανέβει ο καλός στο κρεβάτι.
Συμπερασματικά: Σε αυτήν την υπόθεση πολλοί δημοσιογράφοι αδιαφόρησαν για το πολιτικό υπόβαθρο των καταγγελλομένων και στήριξαν τις καταγγελίες αδιαφορώντας για τις πολιτικές προεκτάσεις. Αυτοί έλαμψαν. Υπήρξαν αρκετοί, οι οποίοι αντέδρασαν εξυπηρετώντας σκοπιμότητες και λειτούργησαν επιλεκτικά. Είναι βέβαιο πως υπήρξαν πολιτικά στελέχη σε διάφορα κόμματα τα οποία γνώριζαν την δράση καταγγελλόμενων. Το χειρότερο όμως είναι πως η σιωπή των περισσότερων ανθρώπων του θεάτρου είναι εκκωφαντική. Ας μην συμπαρασταθούν τώρα σθεναρά, θα είναι φάρσα. Αυτό που δεν περίμεναν ήταν πως θα έρθει περίοδος όπου δεν θα λειτουργούν οι θεατρικές σκηνές και αυτό θα λειτουργούσε υπερ των καταγγελιών που προσωρινά δεν εκβιάζονται επαγγελματικά.
Ένα ερώτημα είναι αν στον καλλιτεχνικό χώρο υπάρχουν εσωτερικά κυκλώματα όπου εκμεταλλεύονται σεξουαλικά νέους καλλιτέχνες. Υπήρξαν ακόμα καταγγελίες επώνυμων ηθοποιών για μαστροπεία! Στις περισσότερες περιπτώσεις υπάρχει συγκεκριμένο profile θυτών και θυμάτων: ώριμοι άνδρες θιασάρχες, διευθυντές και πρωταγωνιστές, την «πέφτουν» σε άνδρες και γυναίκες, ηλικίας από 14 έως 22-23. Τα θύματα όταν δεν είναι ανήλικα, συχνά βρίσκονται πάνω στις εξετάσεις των δραματικών σχολών τους ή αφού μόλις έλαβαν το πτυχίο τους. Ο εργοδότης «φίρμας», απέναντι στον αδύναμο επαγγελματικά και ηλικιακά υποψήφιο εργαζόμενο.
Φυσικά έχουν τεθεί δύο μεγάλα ερωτήματα: Το ένα είναι αν αναλογιζόμαστε τον κίνδυνο του να «καταδικάζονται» άνθρωποι χωρίς δίκη, και ποιος λογαριάζει τον αν αργότερα αθωωθούν; Δυστυχώς η αθώωση στην Ελλάδα εάν έχεις τα οικονομικά μέσα και οι αστείες προοπτικές για να εκτίσει κάποιος την ποινή του, αποτελούν διαρκή αιτία ώστε πολλοί να προτιμούν την εν καιρώ καταγγελία ως ένα πιάτο που τρώγεται κρύο. Ο κίνδυνος όμως για τον νομικό μας πολιτισμό είναι ορατός. Το δεύτερο είναι, πως η μεγάλη έκταση τέτοιων θεμάτων θα δώσει το λάθος μήνυμα για τις τέχνες. Προσωπικά θεωρώ πως η όλη κατάσταση θα κάνει λίγο καλύτερα τα καλλιτεχνικά πράγματα παρά το πνεύμα της υποκρισίας πάνω από την εθνική καλλιτεχνική μας μοναξιά. Εύχομαι τα καλύτερα και για τους λοιπούς χώρους εργασίας.
