Πώς καθιερώθηκε η κοινή Γιορτή των Τριών Ιεραρχών;
Η εορτή των Τριών Ιεραρχών καθιερώθηκε τον 11ο αιώνα, γιατί υπήρχαν έντονες διαφωνίες μεταξύ των θεολόγων και των λογίων για το ποιος από τους τρεις αγίους και σοφούς Ιεράρχες ήταν ο σπουδαιότερος. Για να συμφιλιώσει τις αντιθέσεις αυτές, ο λόγιος Μητροπολίτης Ευχαΐτων της Μικράς Ασίας, Ιωάννης ο Μαυρόπους, πρότεινε να θεσπισθεί κοινή εορτή των Τριών Ιεραρχών στις 30 Ιανουαρίου. Η πρόταση του έγινε δεκτή από τον αυτοκράτορα Αλέξιο Κομνηνό.
Πότε καθιερώθηκε η Γιορτή των Τριών Ιεραρχών ως Γιορτή των Γραμμάτων και της Παιδείας;
Από την εποχή της Τουρκοκρατίας, ίσως και παλαιότερα, υπήρχε το έθιμο η γιορτή των Τριών Ιεραρχών να θεωρείται και σαν γιορτή της Παιδείας. Σύμφωνα λοιπόν μ’ αυτό το παλιό έθιμο η Σύγκλητος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου των Αθηνών, το 1841, πρότεινε η γιορτή των Τριών Ιεραρχών της Εκκλησίας να θεωρείται και σαν γιορτή των Γραμμάτων και της Παιδείας και την ίδια χρονιά καθιερώθηκε επίσημα με διάταγμα από τον βασιλιά Όθωνα.
Ποια μπορεί λοιπόν να είναι η σημασία για τους σημερινούς Έλληνες μαθητές, φοιτητές και δασκάλους όλων των βαθμίδων της γιορτής των τριών Ιεραρχών του 4ου αιώνα;
1) Οι τρεις εορταζόμενοι άγιοι της Εκκλησίας είχαν όλοι τους, σε διαφορετικό βαθμό ο καθένας, βαθιά αγάπη για τα ελληνικά γράμματα, γνώριζαν σε βάθος και πλάτος την ελληνική παιδεία. Δεν αρκέστηκαν στην μελέτη της Βίβλου και των ιερών γραμμάτων, αλλά σπούδασαν με σεβασμό και αυτό με το οποίο διαφωνούσαν. Οι δύο από αυτούς, ο Μέγας Βασίλειος και ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός, υπήρξαν συμφοιτητές στην ειδωλολατρική Αθήνα, την πιο φημισμένη τότε πανεπιστημιούπολη του κόσμου, ο τρίτος σπούδασε στην Αντιόχεια. Είχαν και οι τρεις εθνικούς δασκάλους. Αναζήτησαν τη γνώση και την αλήθεια με ανοιχτότητα, χωρίς αποκλεισμούς και περιορισμούς.
2) Μολονότι και οι τρεις Ιεράρχες είχαν αναχωρητική και μοναχική διάθεση, θα αναλάβουν δράση, όταν κληθούν να το κάνουν. Δεν θα κλειστούν στο κελί τους, αλλά θα δώσουν, στον δημόσιο χώρο, μάχες για την αλήθεια και τη δικαιοσύνη, από πολύ υψηλές μάλιστα θέσεις ευθύνης. Θα ασκήσουν τα δημόσια καθήκοντά τους με ευθύνη, πνεύμα διακονίας, θάρρος και παρρησία, γεγονός που θα οδηγήσει, ως γνωστόν, τον Ιωάννη Χρυσόστομο σε ανοιχτή σύγκρουση με την αυτοκρατορική εξουσία και συνακόλουθα στην εξορία.
3) Και οι τρεις Ιεράρχες, ο Μέγας Βασίλειος περισσότερο από όλους, είχαν τεράστιο φιλανθρωπικό έργο. Έδωσαν αγώνες υπέρ των φτωχών και των αδυνάτων. Δεν διαχώρισαν ποτέ την πίστη στο Θεό από την έγνοια για τον φτωχό και τον ξένο. Οι τρεις Ιεράρχες ωστόσο προχώρησαν ένα βήμα παραπέρα: δίδαξαν (και έκαναν οι ίδιοι πράξη στη ζωή τους) ότι όποιος νοιάζεται τους φτωχούς δεν μπορεί να είναι ο ίδιος σωρευτής πλούτου. Ο φιλόπτωχος πρέπει να επιλέγει την πτωχεία και για τον εαυτό του, αρκούμενος στα χρειαζούμενα για τη ζωή, χωρίς περιττές πολυτέλειες.
ΠΗΓΕΣ:
1.Άρθρο του Φιλόλογου και Θεολόγου καθηγητή
κ. Παναγιώτου Μαντζάνα
2.Κείμενο του πρώην Υπουργού Παιδείας Νίκου Φίλη
Άρτεμη Εμμανουήλ Γ2
