Με πολύμηνη καθυστέρηση, επιβραδύνοντας την αγωνία χιλιάδων ασφαλισμένων που βρίσκονται ένα βήμα πριν την συνταξιοδότηση, το ΙΚΑ επανέφερε την εγκύκλιο για τη διαδοχική ασφάλιση, που εξέδωσε τον Απρίλιο και ανακλήθηκε αμέσως λόγω των σφοδρών αντιδράσεων που συνάντησε. Με την υπ’ αριθμ. 68/4.12.2013 εγκύκλιο του το ΙΚΑ απαντά σε φλέγοντα ζητήματα σχετικά με την διαδοχική ασφάλιση ανατρέποντας τα μέχρι σήμερα δεδομένα. Η εν λόγω εγκύκλιος θέτει σοβαρά εμπόδια στην συνταξιοδότηση με τις διατάξεις της διαδοχικής ασφάλισης πριν από το 62ο έτος, φθάνοντας σε πολλές περιπτώσεις μέχρι το σημείο της πλήρους αποστέρησης του δικαιώματος της συνταξιοδότησης.
Αναλυτικότερα, το ΙΚΑ με την επίμαχη εγκύκλιο του επιχείρησε να δώσει λύση ή καλύτερα ένα τέλος στο πρόβλημα που αντιμετώπιζε λόγω του μεγάλου κύματος ασφαλιστικής μετανάστευσης το 2011 και 2012 από άλλους ασφαλιστικούς φορείς σ’ αυτό, που μοναδικό σκοπό είχε την συνταξιοδότηση σε ηλικία μικρότερη των 60 ετών, λόγω των ευνοϊκότερων προϋποθέσεων συνταξιοδότησης που προβλέπουν οι διατάξεις του ΙΚΑ μέχρι 31.12.2012. Πράγματι, χιλιάδες ήταν οι ασφαλισμένοι του ΟΑΕΕ, που βλέποντας με τις νέες μεταρρυθμίσεις του ασφαλιστικού την πόρτα της συνταξιοδότησης ολοένα να απομακρύνεται προς τα 67, αποφάσισαν να μεταβούν εκ νέου στην ασφάλιση του ΙΚΑ, προκειμένου, κάνοντας χρήση των διατάξεων της διαδοχικής ασφάλισης, να μπορέσουν να συνταξιοδοτηθούν σε κατά πολύ μικρότερη ηλικία π.χ. ως μητέρες ανηλίκων στα 50 με μειωμένη σύνταξη.
Αντιμετωπίζοντας την παραπάνω κατάσταση το ΙΚΑ επαναπροσδιόρισε την έννοια της «κατοχύρωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος» διευκρινίζοντας ότι «προκειμένου να διαπιστωθεί η κατοχύρωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος στο ΙΚΑ ΕΤΑΜ με τις διατάξεις της διαδοχικής ασφάλισης θα εξετάζεται εάν κατά το έτος της εκ νέου επανασύνδεσης του ασφαλισμένου με το Ίδρυμα, συντρέχουν οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης που απαιτούνται κατά περίπτωση (ημέρες ασφάλισης – ηλικία – ανηλικότητα τέκνου) χωρίς να απαιτείται η συμπλήρωση των προϋποθέσεων αρμοδιότητας (1500 -500 ημέρες ή 1000 -300) διότι αυτές εξετάζονται κατά την υποβολή του συνταξιοδοτικού αιτήματος». Επισημάνθηκε δε ότι η κατοχύρωση δεν μπορεί να λειτουργεί αναδρομικά, με την έννοια της συμπλήρωσης των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης καθ όν χρόνο ο ασφαλισμένος ευρίσκεται σε ασφαλιστικό δεσμό με άλλο φορέα πλην του ΙΚΑ – ΕΤΑΜ.
Έτσι, σε περιπτώσεις κατά τις οποίες, ασφαλισμένοι που έχουν υπαχθεί στην ασφάλιση του ΙΚΑ – ΕΤΑΜ, στη συνέχεια ασφαλίζονται στον ΟΑΕΕ κι έπειτα επανέρχονται εκ νέου στο ΙΚΑ κατά τα έτη 2011 – 2012, κατοχυρώνουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τις προϋποθέσεις που ισχύουν κατά τα έτη αυτά της επαναφοράς τους στο ΙΚΑ, όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 10 του ν. 3863/2010, και όχι με αυτές που ίσχυαν για το ΙΚΑ ενόσω ήταν ακόμη ασφαλισμένοι στον ΟΑΕΕ. Επισημαίνεται όμως ότι ασφαλισμένοι οι οποίοι κατοχυρώνουν αυτοτελώς συνταξιοδοτικό δικαίωμα στο ΙΚΑ πριν την επανασύνδεση τους, θα αντιμετωπίζονται με τις προϋποθέσεις που ίσχυαν κατά το έτος κατοχύρωσης του αυτοτελούς δικαιώματος και όχι κατά το έτος της επανασύνδεσης τους με το ΙΚΑ.
Παράδειγμα: παλαιά ασφαλισμένη στο ΙΚΑ που ασφαλίστηκε κάποια στιγμή στον ΟΑΕΕ συμπληρώνοντας 5.500 ημέρες ασφάλισης μέχρι το 2008 που έχει ανήλικο τέκνο, επανέρχεται στην ασφάλιση του ΙΚΑ το 2013, ενώ το τέκνο της έχει ήδη ενηλικιωθεί. Η ασφαλισμένη αυτή δεν κατοχυρώνει δικαίωμα σαν μητέρα ανηλίκου διότι ελλείπει η απαραίτητη προϋπόθεση της ανηλικότητας του τέκνου κατά την στιγμή της κατοχύρωσης του συνταξιοδοτικού δικαιώματος (δηλαδή της επανένωσης με το ΙΚΑ το 2013) κατά τις διατάξεις του άρθρου 10 του ν. 3863/2010. Συνεπώς, δεν θα συνταξιοδοτηθεί σε ηλικία 50 ετών με μειωμένη σύνταξη ή σε ηλικία 55 ετών με πλήρη σύνταξη (όπως ισχύει για το 2010) αλλά σε ηλικία 62 ετών με μειωμένη σύνταξη ή σε ηλικία 67 ετών με πλήρη σύνταξη (όπως ισχύει το 2013 που επανέρχεται εκ νέου στην ασφάλιση του ΙΚΑ).
Παράδειγμα: άνδρας ασφαλισμένος αρχικά στο ΙΚΑ, έχει τελευταίο φορέα τον ΟΑΕΕ και συνολικά 9.500 ημέρες ασφάλισης. Το 2012 επανέρχεται και πάλι στην ασφάλιση του ΙΚΑ. Ο ασφαλισμένος κατοχυρώνει συνταξιοδοτικό δικαίωμα με τις προϋποθέσεις του 2012 και αναγνώριση πλασματικών χρόνων προκειμένου να συμπληρώσει 10.500 ημέρες ασφάλισης για να συνταξιοδοτηθεί σε ηλικία 59 ετών με 11.100 ημέρες ασφάλισης.
Όσον αφορά τα πλασματικά χρόνια ασφάλισης (μεταξύ των οποίων και ο χρόνος επιδοτούμενης ανεργίας), επισημαίνεται ότι από την έναρξη ισχύος της εγκυκλίου, δεν λαμβάνονται υπόψη για την συμπλήρωση των προϋποθέσεων αρμοδιότητας του ΙΚΑ στη διαδοχική ασφάλιση (δηλαδή 1500 – 500 ημέρες ή 1000 – 300 ημέρες), αλλά μόνο για την θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος, όπως είχε διευκρινισθεί και στο παρελθόν.
Η εγκύκλιος μάλιστα ορίζει ρητά ότι οι παραπάνω ρυθμίσεις καταλαμβάνουν τόσο τις εκκρεμείς αιτήσεις συνταξιοδότησης όσο και τις περιπτώσεις που έχουν ήδη εκδοθεί συνταξιοδοτικές αποφάσεις, οι οποίες πρέπει να ανακληθούν και να επιστραφούν στο ΙΚΑ –ΕΤΑΜ για εκ νέου κρίση με τα παραπάνω δεδομένα. Αυτό σήμαινε ότι ασφαλισμένοι που υπάγονται στις παραπάνω περιπτώσεις και έχουν ήδη συνταξιοδοτηθεί με διαδοχική ασφάλιση ΙΚΑ – ΟΑΕΕ – ΙΚΑ θα πρέπει να κληθούν για νέα εξέταση της περίπτωσης τους, με σοβαρό κίνδυνο να απολέσουν το συνταξιοδοτικό τους δικαίωμα, ενώ με αγωνία αναμένεται τί θα απογίνουν οι αχρεωστήτως καταβληθείσες συντάξεις που ήδη έχουν λάβει καλόπιστα!!!!
Σπ. Μπαλατσούκας
Γ. Κιουλτζή
