Ως γνωστόν, η 16η Οκτωβρίου έχει οριστεί ως η Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής, καθώς αυτήν την ημέρα το 1945 ιδρύθηκε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) του ΟΗΕ. Το θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας Διατροφής για το 2014 είναι «Family Farming: Feeding the world, caring for the earth» ή σε ελεύθερη μετάφραση στα Ελληνικά «Οικογενειακή Γεωργία: Διατρέφοντας τον κόσμο, φροντίζοντας τη γη».
Παράλληλα, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ έχει ορίσει το 2014 «Διεθνές Έτος της Οικογενειακής Γεωργίας». Αυτό είναι ένα ισχυρό μήνυμα ότι η διεθνής κοινότητα αναγνωρίζει τη σημαντική συμβολή της οικογένειας αγροτών για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) η οικογενειακή γεωργία (συμπεριλαμβάνονται η γεωργία, δασοκομία, κτηνοτροφία, αλιεία και υδατοκαλλιέργεια) και η αύξηση των μικροκαλλιεργητών μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην εξάλειψη της πείνας και της φτώχειας, την παροχή επισιτιστικής ασφάλειας, τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, τη διαχείριση των φυσικών πόρων, την προστασία του περιβάλλοντος και την επίτευξη της αειφόρου ανάπτυξης, ιδίως στις αγροτικές περιοχές όλου του πλανήτη.
Επισιτιστική ασφάλεια υπάρχει όταν όλοι οι άνθρωποι, ανεξαρτήτως φύλλου και ηλικίας, ανά πάσα στιγμή, έχουν πρόσβαση σε επαρκή, ασφαλή και θρεπτικά τρόφιμα για να καλύψουν τις διατροφικές τους ανάγκες και τις προτιμήσεις διατροφής τους για μια υγιεινή και ενεργό ζωή (FAO). Το δικαίωμα άλλωστε στην ικανοποίηση των βασικών αναγκών, όπως είναι η τροφή, αποτελεί ένα από τα θεμελιώδη δικαιώματα του καταναλωτή, όπως αυτά θεσπίστηκαν από τον ΟΗΕ στη Γενική Συνέλευση των μελών του το 1985, ενώ στην Ελλάδα αναγνωρίστηκαν επίσημα με το Ν1961/1991 και στη συνέχεια με το νόμο 2251/1994.
Η αύξηση της ζήτησης για τρόφιμα παγκοσμίως, κυρίως δε σε υπανάπτυκτες περιοχές, ο ανταγωνισμός για τη γη, η ακατάλληλη ποιότητα του εδάφους, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η αλλαγή του κλίματος με τις επακόλουθες συνέπειες, οι αυξημένες τιμές πετρελαίου καθώς και διάφοροι άλλοι κοινωνικοπολιτικοί και οικονομικοί (παγκόσμια οικονομική κρίση) παράγοντες έρχονται να απειλήσουν την επισιτιστική ασφάλεια και να στερήσουν από τον άνθρωπο ένα από τα βασικά του δικαιώματα.
Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) υποστηρίζει ότι η κύρια αιτία της διατροφικής ανασφάλειας οφείλεται στη φτώχεια και στα ανεπαρκή εισοδήματα, δηλαδή ότι οι αγροτοδιατροφικές πηγές είναι επαρκείς, όμως πολλοί άνθρωποι είναι πολύ φτωχοί για να αγοράσουν τρόφιμα. Στο σημείο αυτό τίθεται ένας σημαντικός προβληματισμός, που πέρα από τα διεθνή δεδομένα αφορά και την ίδια τη χώρα μας, καθώς διάφορες μελέτες, ολοκληρωμένες ή προοπτικές, δείχνουν ότι ενώ αυξάνονται καθημερινά τα νοικοκυριά που ξοδεύουν όλο και λιγότερα χρήματα για τη διατροφή τους και ο αριθμός των συνανθρώπων μας που πεινάνε, παράλληλα παρατηρείται αύξηση στους τόνους τροφίμων που πετάμε (οι οποίοι θα μπορούσαν να θρέψουν 900 εκ. ανθρώπους που βιώνουν καθημερινά το αίσθημα της πείνας) και στα ποσοστά παχυσαρκίας, παιδικής και ενηλίκων, που τείνει να πάρει διαστάσεις επιδημίας και προκαλείται από υπερκατανάλωση τροφίμων!
Επειδή η Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής δεν είναι μία μέρα τυμπανοκρουσιών και πανηγυριού, όπως από διάφορες ιδιωτικές επιχειρήσεις είθισται να «γιορτάζεται», αλλά ημέρα για προβληματισμό σχετικά με τις διατροφικές συνήθειές μας και το διατροφικό μας μέλλον, καλό είναι να επικεντρωθούμε στους στόχους της, όπως αυτοί έχουν συγκεκριμενοποιηθεί από τον FAO, δηλαδή:
Να ενθαρρύνεται η προσοχή στη γεωργική παραγωγή τροφίμων και να εντείνονται οι εθνικές, διμερείς, πολυμερείς και μη κυβερνητικές προσπάθειες προς το σκοπό αυτό
Να ενθαρρύνεται η οικονομική και τεχνική συνεργασία μεταξύ των αναπτυσσόμενων χωρών
Να ενθαρρύνεται η συμμετοχή των αγροτών, ιδιαίτερα των γυναικών και των λιγότερο προνομιούχων ομάδων, με αποφάσεις και δραστηριότητες που θα επηρεάζουν τις συνθήκες ζωής τους
Να ευαισθητοποιείται το κοινό για το πρόβλημα της πείνας στον κόσμο
Να προωθείται η μεταφορά τεχνογνωσίας προς τον αναπτυσσόμενο κόσμο, και
Να ενισχύεται η διεθνής και εθνική αλληλεγγύη στον αγώνα κατά της πείνας, του υποσιτισμού και της φτώχειας δίνοντας προσοχή σε επιτεύγματα στην ανάπτυξη τροφίμων και γεωργίας.
Στη χώρα μας ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων έχει αναλάβει πρωτοβουλίες για τη στήριξη των αγροτικών οικογενειακών επιχειρήσεων μικρού μεγέθους και ειδικότερα την υποστήριξη της παραγωγής παραδοσιακών τροφίμων ζωικής και φυτικής προέλευσης. Νομοθετικές ρυθμίσεις έχουν ήδη δρομολογηθεί που θέτουν το πλαίσιο παραγωγής και διακίνησης παραδοσιακών γαλακτοκομικών προϊόντων, καθώς επίσης και της οικοτεχνικής παρασκευής τροφίμων φυτικής προέλευσης. Τέτοιες δράσεις όχι μόνο συμβάλλουν στη διατήρηση του πληθυσμού στις αγροτικές περιοχές αλλά και στη διατήρηση πολιτιστικών αξιών και παραδοσιακών διατροφικών συνηθειών, όπως είναι το πρότυπο της Ελληνικής Παραδοσιακής Μεσογειακής Διατροφής, το οποίο έχει χαρακτηριστεί από την UNESCO ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας.
Μέσω του προγράμματος ΕΥΖΗΝ των Υπουργείων Παιδείας και Θρησκευμάτων & Πολιτισμού και Αθλητισμού, που υλοποιείται από τους εκπαιδευτικούς στα σχολεία, αλλά και τη χρήση πολλών εργαλείων, βίντεο και της φαντασίας των εκπαιδευτικών, με την υποστήριξη επιστημόνων του χώρου της διατροφής και της υγείας μπορούν να δοθούν ερεθίσματα για δημιουργικές δράσεις. Η διάδοση και υιοθέτηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών αποτελεί καθοριστικό παράγοντα προάσπισης της ατομικής υγείας, καθώς και βασικό συντελεστή προαγωγής της Δημόσιας Υγείας.
Σε εργασία με τίτλο «Η διατροφή της κρίσης και … η κρίση της διατροφής!» που παρουσιάστηκε από το Κέντρο Προστασίας Καταναλωτών Δυτικής Μακεδονίας στις 15.3.2014 με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή, έχουν ειπωθεί τα περισσότερα από τα ανωτέρω, σε μια προσπάθεια ευαισθητοποίησης των Ελλήνων καταναλωτών και ενημέρωσής τους στον τρόπο με τον οποίο μέσω της Μεσογειακής Διατροφής και των παραγόντων που αυτή συμπεριλαμβάνει μπορεί να διατραφεί ο Έλληνας οικονομικά και υγιεινά, προστατεύοντας την υγεία και την οικονομία του νοικοκυριού του και της χώρας γενικότερα.
Το γεγονός ότι η αυριανή μέρα, 17η Οκτωβρίου είναι η Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη της Φτώχειας, γνωρίζοντας ότι υπάρχει προθυμία των ανθρώπων που ζουν σε συνθήκες φτώχειας να χρησιμοποιήσουν την πείρα τους για να συμβάλουν στην εξάλειψη της φτώχειας, μπορεί να σταθεί αφορμή για διπλή επαγρύπνηση, αφύπνιση ίσως και παράλληλα προτροπή για ενασχόληση, αλλά και στήριξη της πρωτογενούς παραγωγής. Σε πολλούς τόπους, όπως και στον δικό μας, μπορεί να δώσεις λύσεις, να επιφέρει ίσως την πολυπόθητη ανάπτυξη και διέξοδο από την οικονομική και κοινωνική κρίση. Δημητριακά πάσης φύσεως, ελιές και ελαιόλαδο, λαχανικά, φρούτα, βότανα και αρωματικά φυτά, τυροκομικά προϊόντα, ψάρια, ξηροί καρποί, όσπρια και σπιτικό κρασί, τα οποία αποτελούν τη βάση της Μεσογειακής Διατροφής είναι ορισμένα από τα προϊόντα που μπορούν να παραχθούν στον τόπο μας. Γιατί να μην το προσπαθήσουμε;
Σιλιάφη Αναστασία,
Διατροφολόγος, εκπαιδεύτρια ενηλίκων
Υπεύθυνη Δημοσίων Σχέσεων Κέντρου Προστασίας Καταναλωτών Δυτικής Μακεδονίας
