Μια καθιερωμένη ετησίως αφιερωματική τιμητική εορτή προς το Μέγα Αθανάσιο, τον πολιούχο του Τσοτυλίου ως το 1958, ανταποδοτική για την προστασία του Αγίου προς την κωμόπολη, ξαναζωντάνεψε στη Θεσσαλονίκη από το Σύλλογο Τσοτυλιωτών και φίλων του Τσοτυλίου.
Μετά την τέλεση μεγάλου Εσπερινού και αρτοκλασίας στον ιερό ναό Αγίου Μηνά, όλοι οι προσκεκλημένοι κατευθύνθηκαν στην αίθουσα τελετών της Ομοσπονδίας Δυτικομακεδονικών Σωματείων (Βενιζέλου 30). Εκεί ακολούθησε πανηγυρικός εορτασμός και συγχρόνως απονομή τιμητικής πλακέτας σε δύο εκλεκτούς Τσοτυλιώτες, τον κ. Γεράσιμο Μιχ. Δώσσα επιφανή δημοσιογράφο και τον κ. Ευθύμιο Βας. Ράλλη διακεκριμένο Επιθεωρητή Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης για τη ανιδιοτελή και πολύτιμη πνευματική προσφορά προς το γενέθλιο τόπο του, το Τσοτύλι.
Οι Τσοτυλιώτες, δεν παύουν να τιμούν τον ΄Αγιό τους (τον ‘Αγιο Αθανάσιο) όπου γης. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας και μετέπειτα, υπήρξε και είναι φύλακας, προστάτης, φρουρός και «Στύλος» των ορθόδοξων Τσοτυλιωτών. Στην πιο δύσκολη εποχή του εξισλαμισμού της λεκάνης του Αλιάκμονα στάθηκε βράχος και κρηπίδωμα των αυτόχθονων της κωμόπολης που κατοικούσαν γύρω από το Ναό του και δεν επέτρεψε την καθολική αποχριστιανοποίηση, τον πλήρη εξισλαμισμό του Τσοτυλίου.
Ο Ιερός Ναός του αποτελεί μέρος της πλούσιας πολιτιστικής κλήρονομιάς της Επαρχίας Βοίου και είναι το ιστορικότερο μνημείο του τόπου, άρρηκτα συνδεδεμένο με το ιστορικό Γυμνάσιο Τσοτυλίου. Γι’αυτό και πρέπει του Αγίου «εν παντί τόπω και χρόνω» πάσα τιμή και προσκύνηση.
Η εορταστική ατμόσφαιρα, στην κατάμεστη από επισήμους και κόσμο αίθουσα, ήταν πρωτοφανής. Κυριαρχούσε στο ακροατήριο μια πνευματική ανάταση, ψυχική ευφορία και σιωπηρή γαλήνη.
Πρώτος έλαβε το λόγο ο Πρόεδρος των Δυτικομακεδόνων κ. Γεώργιος Τζούλης. Σε από στήθους επίκαιρη ομιλία εξήρε την δραστηριότητα, του μέλους της Ο.Δ.Σ.Θ., ζωντανού Σωματείου Τσοτυλιωτών. Αναφέρθηκε στα τιμώμενα πρόσωπα με επαινετικά λόγια και ευχήθηκε να συνεχισθεί η πολιτιστική προσφορά του Συλλόγου για το καλό των Δυτικομακεδόνων.
Στη συνέχεια ανέβηκε στο βήμα η δραστήρια και πανταχού παρούσα, Πρόεδρος των Τσοτυλιωτών Θεσσαλονίκης κα Ισιδώρα Δούβαλη-Τσανίδου. Παρουσίασε τη δράση του Συλλόγου. Ανέφερε πολλά νέα στοιχεία. Σκιαγράφησε το περιεχόμενο της εκδήλωσης και την παράδοση για τον εορταζόμενο Άγιο. Επικέντρωσε το λόγο της στα τιμώμενα πρόσωπα Γεράσιμο Μ. Δώσσα και Ευθύμι Β. Ράλλη, τα οποία με την ευκαιρία του εορτασμού απόψε τιμούσε ο Σύλλογος. Τόνισε ότι αυτή η εκδήλωση τιμής είναι μια ελάχιστη ένδειξη αναγνώρισης και ευγνωμοσύνης, προς τα δύο αυτά προσωποποιημένα σύμβολα, που αποτελούν ένα μέρος του πνευματικού δυναμισμού της κωμοπόλεως Τσοτυλιού. Με τα γραφόμενά τους, είπε, (διάβασε τίτλους και φράσεις) ξαναζούμε γεγονότα παλιά και νέα, στιγμές αλησμόνητες, χαρές περασμένες, συγκινήσεις νοσταλγικές. Γι ΄αυτό και η απόφαση μας, ομόφωνα, για την τιμητική επιβράβευση τους. Δεν παρέλειψε να ευχαριστήσει θερμά όσους τίμησαν με την παρουσία τους την εκδήλωση καθώς και την Ο.Δ.Σ.Θ. για την παραχώρηση της αίθουσας.
Τα βιογραφικά των τιμώμενων προσώπων ανέγνωσαν ο κ. Αριστοτέλης Νικολαίδης, μέλος του Δ.Σ. του Σωματείου, για τον κ. Γεράσιμο Μιχ. Δώσσα και ο Πρόεδρος της Βο’ι’ακης Εστίας κ. Γεώργιος Παπαδόπουλος για τον Κ. Ευθύμιο Βας. Ράλλη.
Δόθηκε ο λόγος και στους επίσημους προσκεκλημένους για να χαιρετήσουν τη συγκέντρωση, μεταξύ αυτών και πρωτίστως στη Δήμαρχο Βοίου κ. Παναγιώτα Ορφανίδου, επίκαιρος ο λόγος της. Αναφέρθηκε στο Δήμο, στο Τσοτύλι, στους βραβευόμενους κτλ.Στον πρ. Υπουργό και βουλευτή κ. Κώστα Γκιουλέκα, ο οποίος με ωραία λόγια προσυπέγραψε τη βράβευση και αναφέρθηκε στην δράση των τιμγθέντων, στον κ. Σταύρο Καλαφάτη πρ. Υπουργό και βουλευτή .κ.λ.π.
Ο κ. Γεράσιμος Δώσσας μίλησε για τον έτρο των βραβευομένων κ. Ευθύμιο Ράλλη, επήνεσε την απόφαση του Συλλόγου για την πρωτοβουλία αυτή και ευχήθηκε συνέχιση τέτοιων εκδηλώσεων. Επί λέξει είπε: Εκφράζω τις θερμές ευχαριστίες μου. Σε όλους σας. Στους Τσοτυλιώτες και στους φίλους, που είναι σήμερα εδώ. Στο Σύλλογο για την τιμή που μου επιφύλαξε. Στην Βοϊακή Εστία, την Ομοσπονδία και τους προέδρους των, για την συμμετοχή τους, που δίνει στην Τσοτυλιώτικη εκδήλωση μια ευρύτερη σημασία.
Ας μου επιτρέψουν η Ισιδώρα και τα άλλα μέλη του Δ. Σ. του Συλλόγου, να τους επαινέσω για την επιλογή που έκαναν στο πρόσωπο του Ευθυμίου Ράλλη. Πέρα από ένα λαμπρό ιστορικό προσφοράς στην Παιδεία, ο Θύμιος ανασυνθέτει με τα γραπτά του το παρελθόν του Τσοτυλίου. Δημιουργεί πολύτιμο απόθεμα αυτογνωσίας για εμάς και τις επόμενες γενεές. Εύλογα, θα ήθελα να φωνάξω: Άξιος! Άξιος!
Δε μιλάω για την επιλογή που αφορά το πρόσωπό μου. Δεν πρόκειται να εκφράσω επαίνους, που θα ήταν απρεπείς στην περίπτωση αυτή. Θα ήταν το άκρον άωτον της κενοδοξίας. Αισθάνομαι όμως, και το λέω, ότι μου γίνεται η μεγαλύτερη τιμή που μπορεί να γίνει σε έναν άνθρωπο.
Δεν υπάρχει τίποτα που να αξίζει περισσότερο από την τιμή με την οποία σε περιβάλλουν οι συμπατριώτες σου. Η αντίληψη αυτή κρατάει από τα αρχαία ελληνικά χρόνια της δόξας και του πολιτισμού. Το παράδειγμα του διαλόγου του Σόλωνα με τον Κροίσο και των παραδειγμάτων που ο Έλληνας σοφός χρησιμοποίησε, το επιβεβαιώνει.
Πάνω σ’ αυτό, και αντί για άλλα λόγια, διαβάζω, για να ακούσουμε μαζί, στίχους από το ποίημα «Η Σατραπεία» του Καβάφη. Έχει μεγάλη συνάφεια με το θέμα της τιμής από την αρχαιότητα ακόμη. Να ακούσουμε πόσο αξίζουν «ο έπαινος του Δήμου και των Σοφιστών, τα δύσκολα και τ’ ανεκτίμητα Εύγε».
Το ποίημα δίνει την εντύπωση ότι είναι γραμμένο για την περίπτωση του Θεμιστοκλή ή του Δημάρατου, που όπως ξέρουμε, κυνηγημένοι άδικα από την πατρίδα τους, την Αθήνα και τη Σπάρτη, πήγαν «πολιτικοί πρόσφυγες» στην Αυλή του Μεγάλου Βασιλιά της Περσίας, ο οποίος τους υποδέχθηκε πλουσιοπάροχα και τους προσέφερε πόλεις και κτήματα και σατραπείες, που αυτοί τα δέχθηκαν, μα ήταν δυστυχισμένοι για την κατάντια τους. Και λέει ο Καβάφης:
«Και τι φρικτή η μέρα που ενδίδεις, /(η μέρα που αφέθηκες κ’ ενδίδεις), / και φεύγεις οδοιπόρος για τα Σούσα, / και πηγαίνεις στον μονάρχην Αρταξέρξη / που ευνοϊκά σε βάζει στην Αυλή του, /και σε προσφέρει σατραπείες και τέτοια. / Και συ τα δέχεσαι με απελπισία / αυτά τα πράγματα που δεν τα θέλεις. / Άλλα ζητεί η ψυχή σου, γι’ άλλα κλαίει. / Τον έπαινο του Δήμου και των Σοφιστών, / τα δύσκολα και τ’ ανεκτίμητα Εύγε. / Την Αγορά, το Θέατρο, και τους Στεφάνους. / Αυτά πού θα στα δώσει ο Αρταξέρξης, / αυτά πού θα τα βρεις στη σατραπεία. / Και τι ζωή χωρίς αυτά θα κάμεις».
Δήμος και Σοφιστές και Θέατρα είναι προφανές ότι μάλλον στην Αθήνα και στον Θεμιστοκλή ταιριάζουν. Αλλά ο ίδιος ο Ποιητής λέει ότι «το υπονοούμενον πρόσωπον είναι εντελώς συμβολικόν…».
Κανείς δεν μπορεί συνεπώς να αμφισβητήσει τον ισχυρισμό του. Αλλά αυτό δεν έχει πια σημασία. Από την ώρα που το ποίημα και κάθε άλλο έργο τέχνης θα βγει και θα φύγει από τα χέρια του δημιουργού του ανήκει περισσότερο σ’ αυτόν που το διαβάζει ή το βλέπει ή το ακούει και στον δικό του τρόπο (και ευαισθησία και ικανότητα) πρόσληψης. Εξάλλου, αυτό που απομένει είναι η μαγεία του καλλιτεχνήματος. Και στην περίπτωσή μας, η βαθιά μελαγχολία που αναδίδεται από το ποίημα και η συγκλονιστική αίσθηση της σύγκρισης ανάμεσα στις άλλες «παροχές» της ζωής και στην τιμή που κερδίζει κάποιος στη συνείδηση των συμπατριωτών του. Κάτι που βρίσκει απήχηση ακόμα και στον Ρωμαϊκό κόσμο και σ’ εκείνο το ιστορικό του Καίσαρα, που προτιμούσε να είναι πρώτος στο χωριό του, παρά δεύτερος στη Ρώμη.
Για όλους αυτούς τους λόγους, επαναλαμβάνω ότι θεωρώ πολύ σημαντική την τιμή που μου κάνετε και ευχαριστώ.
Ευχαρίστησε και παρέλαβε την πλακέτα από την κ. Βασιλική Βρουβλιάνη. Το ίδιο επαναλήφθηκε και από τον κ. Ευθύμιο Ράλλη, ο οποίος συνεχάρη τους εμπνευστές της εκδήλωσης, ευχαρίστησε για την απονομή, και συγκινημένος τόνισε ότι η απόδοση τιμής από το Σύλλογο της γενέτειρας του αποτελεί γι ‘αυτόν ύψιστη τιμή. Δε θα πάψει είπε να γράφει, για πρόσωπα περασμένα, χαρές ξεχασμένες, γεγονότα γνωστά και άγνωστα και να υμνεί το γενέθλιο τόπο του το «Νόστιμο ήμαρ» της ζωής του, τη μεγάλη αγάπη του το «Τσοτύλι».
Την τιμητική πλακέτα στον κ. Ράλλη απένειμε η Δήμαρχος Βοίου.
Θεσ/νίκη 29-02-12 Ε.Ρ.
