Στις ρυθμίσεις που δημιουργούν κωλύματα εκλογιμότητας και ασυμβίβαστα αναφέρεται εγκύκλιος του υπουργείου Εσωτερικών
Η είσοδος του 2023 άνοιξε και την προεκλογική χρονιά για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, αφού αναμένεται η έναρξη της σχετικής διαδικασίας για τις δημοτικές εκλογές της 8ης Οκτωβρίου.
Μεταξύ των όρων για τη διεξαγωγή τους είναι η συμμόρφωση με τα κριτήρια που συνδέονται με τα κωλύματα εκλογιμότητας και τα ασυμβίβαστα του άρθρου 10 του ν. 4804/2021, μετά και τις τροποποιήσεις που επήλθαν με τις διατάξεις των άρθρων 105 και 121 του ν. 5003/2022 (Α΄230) ειδικά για τις δημοτικές εκλογές της 8ης Οκτωβρίου 2023.
Ήδη δόθηκε στη δημοσιότητα η πρώτη σχετική εγκύκλιος από το υπουργείο Εσωτερικών, που δίνει τις πρώτες πληροφορίες για τα πρόσωπα και τις ιδιότητες που αυτά έχουν και επηρεάζουν τη δυνατότητα συμμετοχής τους στις εκλογές.
Περισσότερες διευκρινίσεις και πληροφορίες για το σύνολο των κωλυμάτων εκλογιμότητας και ασυμβιβάστων θα παρασχεθούν με την κύρια εκλογική εγκύκλιο που θα εκδοθεί.
Α. Τοπικό κώλυμα εκλογιμότητας – Δυνατότητα απαλλαγής από κρίσιμα καθήκοντα μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2022
Διοικητές, υποδιοικητές, πρόεδροι διοικητικών συμβουλίων, διευθύνοντες ή εντεταλμένοι σύμβουλοι των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, των κρατικών νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου, των δημόσιων επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων τη διοίκηση των οποίων ορίζει, άμεσα ή έμμεσα, το Δημόσιο με διοικητική πράξη ή ως μέτοχος, οι οποίοι δεν είναι αιρετοί της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, δεν έχουν εκλεγεί στα ανωτέρω αξιώματα, ή δεν έχουν οριστεί στις θέσεις αυτές λόγω ιδιότητας (ex officio), σύμφωνα με τη νομοθεσία που διέπει τα νομικά αυτά πρόσωπα, δεν μπορούν να εκλεγούν στο Δήμο της έδρας του νομικού προσώπου, εφόσον κατέχουν τα συγκεκριμένα αξιώματα κατά και μετά την 1η Ιανουαρίου του έτους διεξαγωγής των εκλογών.
Τα ως άνω πρόσωπα δύνανται να θέσουν υποψηφιότητα σε Δήμο της έδρας του νομικού προσώπου, εφόσον έχουν κατά νόμιμο τρόπο απαλλαγεί από τα καθήκοντά τους μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2022.
Υπάλληλοι με σχέση εργασίας δημοσίου δικαίου και Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου του Δημοσίου, των περιφερειών και των νομικών προσώπων που είναι ενταγμένα στο Μητρώο Φορέων Γενικής Κυβέρνησης του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α’ 143), ως δέκα (10) μήνες πριν από τη διενέργεια των εκλογών, οι οποίοι, κατά και μετά από την 1η Ιανουαρίου του έτους διεξαγωγής των εκλογών, άσκησαν καθήκοντα προϊσταμένου οργανικής μονάδας επιπέδου γενικής διεύθυνσης ή διεύθυνσης, δεν μπορούν να εκλεγούν στους Δήμους στα διοικητικά όρια των οποίων εκτείνεται η αρμοδιότητα των οργανικών τους μονάδων.
Τα ως άνω πρόσωπα δύνανται να θέσουν υποψηφιότητα στους Δήμους στα διοικητικά όρια των οποίων εκτείνεται η αρμοδιότητα των οργανικών τους μονάδων, εφόσον έχουν κατά νόμιμο τρόπο απαλλαγεί από τα καθήκοντά τους μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2022.
Β. Τοπικό κώλυμα εκλογιμότητας –Δυνατότητα παραίτησης υποψηφίων μέχρι την 31η Μαΐου 2023
Διοικητές, υποδιοικητές, πρόεδροι διοικητικών συμβουλίων, διευθύνοντες ή εντεταλμένοι σύμβουλοι των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, των κρατικών νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου, των δημόσιων επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων τη διοίκηση των οποίων ορίζει, άμεσα ή έμμεσα, το Δημόσιο με διοικητική πράξη ή ως μέτοχος, οι οποίοι δεν είναι αιρετοί της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή δεν έχουν εκλεγεί στα ανωτέρω αξιώματα, ή δεν έχουν οριστεί στις θέσεις αυτές λόγω ιδιότητας (ex officio), σύμφωνα με τη νομοθεσία που διέπει τα νομικά αυτά πρόσωπα, μπορούν να θέσουν υποψηφιότητα στους άλλους Δήμους της χωρικής αρμοδιότητας του νομικού προσώπου, πλην του Δήμου της έδρας αυτού, εφόσον παραιτηθούν από τη θέση τους, Άρθρο 10 παρ. 2 ε, εδ. β’ του ν.4804/2021, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 30 του π.δ. 26/2012 (Α ́ 57), το αργότερο την 31η Μαΐου 2023.
Γενικοί γραμματείς Δήμων, ειδικοί σύμβουλοι των Δήμων και δικηγόροι με έμμισθη εντολή των Δήμων, στους Δήμους στους οποίους υπηρετούν, μπορούν να εκλεγούν, εάν παραιτηθούν από τη θέση τους το αργότερο την 31η Μαΐου 2023. Διευκρινίζεται ότι στους ειδικούς συμβούλους των Δήμων περιλαμβάνονται τόσο οι άμισθοι όσοι και οι έμμισθοι.
Επισημαίνεται ότι οι ειδικοί συνεργάτες και οι επιστημονικοί συνεργάτες των Δήμων, σύμφωνα με το άρθρο 163 του ν. 3584/ 2007, δεν περιλαμβάνονται στα κωλύματα εκλογιμότητας του άρθρου 10 του ν. 4804/2021.
Όπως αναφέρθηκε και στην εισαγωγή της εγκυκλίου, οι διατάξεις που καθορίζουν τα κωλύματα εκλογιμότητας και τα ασυμβίβαστα είναι στενά ερμηνευτέες, με συνέπεια να αποκλείεται η διασταλτική τους ερμηνεία ή αναλογική τους εφαρμογή σε άλλες περιπτώσεις.
Σε κάθε περίπτωση, αρμόδιο να διαπιστώσει την ύπαρξη ασυμβιβάστου και την έκπτωση από το αξίωμα είναι το διοικητικό Πρωτοδικείο, ύστερα από άσκηση ένστασης.
Όσοι ασκούν καθήκοντα Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης μπορούν να είναι υποψήφιοι στους Δήμους όπου υπηρετούν, εφόσον παραιτηθούν από τη θέση τους το αργότερο την 31η Μαΐου 2023.
