«Τελειώνω μια νουβέλα πολύ πληκτική, επειδή λείπουν απ’ αυτήν ολότελα οι γυναίκες και το στοιχείο του έρωτα. Δεν μπορώ να υποφέρω τέτοια έργα, αλλά άρχισα να το γράφω κάποια στιγμή τυχαία από επιπολαιότητα…», αναφέρει ο Τσέχωφ το 1892 σε φίλη του πεζογράφο για το έργο που θα αποτελούσε ένα από τα πιο σκληρά και καθόλου επιεική.
Ο Θάλαμος υπό τον αριθμό 6 είναι η πτέρυγα ψυχιατρικής του νοσοκομείου μιας επαρχιακής πόλης. Ο Αντρέι Εφίμιτς Ράγκιν, ο επί πολλά χρόνια διευθυντής και υπεύθυνος γιατρός του νοσοκομείου, είναι ο βασικός ήρωας, ο οποίος επιφορτίζεται με την αποκάλυψη της λεπτής διαχωριστικής γραμμής ανάμεσα στην τρέλα και τη λογική. Ο ίδιος, σχετικά συμπαθής για τον ρεαλισμό του να αφήσει την τύχη του νοσοκομείου και των ασθενών του στα χέρια των επίβουλων συναδέλφων του, εξαιρετικά αμνήμων για να πατάξει τη διαφθορά που βασιλεύει στο νοσοκομείο του, ευλαβής όμως στην βίωση μιας ανιαρής καθημερινότητας και πλήρως ενσυνείδητος σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί γύρω του. Η «κομπογιαννίτικη χοντροκοπιά» του και η τάση του να μην ασχολείται με οτιδήποτε δεν αφορά άμεσα την καλλιέργεια του πνεύματος και τα προσωπικά του ενδιαφέροντα, δεν του επιτρέπουν να επισκέπτεται ποτέ τον Θάλαμο 6, παρά μόνο όταν τυχαία αναπτύσσει φιλίες με έναν από τους τροφίμους, τον Ιβάν Ντμίτριτς Γρομώφ.
Ο Γκρομώφ είναι πρώην δικαστικός, ιδιαίτερα πνευματώδης, πολυδιαβασμένος κι έξυπνος. Βρίσκεται ανάμεσα στους έγκλειστους του Θαλάμου 6 λόγω της μανίας καταδίωξης που τον κυριεύει. Οι συζητήσεις του Ράγκιν και του Γρομώφ θα συνεχιστούν, θα ενταθούν μέχρι να παρεξηγηθούν από τον κοινωνικό περίγυρο που θέτει σαφώς ως τεχνητό όριο μεταξύ φυσιολογικού και παθολογικού, τον Θάλαμο 6. Σε αυτό τον Θάλαμο όμως είναι που οι αναζητήσεις και οι προβληματισμοί μεταξύ ενός ψυχοπαθούς γιατρού κι ενός υγιούς ασθενή περί ζωής και θανάτου, περί πνευματικής καλλιέργειας και εσωτερικής αντίδρασης στην μικροαστική νοοτροπία, περί βαναυσότητας και αξιοπρέπειας απέναντι στη ψυχική νόσο και την εκτέλεση των ιατρικών καθηκόντων, που ρίχνουν τα τείχη και ανοίγουν τα σύνορα μεταξύ τρέλας και λογικής.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο ο Τσέχωφ αποδεικνύει πως η τρέλα απλούστατα μπορεί να είναι η επιβαλλόμενη από τους πολλούς λογική και πώς σαφέστατα μπορεί να αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα όσων παίρνουν το ρίσκο να δραπετεύσουν από τον μέσο όρο, να σκεφτούν διαφορετικά, να σταθούν κριτικά απέναντι και να κατακεραυνώσουν το κάθε κοινωνικό σύστημα πρόνοιας. Όπως και γίνεται. Ο γιατρός διαγιγνώσκεται ως ψυχικά διαταραγμένος και με υποχθόνιες και κατασκευασμένες από τους πλήρως ενταγμένους στο σύστημα συναδέλφους του, στέλνεται γρήγορα στον Θάλαμο 6. Εκεί αντιμετωπίζει την σωματική βία από τον κτηνώδη φύλακα, όπως και την ψυχολογική πίεση λόγω ανημποριάς να αποδείξει τα αυταπόδεικτα και τελικά πεθαίνει επιβεβαιώνοντας ότι «όταν η κοινωνία αμύνεται εναντίον των εγκληματιών, των ψυχοπαθών και γενικά των ενοχλητικών ανθρώπων, είναι αήττητη…»
Ο Θάλαμος 6 είναι από τις πιο δραματικές κι επίκαιρες νουβέλες του Τσέχωφ. Φέρνει τον αναγνώστη, ως εκπρόσωπο του έλλογου ανθρώπινου όντος, αντιμέτωπο με ερωτήματα που διαφορετικά θα απέφευγε να αντικρίσει και διακηρύσσει ότι η αποποίηση των ευθυνών που του αναλογούν κι όχι η ανάληψή τους, είναι που συμβάλλει στη νοσηρότητά του.
Αντον Τσέχωφ
ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ- Ο Θάλαμος 6
Μετάφραση: Κυριάκος Σιμόπουλος
Εκδόσεις Θεμέλιο
*Το 2013 «Ο Θάλαμος αρ.6» κυκλοφόρησε στα ελληνικά αυτοτελώς σε μετάφραση του Άρη Αλεξάνδρου, πρόλογοτης Σόνια Ιλίνσκαγια-Αλεξανδροπούλου κι επίμετρο των Νίκο Ι. Χουρδάκη, Φ. Παπαρήγα από τις εκδόσεις Γκοβόστη.
