Το Τελ Ιλάν είναι το χωριό που επινοεί ο συγγραφέας και τοποθετεί κοντά στο Τελ Αβίβ του Ισραήλ. Εκτός από ένα γραφικό χωριό, με πλούσια βλάστηση, ζηλευτούς οπωρώνες και πέτρινα σπίτια, αλλά και το γεγονός ότι στην πραγματικότητα υπάρχει μόνο εντός των ορίων της φαντασίας του συγγραφέα, το Τελ Ιλάν είναι ο κοινός παρονομαστής των μικρών ιστοριών του Άμος Οζ. Όλες οι ιστορίες διαδραματίζονται στο Τελ Ιλάν και- αν και δυνάμει αυτόνομες- συνδέονται με τέτοιο τρόπο ώστε στο τέλος του βιβλίου να έχουμε την αίσθηση ότι πρόκειται για μια μόνο ιστορία. Κι αυτό συμβαίνει γιατί ο ήρωας ή η ηρωίδα της κάθε ιστορίας εμφανίζεται κάπου παρακάτω, σε μια άλλη ιστορία, αναλαμβάνοντας έναν δευτερεύοντα –αλλά καθόλου αμελητέο- ρόλο.
Μπορεί το εδεμικό σκηνικό του χωριού να κάνει τον κάθε αναγνώστη να θέλει να το επισκεφτεί, αλλά οι ιστορίες των ανθρώπων που βιώνουν κι επιβιώνουν εκεί,αναδύουν μια αίσθηση τραγικότητας και το σκοτάδι κι η υγρασία των σπιτιών τους κρύβουν τις ενοχές και τις αινιγματικές ζωές τους: Στο διήγημα «Σκαφτιάδες» κάποιος σκάβει τις νύχτες κάτω από το σπίτι του γεροΠέσαχ, αλλά δεν είναι παρά η συνείδησή του που υποσκάπτεται.Στο «Κληρονόμοι» ένας συγγενής εμφανίζεται από το πουθενά κι ανατρέπει τα δεδομένα, οδηγούμενος ακόμα και σε αιμομικτικές πράξεις. Στο «Χαμένοι» ένας μεσίτης βρίσκεται κλειδωμένος στο υπόγειου ενός νεκρού συγγραφέα. Μήπως το υπόγειο δεν συμβολίζει τίποτα παραπάνω από το ασυνείδητό του;Στο «Τραγουδώντας», ένα ζευγάρι διοργανώνει μουσικές βραδιές προσπαθώντας να ζήσει φυσιολογικά μετά την αυτοκτονία του γιού του, αλλά το φυσιολογικό γίνεται τραγελαφικό όταν προσπαθούν να καλύψουν το πένθος και τον ήχο των βομβαρδισμών με τραγούδια. Στο «Ξένοι» ένας έφηβος ερωτεύεται μια βιβλιοθηκονόμο από την οποία τον χωρίζει φαινομενικά το χάσμα γενεών. Στην πραγματικότητα αυτό που σταματά τη σεξουαλική του επιθυμία είναιοι ενοχές που γεννούν οι κοινωνικές συμβάσεις. Στο διήγημα «Συγγενείς» μια γυναίκα περιμένει με λαχτάρα τον ανιψιό της, ο οποίος τελικά ποτέ δεν εμφανίζεται. Το μόνο σίγουρο που διαφαίνεται είναι τα οιδιπόδεια συμπλέγματα. Και τέλος στο «Περιμένοντας» ο κοινοτάρχης αναμένει χωρίς αποτέλεσμα την επιστροφή της γυναίκας του, μια αναμονή που θα μπορούσε κι εδώ να ερμηνευτεί ποικιλοτρόπως.
«Σε τόπο μακρινό σε άλλους καιρούς» είναι η όγδοη και τελευταία εικόνα από τη ζωή στο χωριό. Είναι το μόνο από τα διηγήματα που διαφέρει υφολογικά και πραγματολογικά. Σε αυτόν τον «τόπο μακρινό» το σκηνικό είναι υπανάπτυκτο, δύσοσμο και ιοβόλο. Οι γυναίκες αποφασίζουν να σκοτώσουν τον μοναδικό υγιή επισκέπτη του χωριού, ενώ ταυτόχρονα «αναδίδονται πρασινωπά αέρια». Ο αφηγητής είναι ταυτόχρονα φαρμακοποιός, δάσκαλος, ληξίαρχος, συμβολαιογράφος, αρχειοφύλακας, μεσίτης και διαιτητής του χωριού. Προφανώς, αυτή η αλλαγή από ένα ειδυλλιακό σε ένα βαλτώδες και σηψαιμικό τοπίο, σκοπό έχει να περιγράψει την πρότερη κατάσταση του χωριού, πριν την ανάπτυξή του.
Το σπονδυλωτό αυτό μυθιστόρημα βρίθει σουρεαλιστικών εικόνων και καφκικών συνθηκών. Δεν παύει, όμως, ν’ αποτελεί και το απόσταγμα των σκέψεων του συγγραφέα για την κατάσταση του Ισραήλ. Οι «Εικόνες από τη ζωή στο χωριό» συμπυκνώνουν τις εμπειρίες του από τα κιμπούτς, τη φρίκη του Τρίτου Ράιχ, τη γνώση μιας αρχαίας γλώσσας, τον ενθουσιασμό για την ίδρυση του νέου κράτους, τους πολέμους και την ψυχολογική αβεβαιότητα που αποπνέει η αμφισβήτηση της ταυτότητας.
Ο Άμος Οζ γεννήθηκε το 1939 στην Ιερουσαλήμ και θεωρείται ο σημαντικότερος Ισραηλινός συγγραφέας.
Άμος Οζ
Εικόνες από τη ζωή στο χωριό
Μετάφραση: Λουίζα Μιζάν
Εκδόσεις Καστανιώτη
