Εξηνταπέντε χρόνια μετά τα «Σεπτεμβριανά», την καταστροφή δηλαδή του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης το 1955, την Κεμαλική “Νύχτα των Κρυστάλλων”, εξηντατρία χρόνια μετά από το οργανωμένο πογκρόμ από το τουρκικό κράτος, δεν έχει αποδοθεί μέχρι σήμερα δικαιοσύνη.
Η προβοκάτσια που στήθηκε στο ψεύτικο σπίτι του Κεμάλ στη Θεσσαλονίκη, όπου τον κεντρικό ρόλο είχε το Τουρκικό Προξενείο της Κομοτηνής και με πρόφαση τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα του Κυπριακού Ελληνισμού, δόθηκε το σύνθημα για να ξεριζωθούν οι Έλληνες και οι Ελληνίδες της Κωνσταντινούπολης. μετά από το οργανωμένο σχέδιο της Τουρκίας στο οποίο έλαβαν μέρος κρατικές και παρακρατικές υπηρεσίες. “Συνήγορος” η αδράνεια και η αδιαφορία της πολιτικής ηγεσίας Ελλάδας, η οποία ενδιαφερόταν για τη συνοχή του ΝΑΤΟ και όχι για τον Ελληνισμό της Κωνσταντινούπολης και της Κύπρου.
Κατά τη διάρκεια των διώξεων, τουλάχιστον 30 Έλληνες σκοτώθηκαν και εκατοντάδες άλλοι κακοποιήθηκαν. Ο Επίσκοπος Παμφίλου Γεράσιμος και ο μοναχός Χρύσανθος Μαντάς ξυλοκοπήθηκαν μέχρι θανάτου, ο Μητροπολίτης Ηλιουπόλεως Γεννάδιος παραφρόνησε από τους ξυλοδαρμούς και ύστερα από λίγο χρόνο πέθανε, ενώ διάκονος υπέστη περιτομή.
Επίσης βιάσθηκαν πάνω από 2000 Ελληνίδες αλλά για ευνόητους λόγους δηλώθηκαν μόνο 200 βιασμοί. Μέσα σε 9 περίπου ώρες καταστράφηκαν ολοσχερώς 1004 σπίτια, ενώ άλλα περίπου 2500 υπέστησαν μεγάλες ζημιές.
Καταστράφηκαν 4348 καταστήματα, 27 φαρμακεία, 26 σχολεία, 5 σύλλογοι, οι εγκαταστάσεις 3 εφημερίδων, 12 ξενοδοχεία, 11 κλινικές, 21 εργοστάσια, 110 ζαχαροπλαστεία και εστιατόρια, 73 εκκλησίες, ενώ συλήθηκαν πάρα πολλοί τάφοι καθώς και οι τάφοι των πατριαρχών στην Μονή Βαλουκλή.
Επίθεση από οργανωμένες ομάδες δέχθηκε και το ελληνικό προξενείο στη Σμύρνη, το ελληνικό περίπτερο στην έκθεση της πόλης, όπου σχίσθηκε η ελληνική σημαία, ενώ οι Έλληνες αξιωματικοί που υπηρετούσαν στο στρατηγείο του ΝΑΤΟ διασώθηκαν την τελευταία στιγμή.
Τα «Σεπτεμβριανά» αποτελούν πλέον ένα σημαντικό ζήτημα για το σύγχρονο κόσμο, για τους Έλληνες και τις Ελληνίδες, καθώς και για την τουρκική κοινωνία, σε μία περίοδο όπου ερευνητές, διανοούμενοι, καλλιτέχνες, μέσα από βιβλία, κινηματογραφικές ταινίες, έρευνες, συνέδρια, συζητήσεις σε διεθνείς οργανισμούς, σε όλον τον κόσμο και στην Τουρκία, ασχολούνται με ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα εναντίον του ανθρώπου και του πολιτισμού του. Την εκδίωξη του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης που ως ατιμώρητη επαναλαμβάνεται σήμερα στο Αιγαίο .
Για το έγκλημα εναντίον των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης βλ. «Τα τουρκικά εγκλήματα της Κωνσταντινουπόλεως την 6ην και 7ην Σεπτεμβρίου 1955 ή χρονικόν της 3ης αλώσεως της Κωνσταντινουπόλεως και της καταστροφής του εν αυτή Ελληνισμού», σε επιμέλεια και εισαγωγή Θ. Μαλκίδη.
Το κείμενο το οποίο που ανακαλύφθηκε μετά από έξι δεκαετίες μετά την τέλεση του εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας και του Ελληνισμού, είναι μία πολύτιμη συμβολή για να δούμε τα «Σεπτεμβριανά», όπως πραγματικά έγιναν.
Επιπλέον, για το ρόλο του Τουρκικού προξενείου της Κομοτηνής στην οργάνωση της προβοκάτσιας και την εκδίωξη των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης, βλ. το μοναδικό βιβλίο στην ελληνική βιβλιογραφία για το προξενείο της Τουρκίας στην Κομοτηνή, Θ. Μαλκίδης “Διπλωματικές και πολιτικές συνιστώσες της δραστηριότητας του γενικού προξενείου της Τουρκίας στην Κομοτηνή” .
