Στοιχεία διατροφής σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη – Γράφει ο Ιωάννης Γουγούσης

 Τα θρεπτικά συστατικά  στη διατροφή μας είναι τριών ειδών.

-υδατάνθρακες (σάκχαρα),

-πρωτεΐνες (λευκώματα) και

-τα λίπη.

Οι υδατάνθρακες διακρίνονται σε απλούς και σε σύνθετους.

Στους σύνθετους ανήκει το άμυλο. Περιέχεται στο ψωμί, στα ζυμαρικά, στις πατάτες, στο ρύζι, στα αμυλώδη λαχανικά όπως αρακάς, καλαμπόκι, και γενικά τα προϊόντα που περιέχουν αλεύρι. Για να διασπαστεί το άμυλο σε γλυκόζη, απαιτείται πολύς χρόνος. Αυτό μεταφράζεται ως αργή σταδιακή απελευθέρωση γλυκόζης στην κυκλοφορία του αίματος .

Στους απλούς υδατάνθρακες ανήκουν η ζάχαρη, το μέλι, η γλυκόζη και η φρουκτόζη που περιέχονται στα φρούτα και η γαλακτόζη που περιέχεται στο γάλα και στο γιαούρτι. Αυτοί οι υδατάνθρακες διασπώνται πολύ γρήγορα σε γλυκόζη και συνεπώς αυξάνουν τα επίπεδα του σακχάρου του αίματος πολύ γρήγορα.

Οι πρωτεΐνες περιέχονται στο κρέας, τα ψάρια, τα αυγά, τα πουλερικά, τα γαλακτοκομικά. Πρωτεΐνες υπάρχουν ακόμα στα φασόλια, τον αρακά και τις φακές. Τα αμυλώδη τρόφιμα και τα λαχανικά έχουν επίσης μικρή ποσότητα πρωτεΐνης.

Τα λίπη  διακρίνονται.

– σε κεκορεσμένα (ζωικά)π.χ. βούτυρο, το λίπος του κρέατος, γαλακτοκομικά

-σε  ακόρεστα (φυτικά) το ελαιόλαδο και τα σπορέλαια.

Υπάρχουν πολλές τροφές όπως το γάλα, το γιαούρτι κλπ που είναι μικτές, δηλαδή περιέχουν και τα τρία συστατικά (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες και λίπη) .Οι πρωτεΐνες και τα λίπη δεν επηρεάζουν άμεσα το μεταγευματικό σάκχαρο, αλλά έμμεσα, διότι καθυστερούν την απορρόφηση του σακχάρου με αποτέλεσμα να ανεβαίνει το σάκχαρο ώρες μετά την λήψη τροφής. Τα λαχανικά και τα φρούτα έχουν ίνες που είναι άπεπτοι υδατάνθρακες, δηλαδή δεν απορροφώνται και έχουν ευεργετική δράση.

Ποια είναι τα στοιχεία της σωστής διατροφής;

Μια υγιεινή διατροφή πρέπει να είναι πλούσια σε υδατάνθρακες και φυτικές ίνες,  φτωχή σε λίπη, και όχι υπερβολική σε πρωτείνες. Τέτοια διατροφή είναι η παραδοσιακή μεσογειακή μας δίαιτα (όσπρια, λαχανικά, ψωμί ολικής αλέσεως).

Δίαιτα

Η σωστή διατροφή αποτελεί το θεμέλιο της θεραπείας.

Είναι η δίαιτα του διαβητικού ατόμου μια σειρά από στερήσεις διαφόρων τροφών;

Όχι! Η δίαιτα δεν έχει την έννοια της στέρησης. Η δίαιτα του διαβητικού είναι μια υγιεινή διατροφή που πρέπει να εφαρμόζουν όλοι οι άνθρωποι. Αποφεύγονται συνήθως μόνο οι απλοί υδατάνθρακες (π.χ ζάχαρη, μέλι, γλυκά) που ανεβάζουν γρήγορα και πολύ ψηλά το σάκχαρο στο αίμα. Αντίθετα οι σύνθετοι υδατάνθρακες όπως π.χ. φρούτα, δημητριακά, ρύζι, πατάτες, όσπρια απορροφώνται βραδύτερα και βοηθούν στη ρύθμιση του σακχάρου αίματος.

Γλυκαιμικός δείκτης – Γλυκαιμικό φορτίο

Ένας τρόπος για να προσδιορίσουμε και να κατατάξουμε τα τρόφιμα, ανάλογα με την επίδραση που έχουν στο σάκχαρο του αίματος, 2-3 ώρες μετά την κατανάλωσή τους, είναι ο γλυκαιμικός δείκτης. Τα τρόφιμα ταξινομούνται σε μία κλίμακα από το 0 έως το 100. Τιμές πάνω από 60 θεωρούνται υψηλές Συνιστάται η κατανάλωση τροφίμων με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη. Ο γλυκαιμικός δείκτης σχετίζεται περισσότερο με την ποιότητα παρά με την ποσότητα των υδατανθράκων. Η σύλληψη της έννοιας του γλυκαιμικού φορτίου αναπτύχθηκε για να περιγράψει ταυτόχρονα την ποιότητα αλλά και την ποσότητα των υδατανθράκων ενός τροφίμου ή γεύματος. ¨Ένα τρόφιμο θεωρείται χαμηλού γλυκαιμικού φορτίου εάν έχει τιμή <10 και υψηλού >20.Για την αποφυγή μεταγευματικής υπεργλυκαιμίας προτιμούνται τροφές με χαμηλό γλυκαιμικό φορτίο. Στον παρακάτω πίνακα φαίνονται ενδεικτικά σε αμυλούχες τροφές και λαχανικά ο γλυκαιμικός δείκτης, τα γραμμάρια, το γλυκαιμικό φορτίο και οι θερμίδες που αποδίδουν.

Ποια ποσότητα πρωτεϊνών μπορεί να καταναλίσκει ένα  άτομο με ΣΔ;

Τα παιδιά και οι έφηβοι χρειάζονται περισσότερες πρωτεΐνες.  Η υπερβολική κατανάλωση πρωτεϊνών πρέπει να αποφεύγεται.

Τι γίνεται με τα λίπη-έλαια.

Το ελαιόλαδο είναι το πιο υγιεινό (δεν ανεβάζει τη χοληστερόλη, προστατεύει την καρδιά και τα αγγεία). Τα κορεσμένα λίπη (βούτυρο, λίπος κρέατος) να αποφεύγονται όσον το δυνατόν ή να καταναλώνονται σε μικρές ποσότητες. Τα κρέατα και τα γαλακτοκομικά περιέχουν τα λεγόμενα «κρυφά λίπη» όσο άπαχα και αν είναι.

Τι είναι οι φυτικές ίνες; Έχουν κάποια σημασία στη διατροφή του ατόμου με ΣΔ;

Οι φυτικές ίνες καθυστερούν την απορρόφηση του σακχάρου της τροφής και έτσι δεν το αφήνουν να ανέβει απότομα ψηλά στο αίμα. Προκαλούν το αίσθημα του κορεσμού, δηλαδή χορταίνουν εύκολα, χωρίς να αποτελούν θρεπτική ουσία και εμποδίζουν έτσι την ανάπτυξη της παχυσαρκίας. Βοηθούν επίσης στην καλύτερη λειτουργία του εντέρου και στην αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας. Φυτικές ίνες περιέχονται στις σαλάτες, στα λαχανικά, στα όσπρια, στο μαύρο ψωμί ολικής αλέσεως, ιδίως πολύσπορο και σικάλεως, στα φρούτα και σε ορισμένα (όχι όλα) δημητριακά που χρησιμοποιούνται στο πρωινό γεύμα.

Μπορεί ο διαβητικός να πίνει οινοπνευματώδη ποτά;

Τα αλκοολούχα ποτά προσφέρουν αρκετές θερμίδες και έχουν πολλές επιδράσεις. Δεν πρέπει να καταναλώνονται καθημερινά και σε μεγάλη ποσότητα.

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ

1. Μην παραλείπεις κανένα από τα γεύματα που συνιστά ο γιατρός σου.
2. Να έχεις σταθερές ώρες στα γεύματα σου.
3. Αύξησε τις φυτικές ίνες της τροφής. Τρώγε τακτικά όσπρια (φασόλια, ρεβύθια, φακή, αρακά κλπ.) που περιέχουν αρκετές ίνες και τα φρούτα κατά προτίμηση με την φλούδα και όχι στυμμένα (χυμούς).
4.  Ελάττωσε το λίπος. Απόφευγε τα «κορεσμένα» λιπαρά (βούτυρο, φυτίνη, μαργαρίνη) και τα τηγανιτά σε μεγάλες ποσότητες. Είναι πιο υγιεινό να μαγειρεύεις τα φαγητά στη σχάρα και μόνο με ελαιόλαδο.
5. Δεν είναι ανάγκη να τρως κάθε μέρα κρέας. Μπορείς να τρως εναλλακτικά κοτόπουλο, ψάρι, τυρί, ή αυγό.
6. Τα αλλαντικά έχουν αρκετό «κρυφό» λίπος και αλάτι. Προτίμησε τα αλλαντικά από πουλερικά ή το άπαχο ζαμπόν.
7. Μην τρως πολλούς ξηρούς καρπούς  γιατί περιέχουν πολλές θερμίδες και αλάτι.
8. Βάζε σχετικά λίγο αλάτι στο μαγείρεμα και μην προσθέτεις άλλο στο τραπέζι. Έχε υπόψη σου ότι οι έτοιμοι ζωμοί σε κύβους είναι πλούσιοι σε αλάτι.

ΓΟΥΓΟΥΣΗΣ  ΙΩΑΝΝΗΣ

Ειδικός Παθολόγος

Εξειδικευθείς στον Σακχαρώδη Διαβήτη