Τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Τοπική Αυτοδιοίκηση, αλλά και την ανάγκη θεσμικών και χρηματοδοτικών αλλαγών, ώστε οι δήμοι να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις αυξημένες απαιτήσεις της εποχής, ανέδειξε η συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 14ου Regional Growth Conference 2026 (RGC 2026), που διοργανώνουν η εφημερίδα Πελοπόννησος, η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και το Πανεπιστήμιο Πατρών, υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων. Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν ο νέος κώδικας αυτοδιοίκησης, η ωρίμανση έργων, η υποστελέχωση των δήμων και η ανάγκη για πιο ευέλικτα χρηματοδοτικά εργαλεία.
Ο Πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής της ΚΕΔΕ, Μιχάλης Αγγελόπουλος, υπογράμμισε ότι η μεταρρύθμιση της αυτοδιοίκησης δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς έναν ενιαίο και λειτουργικό κώδικα, σημειώνοντας ότι σήμερα οι δήμοι λειτουργούν μέσα σε ένα σύνθετο και κατακερματισμένο θεσμικό πλαίσιο. Όπως ανέφερε, υπάρχουν εκατοντάδες διάσπαρτες διατάξεις, υπουργικές αποφάσεις και προεδρικά διατάγματα που δυσκολεύουν σημαντικά τη λειτουργία των ΟΤΑ. «Μεταρρύθμιση στην αυτοδιοίκηση χωρίς κώδικα δεν γίνεται», είπε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάγκη ενίσχυσης των δήμων με προσωπικό και πόρους, επισημαίνοντας ότι οι τοπικές αρχές καλούνται να διαχειριστούν ολοένα πιο σύνθετες απαιτήσεις, από την ψηφιακή μετάβαση έως τα έργα βιωσιμότητας και ανθεκτικότητας. «Είναι δυνατό να κάνεις έξυπνες πόλεις έχοντας έναν πληροφορικάριο στον δήμο;» διερωτήθηκε, ενώ πρόσθεσε ότι πολλές φορές οι δήμοι αναγκάζονται να «τρέχουν πίσω από τις προσκλήσεις» χρηματοδότησης, ακόμη κι όταν αυτές δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές τοπικές ανάγκες.
Η πρόεδρος του Δ.Σ. του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, Σταματίνα Παπαδόγγονα σημείωσε ότι το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων επιχειρεί να αποκτήσει έναν πιο ενεργό ρόλο στη στήριξη των δήμων, προσαρμόζοντας τα εργαλεία του στις νέες απαιτήσεις της εποχής. Όπως ανέφερε, ζητήματα όπως η πολιτική προστασία, η ύδρευση, η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση δημιουργούν νέες ανάγκες για την αυτοδιοίκηση, ενώ το Ταμείο βρίσκεται σε διαδικασία αναβάθμισης των υπηρεσιών και των δυνατοτήτων του.
Η ίδια εξήγησε ότι πολλές φορές οι δήμοι χάνουν χρηματοδοτήσεις επειδή δεν διαθέτουν επαρκή τεχνική υποστήριξη ή στελέχωση για να ωριμάσουν εγκαίρως τα έργα τους. Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, έχει ξεκινήσει συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για τη δημιουργία εργαλείων τεχνικής βοήθειας προς τους δήμους, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η ύδρευση, η κλιματική ανθεκτικότητα και η πολιτική προστασία. Παράλληλα, έκανε λόγο για προσπάθεια διεύρυνσης των δυνατοτήτων χρηματοδότησης ώστε να καλύπτονται και νέες ανάγκες των ΟΤΑ.
Ο Δήμαρχος Πύργου Ευστάθιος Καννής περιέγραψε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν καθημερινά οι δήμαρχοι στην προσπάθεια υλοποίησης έργων και παρεμβάσεων για τις τοπικές κοινωνίες. Όπως ανέφερε, κάθε δημοτική αρχή ξεκινά με ένα συγκεκριμένο όραμα για την πόλη της, όμως στην πράξη έρχεται αντιμέτωπη με καθυστερήσεις, γραφειοκρατία και ελλείψεις χρηματοδότησης. «Ο κάθε δήμαρχος έχει ένα όραμα, θέλει να μεταμορφώσει την πόλη του», σημείωσε, τονίζοντας ότι οι απαιτήσεις των πολιτών ξεκινούν «από τη λακκούβα και το σκουπίδι μέχρι την ψηφιακή μετάβαση και τα μεγάλα έργα».
Ο ίδιος επισήμανε ότι πολλές φορές οι πολίτες δεν γνωρίζουν τις πραγματικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι δήμοι για να υλοποιήσουν ακόμη και βασικές παρεμβάσεις, ενώ αναφέρθηκε και στην ανάγκη αξιοποίησης κάθε διαθέσιμου χρηματοδοτικού εργαλείου για σχολικές υποδομές, κοινωνικές υπηρεσίες και έργα καθημερινότητας. Παράλληλα, σημείωσε ότι η υποστελέχωση και η υποχρηματοδότηση εξακολουθούν να αποτελούν βασικά προβλήματα για την αυτοδιοίκηση.
Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Αγρινίου Γιώργος Παπαναστασίου υπογράμμισε ότι ο νέος κώδικας αυτοδιοίκησης αποτελεί μια αναγκαία θεσμική παρέμβαση, καθώς ο τελευταίος ενιαίος κώδικας είχε θεσπιστεί το 2006 και από τότε προστέθηκαν εκατοντάδες διατάξεις που συχνά αλληλοσυγκρούονται. Όπως είπε, η ΚΕΔΕ θεωρεί θετική την προσπάθεια συγκέντρωσης και απλοποίησης του πλαισίου, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν ζητήματα που χρειάζονται βελτιώσεις και διορθώσεις.
Ο δήμαρχος Αγρινίου στάθηκε ιδιαίτερα στο πρόβλημα της χρηματοδότησης των δήμων, λέγοντας ότι «οι δήμοι δεν έχουν δικά τους χρήματα να κάνουν έργα» και αναγκάζονται να σχεδιάζουν με βάση τις διαθέσιμες προσκλήσεις. Παράλληλα, τόνισε ότι τα επόμενα χρόνια το μεγάλο στοίχημα θα είναι η συντήρηση των υφιστάμενων υποδομών, ιδιαίτερα μετά τις ζημιές που προκαλούν τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Όπως ανέφερε, απαιτούνται πιο στοχευμένα χρηματοδοτικά εργαλεία που να λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής και να στηρίζουν ουσιαστικά την περιφέρεια και την ύπαιθρο.
Ο προϊστάμενος του Τμήματος Δ΄ Εξυπηρέτησης Δανείων του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, Δημήτριος Αναγνωστόπουλος, παρουσίασε τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία προς τους δήμους και τις περιφέρειες, σημειώνοντας ότι το Ταμείο λειτουργεί πλέον σε δύο βασικούς άξονες χρηματοδότησης. Όπως ανέφερε, μέσω του υφιστάμενου πλαισίου δανειοδότησης έχουν χορηγηθεί την τελευταία πενταετία δάνεια ύψους περίπου 375 εκατ. ευρώ, με σημαντικό μέρος να αφορά έργα ενεργειακής εξοικονόμησης στον δημοτικό φωτισμό. Παράλληλα, τόνισε ότι τα χρηματοδοτικά εργαλεία του Ταμείου καλύπτουν έργα αναπλάσεων, οδοποιίας, αθλητικών εγκαταστάσεων και άλλων βασικών δημοτικών υποδομών.
Ο ίδιος αναφέρθηκε ιδιαίτερα στο πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης», σημειώνοντας ότι έδωσε τη δυνατότητα σε πολλούς δήμους να υλοποιήσουν σημαντικά έργα χωρίς επιβάρυνση στην αποπληρωμή των δανείων. Όπως είπε, έργα ύδρευσης, αποχέτευσης, αντιπλημμυρικής προστασίας, κυκλικής οικονομίας και «smart cities» έχουν ισχυρό κοινωνικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα, ιδιαίτερα για την περιφέρεια. «Η ασφάλεια είναι ένα μεγάλο όπλο για να μπορέσει ένας περιφερειακός δήμος να προσελκύσει πληθυσμό», ανέφερε χαρακτηριστικά, συνδέοντας τις υποδομές και την ανθεκτικότητα με τη συγκράτηση κατοίκων στην ελληνική περιφέρεια.
Η Αναπληρώτρια προϊσταμένη της Διεύθυνσης Τοπικής Νομαρχιακής και Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων Παναγιώτα Στάθη, αναφέρθηκε στα βασικά διοικητικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δήμοι κατά την υλοποίηση έργων και χρηματοδοτήσεων. Όπως σημείωσε, σε αρκετούς δήμους υπάρχει έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού και ακόμη και πλήρης απουσία τεχνικών υπηρεσιών, γεγονός που οδηγεί σε καθυστερήσεις, προβλήματα στις μελέτες και δυσκολίες στις διαγωνιστικές διαδικασίες. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι συχνά παρατηρείται έλλειψη συντονισμού μεταξύ των υπηρεσιών των δήμων, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η πορεία των έργων και των χρηματοδοτήσεων.
Η ίδια σημείωσε ότι το Ταμείο επιχειρεί να στηρίξει τους δήμους με συνεχή καθοδήγηση και τεχνική υποστήριξη σε όλα τα στάδια της χρηματοδότησης, «από την αρχή μέχρι την τελευταία εκταμίευση». Αναφέρθηκε επίσης στη νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα «Λόγος», μέσω της οποίας ψηφιοποιείται η διαδικασία ανταλλαγής στοιχείων και αιτήσεων δανειοδότησης, επισημαίνοντας ότι ήδη έχουν ενταχθεί περίπου 200 δήμοι. Όπως ανέφερε, η ψηφιοποίηση έχει συμβάλει σημαντικά στη μείωση των χρόνων ανταπόκρισης, με εγκρίσεις δανείων και εκταμιεύσεις να πραγματοποιούνται πλέον σε πολύ σύντομα χρονικά διαστήματα.
Τη συζήτηση συντόνισε ο Διευθύνων Σύμβουλος της Data Consultants Δημήτρης Άσπρος.
Το Regional Growth Conference πραγματοποιήθηκε από τις 19 έως τις 21 Μαΐου στο Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Πατρών, και ύστερα από 14 χρόνια πλέον έχει καθιερωθεί ως ένας σημαντικός θεσμός διαλόγου και ανταλλαγής ιδεών για το μέλλον των ελληνικών περιφερειών και της πραγματικής οικονομίας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και βιώσιμου αναπτυξιακού μοντέλου για τη χώρα.
