Στα πλαίσια των εορταστικών- Πολιτιστικών εκδηλώσεων στη μνήμη της Πολιούχου μας Αγίας Κυριακής και της Ανακομιδής και Μετακομιδής των Λειψάνων της τοπικής μας Αγίας Θεοδώρας, θα τελέσουμε Αρχιερατική Θεία Λειτουργία στην Βασιλική, τον Καθεδρικό Ναό των Βυζαντινών Σερβίων, την Κυριακή, 22 Ιουνίου 2025. Θα ιερουργήσει ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Αμφιπόλεως, ο δικός μας π. Χριστοφόρος, μαζί με τους Ιερείς μας και όλους τους πιστούς που θα προσέλθουν να τιμήσουν την Αγία μας, αλλά και να απολαύσουν ένα υπέροχο καλοκαιρινό πρωϊνό από την κορυφή των Βυζαντινών μας Κάστρων.
Είναι ο Ναός που χτίστηκε περί το 1000 μ.Χ. και για αιώνες ήταν ο καθεδρικός Ναός των Σερβίων. Όπως γράφει ο συγγραφέας των «Κάστρων», ο Γιάννης Γκίκας, «εδώ (στην Βασιλική) θα τελέστηκε τον 13ο αι. ο γάμος της Θεοδώρας, με τον δεσπότη της Ηπείρου Μιχαήλ Β’ Άγγελο Κομνηνό. Η Θεοδώρα αυτή, «των Σερβίων το γέννημα και της Άρτας το σέμνωμα», άγιασε κατόπιν από τις κακουχίες..»
Από την αετοφωλιά του κάστρου των Σερβίων, όπου μεγάλωνε, η οσία πήγε στην Άρτα για να εργασθεί με σωφροσύνη, αυταπάρνηση, σεμνότητα και ανθρωπιά για τον λαό της, για τους πεινασμένους και τους γυμνούς, χωρίς να επηρεάζεται από πλούτη και δόξα. (Λίτσα Ι. Χατζηφώτη, αρχαιολόγος)
Η Θεοδώρα, κόρη του σεβαστοκράτορος Ιωάννη Πετραλείφα «Διά τον ενάρετον αυτής βίον επιστεύθη εν τη συνειδήσει του ευσεβούς λαού και ανεκηρύχθη υπό της Εκκλησίας Αγία. Τα ιερά αυτής λείψανα σώζονται ευωδιάζοντα εν Άρτη, τεμάχια δε τούτων εκομίσθησαν εις Σέρβια την 23ην Ιουνίου του 1968, ότε ετελέσθησαν τα Εγκαίνια του Επισκοπείου Σερβίων μετά του εν αυτώ Ναϋδρίου της Αγίας Θεοδώρας, Βασιλίσσης Άρτης της εκ Σερβίων μετά πάσης εκκλησιαστικής τάξεως και λαμπρότητος.», (από την Ι.Μ.Σερβίων και Κοζάνης προς τον Δήμο Σερβίων).
Έκτοτε άλλες δύο φορές 25 Ιουνίου 2011 και στις 6 Ιουλίου του 2015 είχαμε την ευλογία στον τόπο μας να έρθει με τις ενέργειες του Σεβ. Μητροπολίτη μας, κ. Παύλου, ένα μεγαλύτερο τεμάχιο των Ιερών Λειψάνων για να προστατεύει και να ευλογεί την Πόλη και την Περιοχή.
Έχουν περάσει 57 χρόνια από το 1968 και βρισκόμαστε στην ευχάριστη θέση να αναμένουμε τον νέο περικαλή Ναό στα Σέρβια προς τιμήν της Αγίας μας. Με την αμέριστη φροντίδα του Επισκόπου μας, Σεβασμιότατου κ. Παύλου, που από την πρώτη μέρα που ήρθε στην Μητρόπολή μας έβαλε στόχο να τιμηθεί η Αγία μας με τον Ναό που της αξίζει, ήδη αφού βρέθηκε ο κατάλληλος χώρος, άρχισαν οι απαραίτητες ενέργειες για την ανέγερση του Ναού…
Την Κυριακή, λοιπόν, 22 Ιουνίου 2025, το πρωΐ, Σας αναμένουμε να τιμήσουμε την Αγία μας και να ζωντανέψουμε τα Βυζαντινά Σέρβια…
Από το Δ.Σ. του Μ.Ο.Σ.
Λίγα ακόμη ιστορικά για την Αγία Θεοδώρα
Η Αγία Θεοδώρα, κόρη του Ιωάννου Πετραλείφα, κατάγεται και διαμένει στα Σέρβια (13ος αιώνας) ΄Ηταν γνωστό στα Σέρβια – κατά μία αναφορά – το «μονοπάτι της Θεοδώρας»: μία μικρή, δύσβατη διάβαση, ανάμεσα σε θεόρατους κοφτερούς βράχους, που οδηγούσε σε ένα φαράγγι. Εκεί υπήρχε σπήλαιο λαξεμένο στο βουνό, όπου κατοικούσε μόνος κι έρημος ασκητής, ο Συμεών. Αυτόν τον Γέροντα επισκεπτόταν και συμβουλευόταν η Θεοδώρα κάθε φορά που είχε δυσκολίες και προβλήματα.
Την άνοιξη του 1230 επισκέφθηκε τα Σέρβια ο νεαρός ηγεμόνας, ο νέος δούκας της Ηπείρου Μιχαήλ Β΄ Άγγελος Κομνηνός. Στο νεαρό ηγεμόνα έκανε μεγάλη εντύπωση το Κάστρο των Σερβίων, για το οποίο μιλούσαν τότε πολλές ιστορίες, θρύλοι, τραγούδια:
«΄Οσα Κάστρα κι αν είδα κι αν περπάτησα
σαν της Σερβιάς τα κάστρα δεν ιλόγησα».
Αλλά εκτός από το Κάστρο και η ομορφιά και η προσωπικότητα της Θεοδώρας υπήρξε καταλυτική για το Μιχαήλ. «Αυτή με τη λαμπράδα της και τ’ άστρα σκοτεινιάζει.» Την ερωτεύθηκε, έβαλε μεσίτες και τελικά την παντρεύτηκε. « Μιχαήλ δε …τη Βλαχία επιδημεί και περί το κάστρον Σερβίων γενόμενος την καλήν βλέπει νεάνιδα Θεοδώραν, ής άκρως αλούς, τοις αδελφοίς συμφωνεί Πετραλίφαις και ταύτην νομίμω γάμω λαβών, εις Ακαρνανίαν ατείχιστον τότε ούσαν συν αυτή λαμπρώς επανέζευξεν.». Οι γάμοι έγιναν στα Σέρβια με βασιλική λαμπρότητα. Το νεαρό ζευγάρι έμεινε λίγο καιρό στο Κάστρο της Θεοδώρας και έπειτα με στρατιωτική ακολουθία πήγαν στην ΄Αρτα, ως βασιλείς. Εκεί ο Μιχαήλ έκτισε το Κάστρο, που σώζεται ακόμη και σήμερα, όπου και κατοίκησε με την αγαπημένη του Θεοδώρα.
Γέννησε συνολικά έξι παιδιά, τρία αγόρια, το Νικηφόρο, τον Ιωάννη και το Δημήτριο και τρία κορίτσια, την Ελένη, την Άννα και μία αγνώστου ονόματος. Η σχέση του ζευγαριού (έπειτα από μία κρίση που πέρασαν εξ αιτίας του Μιχαήλ) ήταν άριστη, καθώς μας λέγει ο Συναξαριστής: «Διήγον ουν άμφω τον βίον εν ειρήνη και αγάπη τη κατά Θεόν, της εαυτών επιμελούμενοι σωτηρίας… και προς αρετήν αμιλλώμενοι καλήν αμφότεροι άμιλλαν.»
΄Εγιναν πολλά έργα τότε με τη σύμφωνη γνώμη και των δύο συζύγων και επί πλέον η Θεοδώρα έκτισε δική της εκκλησία στο όνομα του αγίου Γεωργίου, για γυναικείο μοναστήρι. Τότε από τα πρώτα που φρόντισε ο Μιχαήλ ήταν να ξαναχτιστεί δεόντως το τείχος των Σερβίων.
Το καλοκαίρι του 1256 η Θεοδώρα συνόδευσε το γιο της Νικηφόρο στο στρατόπεδο του Θεοδώρου Β΄ Λασκάρεως, Αυτοκράτορα του κράτους της Νίκαιας, μετά την πτώση της Κων/πολης στους Φράγκους, στον Έβρο, για να νυμφευθεί την κόρη του, Μαρία. Στη συνέχεια πήγαν στη Θεσσαλονίκη, όπου τον Οκτώβριο του 1256 τελέσθηκε ο γάμος του Νικηφόρου με τη Μαρία. Ως όρο για την επικύρωση του γάμου ο Αυτοκράτορας έθεσε την παράδοση σ’ αυτόν των πόλεων του Δυρραχίου και των Σερβίων, πράγμα που έγινε δεκτό από τη Θεοδώρα. «Το Δυρράχιο και τα Σέρβια, διαβάζουμε στην Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, ήταν δύο φρούρια μεγάλης στρατηγικής σημασίας στα όρια της επικράτειας της Ηπείρου –το πρώτο στη δυτική απόληξη της Εγνατίας οδού, που οδηγούσε από την Αδριατική στη Θεσσαλονίκη, και το δεύτερο στα βόρεια σύνορα της Θεσσαλίας – και η παράδοσή τους απέβλεπε στον περιορισμό των φιλοδοξιών του μόνου Έλληνα αντίζηλου της αυτοκρατορίας της Νικαίας., δηλ. του Μιχαήλ, δεσπότου της Ηπείρου».
Γενικά η Θεοδώρα είχε μεγάλη επιρροή στα πολιτικά πράγματα και μάλιστα πολλές φορές ήταν αντίθετη με τις φιλοδοξίες του συζύγου της, έτσι ώστε να διαφαίνεται συχνά μία φιλειρηνική πολιτική στην Ήπειρο. Μάλιστα κάποιες φορές πήρε μόνη της πρωτοβουλίες για να διατηρηθεί η ειρήνη στην περιοχή τους. Στην Ιστορία του Ελληνικού ΄Εθνους σημειώνεται επίσης ότι: «είχε αποκτήσει υπομονή αγίας και συνείδηση ειρηνοποιού». Και σ’ άλλο σημείο: «Το μόνο μέλος της ηγεμονικής οικογένειας της Ηπείρου, που λατρεύτηκε, υπήρξε η Βασίλισσα Θεοδώρα, σύζυγος του Μιχαήλ Β΄, που η μνήμη της τιμάται ακόμη και σήμερα στην Άρτα, και που ανάλωσε τη ζωή της στην προσπάθεια να συνεργασθούν όλοι οι Έλληνες για την απελευθέρωση της Κωνσταντινουπόλεως».
Μορφωτικός Όμιλος Σερβίων
«Τα Κάστρα»
