Στην τελική ευθεία μπαίνει το πολυαναμενόμενο πρόγραμμα «Ανακαινίζω», το οποίο αναμένεται να προσφέρει σημαντική οικονομική ανάσα σε χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων. Το ακριβές χρονοδιάγραμμα και τις ημερομηνίες-κλειδιά για την έναρξη των αιτήσεων στην ψηφιακή πλατφόρμα του gov.gr αποκάλυψε ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, κατά τη διάρκεια παρουσίας του στη Θεσσαλονίκη.
Η ειδοποιός διαφορά του συγκεκριμένου προγράμματος είναι ότι ξεφεύγει από τα στενά όρια της κλασικής ενεργειακής αναβάθμισης. Για πρώτη φορά, οι δικαιούχοι θα μπορούν να επιδοτηθούν για την ολική ανακαίνιση των κατοικιών τους. Με την κίνηση αυτή, το οικονομικό επιτελείο στοχεύει να δώσει κίνητρα ώστε να «ανοίξουν» χιλιάδες κλειστά διαμερίσματα και να διατεθούν ξανά στην αγορά, δίνοντας μια ουσιαστική λύση στο οξύ στεγαστικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα.
Πρόγραμμα “Ανακαινίζω”: Το χρονοδιάγραμμα για τις αιτήσεις και το ρίσκο με τις επιδοτήσεις “στα τυφλά”
Η διαδικασία θα εξελιχθεί σε δύο διακριτές φάσεις μέσω του gov.gr:
15 Ιουνίου: Ανοίγει η πλατφόρμα για τη διαδικασία επιλεξιμότητας. Σε αυτή τη φάση οι ιδιοκτήτες θα μπορούν να ελέγξουν αν το ακίνητό τους πληροί τα κριτήρια για να ενταχθεί στο πρόγραμμα.
Τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών αποκαλύπτουν μια τεράστια «δεξαμενή» 400.000 ακινήτων σε όλη τη χώρα, τα οποία την τελευταία τριετία εμφανίζουν μηδενική ή ελάχιστη κατανάλωση ρεύματος. Αν και για την επιτυχία του προγράμματος και την πλήρη απορρόφηση των κονδυλίων αρκεί να ενεργοποιηθεί μόλις το 5% με 6% αυτών των διαμερισμάτων, ο στόχος αυτός κρύβει σοβαρά εμπόδια.
Όπως υπογραμμίζουν στελέχη της αγοράς αλλά και σχετική έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος, το βασικότερο πρόβλημα είναι η έλλειψη σαφούς χαρτογράφησης από την πλευρά του κράτους. Τα ακίνητα αυτά παραμένουν εκτός αγοράς για εντελώς διαφορετικές αιτίες: από δικαστικές διαμάχες και κληρονομικές εκκρεμότητες, μέχρι συσσωρευμένα χρέη ή απλώς επειδή το κόστος επισκευής τους είναι απαγορευτικό για τους ιδιοκτήτες.
Ακριβώς επειδή δεν υπάρχει ξεκάθαρη εικόνα για το πόσα ακίνητα ανήκουν σε κάθε κατηγορία, τα οικονομικά κίνητρα και οι επιδοτήσεις δίνονται ουσιαστικά χωρίς συγκεκριμένη στόχευση. Το οικονομικό επιτελείο ποντάρει στην αυθόρμητη ανταπόκριση της αγοράς, ελπίζοντας ότι τα κονδύλια θα φτάσουν τελικά στους ιδιοκτήτες που έχουν πραγματικά τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν το πρόγραμμα και να ανοίξουν τα σπίτια τους.
Οι 4 “συμπληγάδες” που κρατούν εγκλωβισμένους τους ιδιοκτήτες
Η δημοσιογραφική έρευνα δείχνει ότι μεγάλες κατηγορίες ιδιοκτητών αναμένεται να μείνουν εκτός κάδρου, περιορίζοντας δραστικά τον αριθμό των υποψηφίων.
Ποιοι είναι οι λόγοι;
Πολυϊδιοκτησία
Λόγω της παλαιότητας του κτιριακού δυναμικού, εκατοντάδες χιλιάδες διαμερίσματα ανήκουν σήμερα σε τρεις, τέσσερις ή και περισσότερους κληρονόμους. Η έλλειψη συνεννόησης είναι ο κανόνας. Αν μάλιστα τεθεί ως απαράβατος όρος το να κατέχει ένας εξ αυτών τουλάχιστον το 51% της κυριότητας, τότε αυτά τα ακίνητα θα αποκλειστούν αυτόματα.
Κόκκινα χρέη
Ιδιοκτήτες με ληξιπρόθεσμες οφειλές και υποθηκευμένη περιουσία βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με την απειλή του πλειστηριασμού. Για τους ανθρώπους αυτούς, η ανακαίνιση και η ενοικίαση αποτελούν δευτερεύουσα προτεραιότητα μπροστά στον κίνδυνο να χάσουν το ακίνητο.
Tράπεζες και servicers
Τα χιλιάδες κλειστά ακίνητα που έχουν περάσει στα χέρια των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων εξαιρούνται εξ ορισμού, καθώς το πρόγραμμα απευθύνεται αποκλειστικά σε φυσικά πρόσωπα.
Ο φόβος των «κακοπληρωτών»
Μια σημαντική μερίδα ιδιοκτητών προτιμά να κρατά το ακίνητό της κλειστό, φοβούμενη τις φθορές, τα απλήρωτα ενοίκια και την υψηλή φορολογία. Παρά τις κυβερνητικές εξαγγελίες για ευνοϊκότερη φορολογική κλίμακα, ταχύτερες εξώσεις και την έκδοση «πιστοποιητικού φερεγγυότητας» για τους ενοικιαστές, η αγορά χρειάζεται μήνες για να ανακτήσει την εμπιστοσύνη της.
Οικοδομικά υλικά στα ύψη
Ακόμη όμως και για όσους επιθυμούν να ενταχθούν, το οικονομικό ρίσκο παραμένει μεγάλο. Το ανώτατο όριο της κρατικής επιδότησης έχει οριστεί στα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Με τις τιμές των οικοδομικών υλικών να βρίσκονται στα ύψη, το ποσό αυτό κρίνεται ανεπαρκές για μια ριζική ανακαίνιση. Αυτό σημαίνει ότι οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη, καλύπτοντας τη διαφορά με δικά τους κεφάλαια.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η βασική επιδότηση θα κυμαίνεται από 70% έως 80% του προϋπολογισμού με βάση εισοδηματικά κριτήρια. Από εκεί και πέρα, το υπουργείο επιστρατεύει μια σειρά από «μπόνους» για να δελεάσει συγκεκριμένες ομάδες:
+5% για ακίνητα σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές (όπου όμως το μεταφορικό κόστος των υλικών είναι διπλάσιο).
+5% για νέους ιδιοκτήτες έως 35 ετών.
+5% για τρίτεκνους, πολύτεκνους και άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ).
