Ο όρος εκφοβισμός περιγράφει την σωματική, ψυχοσυναισθηματική ή και λεκτική κακοποίηση ενός ατόμου ή μιας ομάδας ατόμων σε κάποιο κοινωνικό πλαίσιο. Δεν απαντάται μόνο στο σχολικό περιβάλλον αλλά βρίσκεται σε όλα τα κοινωνικά πλαίσια ανεξαρτήτου ηλικίας.
Ο σχολικός εκφοβισμός μπορεί να εκδηλωθεί λεκτικά με υποτιμητικά σχόλια, χλευασμούς, βρισιές κ.ά., ψυχοσυναισθηματικά όπως για παράδειγμα με την περιθωριοποίηση ενός ατόμου ή ομάδας ατόμων, την απομόνωση την απόρριψη, και τέλος, σωματικά με σπρωξίματα, χειροδικίες, κλοπές κ.ά.
Μεγάλες διαστάσεις τα τελευταία χρόνια παίρνει η μορφή του διαδικτυακού εκφοβισμού, μιας και το διαδίκτυο είναι ένας χώρος όπου οι περισσότεροι και πρωτίστως οι έφηβοι περνάνε ένα μεγάλο κομμάτι της καθημερινότητάς τους. Συγκεκριμένα, λόγω συνθηκών τα τελευταία δύο χρόνια, οι έφηβοι χρησιμοποιούν το διαδίκτυο, είτε μέσω υπολογιστή είτε μέσω των κινητών τους τηλεφώνων και για εκπαιδευτικούς σκοπούς αλλά κυρίως για λόγους επικοινωνίας, κοινωνικοποίησης και διασύνδεσης με τους συνομίληκους. Η αυξημένη χρήση, φέρεται να αυξάνει και τα περιστατικά εκφοβισμού μέσω του διαδικτύου, ακόμη και στο σχολικό χώρο, μεταξύ συμμαθητών.
Διαδικτυακός εκφοβισμός – Συμβουλές για Παρέμβαση και Αντιμετώπιση
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν για τους περισσότερους μία εικονική πραγματικότητα αρκετά ελκυστική που προσφέρει ποικιλία δυνατοτήτων και ευκαιριών για εξερεύνηση, ψυχαγωγία, επικοινωνία, διάδραση, δημιουργία κ.α. Μέσα σε αυτόν τον κόσμο άνθρωποι όλων των ηλικιών από όλα τα μήκη και πλάτη της γης ενώνονται σε ένα δίκτυο του οποίου η αρχή και το τέλος είναι δύσκολο έως και ακατόρθωτο να προσδιοριστούν.
Η σωστή και ασφαλής χρήση του διαδικτύου με διακριτά όρια και επίβλεψη δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά και κυρίως στους εφήβους να κοινωνικοποιούνται, να ενημερώνονται, να διασκεδάζουν και να εκφορτίζονται. Ωστόσο, όταν εκλείπουν οι παραπάνω παράγοντες, είναι πολύ πιθανό η χρήση του διαδικτύου να αποβεί επικίνδυνη, βλαβερή και τραυματιστική τόσο για το παιδί όσο και για το οικογενειακό του σύστημα.
Ως διαδικτυακός / ηλεκτρονικός εκφοβισμός (cyber bullying) θεωρείται οποιαδήποτε μορφή παρενόχλησης συμβαίνει σε ένα άτομο ή σε μία ομάδα ατόμων μέσω του διαδικτύου ή με τη χρήση της τεχνολογίας. To άτομο που παρενοχλεί μπορεί να είναι είτε γνωστό είτε άγνωστο στον αποδέκτη των ενεργειών παρενόχλησης. Η παρενόχληση μπορεί να γίνεται σε τακτικά ή άτακτα χρονικά διαστήματα μέσω οποιασδήποτε πράξης εκφοβισμού και περιλαμβάνει μία ποικιλία πράξεων όπως π.χ. αποστολή ανήθικων μηνυμάτων, υβριστικά σχόλια, hacking λογαριασμού ή άλλων προσωπικών δεδομένων ή δημοσίευση φωτογραφιών χωρίς συγκατάθεση κ.ά.
Ακολουθούν χρήσιμες συμβουλές που απευθύνονται σε γονείς, εκπαιδευτικούς και παιδιά για πρόληψη αλλά και αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων.
Ενήλικες
- Καθοριστικής σημασίας είναι το παράδειγμα που δίνουν οι γονείς με τη δική τους διαδικτυακή συμπεριφορά. Θα πρέπει οι ίδιοι οι γονείς να ακολουθούν πιστά τους κανόνες ασφαλούς πλοήγησης στο διαδίκτυο και να μιλούν γι’ αυτούς συχνά και στα παιδιά. Εξίσου απαραίτητη θεωρείται και η διαρκής επιτήρηση του παιδιού όταν βρίσκεται στο διαδίκτυο. Τα προγράμματα γονικού ελέγχου μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στη δημιουργία ενός ασφαλούς διαδικτυακού περιβάλλοντος. Ακόμη, προτείνεται η συζήτηση και η διαρκής ενημέρωση για τη διαδικτυακή ζωή του παιδιού όπως επίσης και για τα διαδικτυακά του ενδιαφέροντα.
- Υπενθυμίζεται διαρκώς στο παιδί ότι το Μαζί για το Παιδί είναι πάντοτε διαθέσιμο για οτιδήποτε το απασχολεί τόσο εντός όσο και εκτός διαδικτύου. Αν παρατηρηθεί αιφνίδια αλλαγή στην συμπεριφορά του παιδιού, διερευνάτε αμέσως τι μπορεί να είναι αυτό που το έχει προβληματίσει.
- Ελέγχετε πάντα μαζί με το παιδί τις ρυθμίσεις ασφαλείας των λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και βεβαιώνεται ότι οι κωδικοί είναι αρκετά ασφαλείς. Επίσης, υπενθυμίζεται ότι φίλοι στα κοινωνικά δίκτυα πρέπει να είναι μόνο οι φίλοι που έχουν και στην πραγματική ζωή.
- Συζητείται και υπενθυμίζεται διαρκώς στα παιδιά τους κινδύνους της έκθεσης προσωπικών δεδομένων και φωτογραφιών, χωρίς την καταστροφολόγηση και την έκθεση ατυχών γεγονότων που έχουν συμβεί με λεπτομέρειες που μπορεί να προκαλέσουν δυσφορία.
- Αν το παιδί μεταφέρει ότι είναι αποδέκτης τέτοιων συμπεριφορών, φροντίστε να παραμείνετε ψύχραιμοι, δεν το διακόπτετε, το ακούτε με προσοχή και διαφυλάσσετε τα αποδεικτικά στοιχεία (screenshots, φωτογραφίες κ.ά.). Έπειτα του ενισχύετε το γεγονός ότι κατόρθωσε να μιλήσει γι’ αυτό, το απενοχοποιείτε και το διαβεβαιώνετε ότι θα κάνετε όλες τις απαραίτητες κινήσεις προκειμένου να αισθανθεί και πάλι ασφαλές. Απευθύνεστε αμέσως στις αρχές και ζητάτε βοήθεια από ειδικούς.
Παιδιά
- Τήρησε στο διαδίκτυο τους κανόνες που τηρείς και στην πραγματική ζωή. Μοιράσου με τους γονείς σου τα ενδιαφέροντα σου και επίτρεψέ τους να έχουν πρόσβαση σε αυτά.
- Μην μοιράζεσαι με άλλους τους κωδικούς σου, καθώς και φωτογραφίες και βίντεο. Μπορείς πάντοτε να δείξεις από κοντά στους φίλους και τους συγγενείς σου τις φωτογραφίες και τα βίντεο που θέλεις, χωρίς να γίνεται κοινοποίηση τους σε συνομιλίες ή λογαριασμούς κοινωνικής δικτύωσης.
- Βεβαιώσου ότι οι λογαριασμοί σου καθώς και ό,τι κοινοποιείς σε αυτούς είναι ιδιωτικά και ότι αποδέχεσαι μόνο άτομα που γνωρίζεις προσωπικά.
- Απόφυγε την χρήση κάμερας.
- Μην απαντάς σε άτομα που δεν γνωρίζεις ακόμη και αν εκείνα φαίνεται να γνωρίζουν πολλά για εσένα. Αν κάποιος σου ζητήσει να στείλεις προσωπικά σου στοιχεία ή φωτογραφίες στις οποίες να φαίνεται το πρόσωπο ή το σώμα σου μην το κάνεις και ενημέρωσε απευθείας κάποιον ενήλικο.
- Αν σου συμβεί κάτι το οποίο με οποιονδήποτε τρόπο σε φέρνει σε δύσκολη θέση ή σου ασκεί πίεση, μίλα γι’ αυτό μην το αφήσεις να διαιωνιστεί.
Που μπορώ να απευθυνθώ;
Αν επιθυμείτε να λάβετε περαιτέρω συμβουλές, να μιλήσετε για κάτι που σας απασχολεί σχετικά με το διαδίκτυο ή να καταγγείλετε κάποιο περιστατικό, μην διστάσετε να απευθυνθείτε:
- Στο safeline: α)για γενικές πληροφορίες 2811 391615 ή contact@safeline.gr και β) για καταγγελίες report@safeline.gr
- Στη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος: 11188 ή ccu@cybercrimeunit.gov.gr
- Στη γραμμή 11525 της Ένωσης Μαζί για το Παιδί
Λίγα λόγια για τη Γραμμή 115 25& το Συμβουλευτικό Κέντρο της Ένωσης «Μαζί για το Παιδί»
Η πανελλαδική Γραμμή 115 25 του Μαζί για το Παιδί, είναι μια τηλεφωνική γραμμή βοήθειας που απευθύνεται σε παιδιά, εφήβους, γονείς και εκπαιδευτικούς.
Έχει συμβουλευτικό και παραπεμπτικό χαρακτήρα και προσφέρει δωρεάν τις ακόλουθες υπηρεσίες:
- Συμβουλευτική για οποιοδήποτε πρόβλημα αντιμετωπίζει ένα παιδί ή ένας έφηβος έως 18 ετών
- Λήψη ανώνυμων & επώνυμων καταγγελιών για περιστατικά κακοποίησης ανηλίκων
- Παραπομπές & ενημέρωση για υπηρεσίες που προσφέρουν άλλοι φορείς για το παιδί και την οικογένεια σε πανελλαδικό επίπεδο
- Πληροφορίες για τις υπηρεσίες της Ένωσης και των μελών της
Παράλληλα με την Συμβουλευτική γραμμή λειτουργεί και Συμβουλευτικό Κέντρο για γονείς το οποίο διοργανώνει δωρεάν ομάδες γονέων για τη στήριξη και την καθοδήγηση τους, καθώς και δωρεάν ψυχο-εκπαιδευτικά σεμινάρια με στόχο την ευαισθητοποίηση και ενημέρωση τους.
Ταυτόχρονα, πραγματοποιούνται συνεδρίες δια ζώσης, είτε με όλη την οικογένεια, τους γονείς, ή τους εφήβους με στόχο την ψυχολογική στήριξη και καθοδήγηση γονέων, παιδιών & εφήβων για πληθώρα θεμάτων (σχολικά προβλήματα, εφηβεία, διαχείριση σχέσεων, ρόλων και συναισθημάτων κ.α.).
Επίσης, λειτουργούν διαδυκτιακές ομάδες και σεμινάρια στήριξης γονέων.
Ωράριο λειτουργίας και επικοινωνία: Η πανελλαδική Γραμμή 115 25 της Ένωσης Μαζί για το Παιδί λειτουργεί, από Δευτέρα έως Παρασκευή 9:00-21:00.
Οι κλήσεις στη «Γραμμή 115 25» είναι εμπιστευτικές και δεν ηχογραφούνται, ενώ το επιστημονικό της προσωπικό απαρτίζεται αποκλειστικά από ψυχολόγους, συμβούλους ψυχικής υγείας και κοινωνικούς λειτουργούς που δεσμεύονται από κώδικα δεοντολογίας για την τήρηση απορρήτου.
Τηλεοπτικό σποτ Γραμμής:
