Επιμέλεια: Θεόδωρος Πασσαλίδης
Στη δυτική πλευρά της πόλης και ακριβώς πάνω στον επαρχιακό δρόμο που οδηγεί στον οικισμό της Γαλάτειας βρίσκεται ο ορθόδοξος ναός προς τιμήν των αγίων Νεομαρτύρων. Ο ναός είναι χτισμένος ουσιαστικά στο τέρμα του οικιστικού σχεδίου της πόλης και είναι αυτός που καλωσορίζει τους επισκέπτες από την Γαλάτεια, την Ολυμπιάδα και τους υπόλοιπους οικισμούς της δυτικής Εορδαίας.
Με τον όρο “Νεομάρτυρες” η ορθόδοξη παράδοση εννοεί όλους εκείνους τους ανθρώπους οι οποίοι έχασαν τη ζωή τους μαρτυρώντας την ορθόδοξη πίστη τους τα χρόνια από την Άλωση της Πόλης (1453) και έπειτα. Πιο συγκεκριμένα, ο ναός των Νεομαρτύρων της Πτολεμαΐδας είναι αφιερωμένος στους ιερείς, λαϊκούς, αρχιερείς και μοναχούς οι οποίοι μαρτύρησαν κατά την διάρκεια της Μικρασιατικής Καταστροφής μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται ο άγιος Χρυσόστομος Σμύρνης, ο άγιος Γρηγόριος Κυδωνιών, ο άγιος Αμβρόσιος Μοσχονησίων κ.ά.
Ο ναός θεμελιώθηκε στις 13 Δεκεμβρίου του 1981 από τον τότε Επίσκοπο Φλωρίνης, Πρεσπών και Εορδαίας Αυγουστίνο Καντιώτη σε οικόπεδο το οποίο παραχώρησε ο τότε Δήμος της Πτολεμαΐδας. Κατά την προσφιλή του συνήθεια ο Επίσκοπος κάλεσε για την θεμελίωση του ναού γέροντες επιζώντες της Μικρασιατικής Καταστροφής. Τα έξοδα της ανέγερσης του ναού ανέλαβε ερανική επιτροπή προερχόμενη από τη γειτονική ενορία του αγίου Ιωάννη. Τη στατική μελέτη πραγματοποίησε αφιλοκερδώς ο μηχανικός Γεώργιος Τζιώνας, ενώ μέχρι το φθινόπωρο του 1982 ο εργολάβος Γεώργιος Μανώλης είχε κατασκευάσει το υπόγειο καθώς και τις κόγχες του ναού. Την ευθύνη επίβλεψης των εργασιών είχε αναλάβει ο πρεσβύτερος (πρώην δάσκαλος) Θωμάς Μανάδης. Τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν την 1η του Σεπτέμβρη 1985.
Κτιριακά ο ναός ανήκει στον τύπο του εγγεγραμμένου σταυροειδούς με τρούλο. Είναι κατασκευασμένος από μπετόν ενώ η εξωτερική του επιφάνεια καλύπτεται με πέτρα πάχους περίπου τριάντα πόντων έτσι που δίνει την εντύπωση στον επισκέπτη πως είναι εξ’ ολοκλήρου πέτρινος. Η πέτρα τοποθετήθηκε κατά τη διετία 2004-2005. Υπάρχουν δυο καμπαναριά τοποθετημένα στο σώμα του κυρίως ναού, στην πλευρά της πρόσοψης. Επίσης στην πρόσοψη, υπάρχουν τρεις ξύλινες θύρες σε σχήμα καμάρας στις οποίες οδηγεί μαρμάρινη κλίμακα αποτελούμενη από εφτά σκαλοπάτια ενώ άλλη μια ξύλινη θύρα υπάρχει στη νότια πλευρά του ναού μπροστά από την οποία βρίσκεται αντίστοιχα μια κλίμακα δέκα σκαλοπατιών.
Βιβλιογραφία
- Ενορία 20 Ετών, Αρχιμανδρ. Νικηφόρος Μανάδης, Εορδαϊκός Παλμός, 06.02.2002
