Από την ομιλία του Θεοφάνη Μαλκίδη στην εκδήλωση του Δήμου Αλεξανδρούπολης για τον αείμνηστο διανοούμενο και δημότη Αλεξανδρούπολης Μιχάλη Χαραλαμπίδη. Στην εκδήλωση μίλησαν επίσης ο αδελφός του Μιχάλη, Κωνσταντίνος και ο Δήμαρχος Αλεξανδρούπολης Ιωάννης Ζαμπούκης.
Βίος πολιτικός
Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη την 5η Μαρτίου 1951, από γονείς από τη Σάντα του Πόντου, διασωθέντες της Γενοκτονίας και σπούδασε πολιτικές και οικονομικές επιστήμες, ενώ πραγματοποίησε και μεταπτυχιακές σπουδές στην κοινωνιολογία στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης.
Συνέγραψε την ιδρυτική διακήρυξη του ΠΑΣΟΚ, από το οποίο αποχώρησε στη συνέχεια, χωρίς να έχει ποτέ αμειβόμενη θέση και χωρίς να λάβει ποτέ μέρος στη διαχείριση της κρατικής εξουσίας. Υπήρξε μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της Διεθνούς Ένωσης για τα Δικαιώματα και την Απελευθέρωση των Λαών, διεθνούς μη κυβερνητικής οργάνωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα, αναγνωρισμένης από τον ΟΗΕ και συμπαραστάθηκε σε πολλούς λαούς στην Αφρική, Νότια Αμερική, Ασία, καθώς και στους Αρμένιους και τους Κούρδους. Το 1986, σε ομιλία του εισήγαγε για πρώτη φορά το Κουρδικό και το Ποντιακό ζήτημα στον ΟΗΕ. Το 1994, το Ελληνικό Κοινοβούλιο υιοθέτησε την πρότασή του για την αναγνώριση της 19ης Μαΐου ως Ημέρα Μνήμης της Ποντιακής Γενοκτονίας. Επεξεργάστηκε και ανέδειξε, πολλά ζητήματα του Ελληνισμού και εισήγαγε νέες έννοιες, αναλυτικά σχήματα, νέα ζητήματα και λέξεις στην διανοητική και πολιτική μας δημόσια ζωή, πολλά από τα οποία περιλαμβάνονται στα βιβλία του για τη Γενοκτονία, την ανάπτυξη, τον τουρισμό, τον αγροτοδιατροφικό τομέα, την περιφερειακή ανάπτυξη, το τουρκικό πρόβλημα, την πολιτική, τα κόμματα, κ.ά. Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης απεβίωσε στην Αθήνα την 27η Μαρτίου 2024.
Η συμβολή του
Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης υπήρξε ένας από τους πιο χαρισματικούς, σοβαρούς και συνεπείς διανοούμενους της σύγχρονης Ελλάδας, έχοντας μία δράση που ξεπέρασε τα σύνορα της χώρας, χρησιμοποιώντας τις ιδέες, τις προτάσεις, τον δημόσιο λόγο, την αγορά, την εκκλησία των πιστών και του Δήμου, ως δημιουργικό και παραγωγικό μέσο εθνικής αφύπνισης και κοινωνικής απελευθέρωσης. Με χιλιάδες ομιλίες από τα ακριτικά χωριά της Ελλάδας μέχρι τα πανεπιστήμια του εξωτερικού και τα διεθνή φόρουμ και η προσφορά του μπορεί να αποτυπωθεί ως εξής:
- Η Συμβολή στη Συλλογική Αυτογνωσία και Μνήμη: Οι ομιλίες του αποτέλεσαν το «όχημα» για να βγει από τη λήθη το ζήτημα της Γενοκτονίας. Με λόγο τεκμηριωμένο, πολιτικό τον αποκαλούσε ο ίδιος, κατάφερε να μετατρέψει μια ιστορική τραυματική εμπειρία σε πολιτικό αίτημα, διδάσκοντας στις νεότερες γενιές το «δικαίωμα στη μνήμη» ως προϋπόθεση για την ιστορία, τη δικαιοσύνη, την αλήθεια, τη δημοκρατία.
- Η Οικουμενικότητα του Ελληνισμού: Στις ομιλίες του αναδείκνυε την οικουμενική διάσταση του ελληνικού πολιτισμού. Συνέδεε τον Πόντο και τη Μικρά Ασία, το Κουρδιστάν, στην Αρμενία, τους λαούς που αγωνίζονται για την ελευθερία τους, με τις σύγχρονες αξίες της πολιτισμού και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθιστώντας τα ελληνικά και άλλα ζητήματα, διεθνή.
- Η Πρόταση για την «Αγροφιλία» και την Περιφέρεια: Σε μια εποχή υδροκεφαλισμού της Αθήνας, ο λόγος του στην ελληνική περιφέρεια, αλλά και στη μήτρα του αθηναϊκού προβλήματος, ήταν μια διαρκής παρότρυνση για επιστροφή στον πλούτο της ελληνικότητας και την ελληνική ποιότητα.
Υπήρξε λεξιπλάστης, εισηγήθηκε νέους όρους, δημιουργώντας ένα νέο λεξιλόγιο για την πολιτική και τον Ελληνισμό, προτείνοντας ένα μοντέλο ανάπτυξης, σημειώνοντας τα εξής: «Αυτό που έκαναν και κάνουν τα κείμενα είναι η παραγωγή λέξεων. λέξεων που φωτίζουν, ονομάζουν και αναδεικνύουν τα δυναμικά νέα πεδία της Νέας Ελληνικής Ανάπτυξης. Συμβάλουν στην καλλιέργεια, σύνθεση και ολοκλήρωση μιας νέας ελληνικής αναπτυξιολογίας. Απαντούν στο κύριο ερώτημα τί σημαίνει Ελληνική Ανάπτυξη στις σημερινές συνθήκες. Εισάγουν στο λεξικό μιας νέας αναπτυξιακής παιδείας. Περιέχουν τα λήμματα μιας νέας σύγχρονης αναπτυξιακής εγκυκλοπαίδειας. Πόλεις – Νέες πόλεις – Περιφέρειες – Ιστορικές Περιφέρειες – Ύπαιθρος – Γεωργία της Τυπικότητας – Γαστρονομική Γεωργία – Έδαφος Τόπος – Εδαφική Οικονομία – Καταστατικό του Τόπου – Δίκτυα – Γνώση – Παραγωγικά Συμπλέγματα – Μάστορες – Συμβολικό κεφάλαιο – Αισθητική – Πολιτισμός – φιλοκαλία – Πνεύμα του Τόπου που έλεγε ο Αριστοτέλης. Τρείς είναι οι λέξεις που εκφράζουν πολύ συνθετικά και κωδικοποιημένα το τί σημαίνει ανάπτυξη της Ελλάδας σήμερα. Ευτοπία – Λιμάνια – Αναστήλωση».
Σε ένα πολιτικό σύστημα που κυριαρχείται από το κυνήγι των αξιωμάτων, ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης, αποτέλεσε την εξαίρεση. Παρόλο που ήταν ιδρυτικό και κορυφαίο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και θα μπορούσε εύκολα να έχει καταλάβει υπουργικές θέσεις ή βουλευτικά έδρανα, επέλεξε συνειδητά να παραμείνει ένας ενεργός πολίτης που παρεμβαίνει στα κοινά χωρίς να εξαρτάται από τον κρατικό μηχανισμό.
Διέθετε την ικανότητα να «διαβάζει» τις τάσεις του μέλλοντος πολύ πριν αυτές γίνουν ορατές στο ευρύ κοινό. Προέβλεψε την κατάρρευση των ιδεολογικών στεγανών και την ανάδειξη των εθνικών και θρησκευτικών ταυτοτήτων ως κυρίαρχων δυνάμεων στη Μικρά Ασία, στην ανατολική Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, δεκαετίες πριν τις συμβούν. Μίλησε για την κρίση του υδροκεφαλικού μοντέλου της Αθήνας και την ανάγκη για περιφερειακή ανάπτυξη και ποιότητα στην παραγωγή, πολύ πριν η «βιώσιμη ανάπτυξη» γίνει μόδα.
Διέγνωσε έγκαιρα τη σημασία της ανάδειξης της Γενοκτονίας ως ένα οικουμενικό ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων που θα έφερνε την Τουρκία αντιμέτωπη με την ιστορία της, προωθώντας τη δημοκρατία στη Μικρά Ασία, ενώ ως κορυφαία διανοητική συμβολή, με την οποία έγινε γνωστός παντού, μίλησε με όρους πολιτικής και όχι «προφητείας» για την οικονομική κρίση και την υποθήκευση της Ελλάδας, για τη μετατροπή της σε ένα γερμανικό λάντερ και τουρκικό βιλαέτι.
Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης, πρόσφερε στον Ελληνισμό αλλά και σε πολλούς άλλους λαούς ένα πρότυπο πνευματικού ανθρώπου που δεν εγκλωβίζεται σε γραφεία, αλλά μιλώντας εκτός και εντός συνόρων, αποδεικνύει, τεκμηριώνει την αλήθεια και οραματίζεται το μέλλον, έχοντας ως σταθερή πυξίδα την ιστορική μνήμη και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Το έργο του αποτελεί μια «πνευματική γεωγραφία» που ένωνε τον παρελθόντα χρόνο με το παρόν και το μέλλον. Η προσφορά του έγκειται στο ότι κατάφερε να δώσει φωνή στους «αφανείς» και να καθορίσει σύγχρονη ελληνική πολιτική ζωή, με ιδέες που υπερέβαιναν τα στενά κομματικά όρια, θέτοντας ως επίκεντρο τον άνθρωπο, την πατρίδα, την ηθική.
Η σκέψη του Μιχάλη Χαραλαμπίδη είναι συγκλονιστικά επίκαιρη. Τόσο για τη διαπίστωση της ρίζας των προβλημάτων τα οποία αναλύει, όσο και κυρίως με τις προτάσεις και τις ιδέες του που υπερβαίνουν το εφήμερο και αποκαλύπτουν, μέσα στον ακατάλυτο χρόνο, το παντοτινό. Και έτσι ήθελε να τον θυμούνται οι επόμενες γενιές !
