Ο Μέγας Κανών, που συνέθεσε ο άγιος Ανδρέας ο Ιεροσολυμίτης, αρχιεπίσκοπος Κρήτης, ψάλθηκε, με την παρουσία αρκετών πιστών, μεταξύ των οποίων και νέοι γονείς με τα παιδιά τους, που άναβαν το κεράκι, παρέμεναν λίγο και αποχωρούσαν, (Τετάρτη, 17-4-2024, το απόγευμα μαζί με το Μικρό Απόδειπνο, όπως ορίζει η Τάξη) και στον Άγιο Διονύσιο Βελβεντού, της Ιεράς Μητροπόλεως Σερβίων και Κοζάνης.
Ο Μέγας Κανών είναι ύμνος βαθιάς συντριβής και συγκλονιστικής μετάνοιας.
Ο άνθρωπος, που αισθάνεται το βάρος της αμαρτίας, που γεύεται την πικρία της μακριά από το Θεό ζωής, που κατανοεί τις τραγικές διαστάσεις της αλλοτρίωσης της ανθρώπινης φύσης στην πτώση και την αποστασία της από το Θεό, συντρίβεται.
Πρόκειται για μια συντριβή που δεν τον σκοτώνει, αλλά που τον ελευθερώνει, τον αναπαύει στο δρόμο της επιστροφής στο Θεό-Πατέρα, στην επανα-ανακάλυψη του ‘’κατ’ εικόνα’’ του. Φωτίζεται ο δρόμος στην συνάντησή του με τον ‘’άλλον’’ και καθίσταται δυνατή η ενότητα, για την οποία προσεύχεται διαρκώς η Εκκλησία: ‘’Υπέρ της των πάντων ενώσεως’’.
Ο Μέγας Κανών διαλύει την τραγική αυταπάτη της ειδωλοποίησης (ναρκισσισμού) του ανθρώπου, (‘’αυτείδωλον εγενόμην’’, Τροπάριο, Ωδή δ’), που πέρα από την προσωπική μπορεί να πάρει και κοινωνική διάσταση, λ.χ. ως ‘’άρια φυλή’’, μέσω ιδεολογίας πολιτικών κομμάτων και οργανώσεων.
Στην περίπτωση αυτή η δράση πολιτικών κομμάτων με την ιδεολογία της ‘’άριας φυλής’’ συκοφαντεί και ζημιώνει έθνη, η δράση οργανώσεων (με θετικό ή αρνητικό ή ουδέτερο προς την κυβέρνηση πρόσημο) εκθέτει και μειώνει τοπικές κοινωνίες.
Ο Μέγας Κανών ψάλλεται σε ήχο πλάγιο του β’, ειρμολογικά. Είναι ήχος γλυκός, κατανυκτικός, εκφραστικός ιδιαίτερα της συντριβής της ψυχής. Χρησιμοποιείται πολύ στην υμνογραφία της Μεγάλης Εβδομάδας. Ο γοργός μάλιστα ρυθμός στον οποίο ψάλλεται ο Μέγας Κανών πέρα από την κατάνυξη που μεταδίδει, εκφράζει και την καλή ανησυχία της ανθρώπινης ύπαρξης να κατορθώσει τη σωτηρία της στο Χριστό και από το Χριστό με την ολοκληρωμένη ένταξή της στο Σώμα Του, την Εκκλησία.
‘’Ο Αμνός ο του Θεού // ο αίρων πάντων τας αμαρτίας // άρον τον κλοιόν // απ’ εμού τον βαρύν // τον της αμαρτίας // και ως εύσπλαχνος μοι δος // παραπτωμάτων άφεσιν’’. (Τροπάριο, Ωδή α’. Ήχος πλ. β’).
Διανύουμε, το λοιπόν, και διά του Μεγάλου Κανόνα, ειρηνικά τον υπόλοιπο δρόμο της Σαρακοστής 2024 με τρεις λέξεις: Συγχωρώ, Μετανοώ, Αγαπώ.
π. Κωνσταντίνος Ι. Κώστας
παπαδάσκαλος. 18-4-2024
