Αρχική > Αρθρογραφία > Ο Εορδός μαύρος χρυσός – Μέρος Τρίτο: από το 1947, έως την ίδρυση του πρώτου θερμοηλεκτρικού εργοστασίου το 1959 – Γράφει ο Κόττης Κωνσταντίνος

Ο Εορδός μαύρος χρυσός – Μέρος Τρίτο: από το 1947, έως την ίδρυση του πρώτου θερμοηλεκτρικού εργοστασίου το 1959 – Γράφει ο Κόττης Κωνσταντίνος

Κοινοποιήστε το άρθρο...Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email
Print this page

Διαβάστε το πρώτος μέρος ΕΔΩ…

Διαβάστε το δεύτερο μέρος ΕΔΩ…

 

Η περίοδος μετά τον θάνατο του Παυλίδη, συνέπεσε, φυσικά, με τον εμφύλιο πόλεμο στην χειρότερη μορφή του. Στην Ελλάδα επικρατούσαν συνθήκες πολιτικής κάθαρσης. Σε μια τέτοια κατάσταση, ορίσθηκαν οι εκλογές για τις 31 Μαρτίου του 1946, με το ΕΑΜ και το ΚΚΕ να μην παίρνει μέρος σε αυτές. Αντίθετα αντάρτες παραμονή των εκλογών, χτύπησαν το αστυνομικό κατάστημα Λιτοχώρου, σκοτώνοντας 13, με τον Ζαχαριάδη να επικροτεί. Το 1947, Γιουγκοσλαβία και Βουλγαρία, ως κομμουνιστικές χώρες, πλέον, αποφασίζουν παρά την μερική αλλαγή στάσης του ΚΚΕ στο Μακεδονικό, να δημιουργήσουν κράτος Μακεδονίας, με από κοινού παραχώρηση εδαφών. Κάθε εργατική οργάνωση, είτε έπρεπε να εμφανίζονταν ως εθνικοφρονούσα, είτε είχε σοσιαλιστικό χαρακτήρα. Είναι χαρακτηριστικό, πως τα περισσότερα κόμματα στις εκλογές του 1946, έχουν στον τίτλο παράγωγες λέξεις του «έθνος».

Φτάνουμε έτσι στα 1950, οπότε έναντι πινακίου φακής και ενός μικρού μειοψηφικού πακέτου μετοχών, η εταιρία των Παυλίδη–Αδαμοπούλου εντάσσεται στην «Ανώνυμη Βιομηχανική Εταιρία Ορυκτών Καυσίμων» κοινώς Α.Β.Ε.Ο.Κ. Η «συμβίωση», όμως, αυτή κατέστη βραχύβια, με αποτέλεσμα να προσφύγουν σε ένδικα μέσα. Στην τελευταία πράξη αυτού του δράματος, θα αποδώσουν τα τελευταία δικαιώματά τους μεταξύ των ετών 1955–57, στη ιδρυθείσα ΛΙ.ΠΤΟΛ

Από την άλλη στο εθνικό κοινοβούλιο, κυρίως κατά τα έτη 1950–51 και ενόψει της κατασκευής ηλεκτρικού εργοστασίου, είχαμε σκληρό αγώνα συμφερόντων. Βασικό αντικείμενο διαμάχης υπήρξε,το εάν έπρεπε να επιταχυνθεί ή όχι, η πραγματοποίηση της επένδυσης. Βασικός λόγος αναστολής ήταν, οι πιέσεις για να καταλήξει η κατασκευή στο ασύμφορο του Αλιβερίου ή της Χαλκίδας και όχι στο αυτονόητο της Πτολεμαΐδος. Στην εφημερίδα της Πτολεμαΐδος «Επαρχιακή Φωνή» (φ. 01-07-1950), δημοσιεύθηκε κείμενο σχετικής επιτροπής αγώνα υπό τον, τότε, δήμαρχο Φ. Καραφουλίδη. Ακολούθησε στις 7 Αυγούστου του 1950, η ίδρυση της  ΔΕΗ με κεφάλαια δημόσια, του Σχεδίου Μάρσαλ και των ιταλικών αποζημιώσεων. Η ανάπτυξη του ελληνικού ηλεκτρικού δικτύου, δόθηκε, λόγω σύμβασης Cooperή «εμφυλιακών υποχρεώσεων», στην μεγάλη αμερικάνικη εταιρία του χώρου EbascoServicesInc., με τον Αναγκαστικό Νόμο 1566 / ΦΕΚ 29-10-1950. Σε αυτόν, στο 12.1, παραχωρούνταν δικαίωμα αναγκαστικής απαλλοτρίωσης εταιριών, οι οποίες δραστηριοποιούνταν στο χώρο.Αντίστοιχα με το 15.7. αρθρ. 3, ως τόπος του υπό κατασκευή θερμοηλεκτρικό εργοστάσιο, ισχύος 68 MW, ορίζονταν η Χαλκίδα και όχι η Πτολεμαΐδα.

Μετά πολλών κόπων και βασάνων, στις 24 Απριλίου του 1951 λυτρώνεται, προσωρινά, ο λαός της Εορδαίας. Είχε προκύψει συμφωνίακατασκευής  εργοστασίου στην Πτολεμαΐδα, με ανάδοχο την Ελληνοαμερικανική εταιρία «Γενικών Προϊόντων Λιγνίτη» των Φίλη–Γκέρτσου. Η διάρκεια της σύμβασης ήταν για 35 χρόνια. Εντούτοις η κατασκευή (οι παλαιοί έλεγαν «δούλευα στα Έργα»),καθυστερούσε σημαντικά. Ο προφανής σκοπός, ήταν η εκβιαστική επίτευξη καλύτερων όρων από την μεριά της αναδόχου. Το 1952 ο Ιωάννης Ζίγδης, ως υπουργός Βιομηχανίας, έθεσε θέμα έκπτωσηςτης εταιρίας, αλλά μια άλλη πτώση, αυτή της, τότε, κυβέρνησης, ανέστειλε τις προσπάθειες του. Ωστόσο στη νέα κυβέρνηση, ο Σπύρος Μαρκεζίνης, ως Υπουργός Συντονισμού, ενδιαφέρθηκε, προσωπικά, για το ζήτημα. Επισκέφτηκε την Πτολεμαΐδα τον Φεβρουάριο του 1953 και ενέπλεξε τον Μποδοσάκη, κατ΄αρχάς ως μοχλό πίεσης προς την ανάδοχο. Γρήγορα,όμως, κέρδισε έδαφος η ιδέα της ανάθεσης του έργου σε αυτόν, σε  συνεργασία με τον γερμανικό οίκο KRUP. Έτσι το εταιρικό σχήμα του κατέθεσε μια πρώτη επίσημη πρόταση για ανάληψη των «Έργων» στις 20 Οκτωβρίου του 1953. Ακολούθησαν άλλες δύο: στις 12 Μαΐου του 1954 και στις 24 Ιανουαρίου του 1955. Συμπεριλαμβάνονταν η κατασκευή εργοστασίου αζωτούχων λιπασμάτων, για την αξιοποίηση του πλεονάζοντος λιγνίτη (ακόμα οι καταναλωτικές ανάγκες για ρεύμα είναι μικρές). Κατόπιν πολλών διαπραγματεύσεων, επικυρώθηκε, τελικά, η σύμβαση, τον Ιούλιο του 1955 και λύθηκε η προηγουμένη του 1951, αφού καταβλήθηκε αποζημίωση 550.00 δολαρίων και 2.2 εκατομμυρίων δραχμών.

Το 1956, υπήρξε κομβική χρονιά. Αρχικά το νέο ανάδοχο σχήμα, δια της ΑΕΕΧΠΛ, ίδρυσε την ΛΙΠΤΟΛ. Παράλληλα υπήρξε, ουσιαστικά, κρατικοποίηση της ανά την Ελλάδα σχετικής μεταλλευτικής δραστηριότητας. Με το Νομοθετικό Διάταγμα 3523 / ΦΕΚ 07-08-1956, υποχρεωτικά πέρασε κάθε δικαίωμα παραγωγής, μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στην ΔΕΗ, με απαγόρευση εκχώρησης των δικαιωμάτων αυτών προς τρίτους (άρθρο. 1.3-4). Παράλληλα μπορούσαν να απαλλοτριωθούν, αναγκαστικά, όσες εγκαταστάσεις και στοιχεία παλαιότερων εταιριών έκρινε η ΔΕΗ σκόπιμο (Άρθρο 3). Η εξαγορά των παλαιότερων εταιριών του χώρου (415 τον αριθμό) ξεκίνησε άμεσα, σε ένα σχέδιο, το οποίο, τελικά, υλοποιήθηκε από την κυβέρνηση και διήρκεσε έως το 1968.

Φθάσαμε, έτσι, στα επίσημα εγκαίνια της τέλεσης των «Έργων», στις 26 Ιουλίου του 1957. Μπροστά στο ιστορικό αυτό γεγονός, η παρουσία του βασιλέως, των μελών της κυβέρνησης και τόσων άλλων επιφανών φαντάζει σήμερα, ελάσσονος σημασίας. Η Εορδαία, ο Νομός, αλλά και ολόκληρη η χώρα, άλλαξε σελίδα στην ιστορία της βιομηχανικής της ανάπτυξης. Την ίδια χρονιά, θα επιτευχθεί και η τελική απεμπλοκή της Α.Β.Ε.Ο.Κ., κυρίως με την αποζημίωση του Αδαμοπούλου και των κληρονόμων του Παυλίδη. Το 1958, υπεγράφη η κατασκευή της Β΄ Θερμοηλεκτρικής Μονάδος, με ανάθεση σε γαλλικό σχήμα αυτή τη φορά. Η ειρωνεία για τον ίδιο τον Πρόδρομο Αθανασιάδη – Μποδοσάκη ήταν, πως όταν στα μέσα του Ιουνίου του 1959 οι πρώτοι εργοστασιακοί καπνοί εξέπεμψαν, αυτός είχε χάσει, ήδη, την κυριότητα της ΛΙ.ΠΤΟΛ, παραχωρώντας το 90% στην ΔΕΗ και το 10% στην ΕΤΕ. Τέλος στις 27 Οκτωβρίου, ο Βασιλεύς Παύλος έθεσε σε κίνηση την ζωή του Βιομηχανικού Πεδίου. Η 1η Μονάδα της ΔΕΗ ήταν μια πραγματικότητα.

Το όλο τοπίο είχε, αναμφίβολα, αποκτήσει μια τελείως ξεχωριστή διάσταση. Οι αλλαγές οι οποίες επήλθαν, ήταν σαρωτικές. Ο πληθυσμός της περιοχής έως τις αρχές της δεκαετίας του 60΄, είχε αύξηση 50%.Η οικιστική ανάπτυξη ήταν ραγδαία και πρωτοφανής. Μέχρι την δεκαετία του 80΄, τα περισσότερα προσφυγόσπιτα (σήμα κατατεθέν της Πτολεμαΐδας), είχαν δώσει την θέση τους, κυρίως, σε πολυώροφες πολυκατοικίες. Δασικές εκτάσεις καταστράφηκαν, υδάτιναστοιχεία απεστραγγίσθησαν, πηγάδια σφραγίστηκαν, γεωργικές εκτάσεις, συνήθως καπνοπαραγωγικές ή αμπελουργικές, απαλλοτριώθηκαν ή εγκαταλείφθηκαν: «Στάθηκα δίπλα σου, και σου είπα: Τα κεραμίδια θα γίνουνε τσιμέντο. Τα ξύλα, θα γίνουνε πέτρες. Η αγάπη, θα γίνει χρήμα», Γιώργος Χρονάς, «Το Πέραμα».

 

Κοινοποιήστε το άρθρο...Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin
Share on Google+
Google+
Email this to someone
email
Print this page
Στείλε μας Φωτογραφίες, Μηνύματα και Καταγγελίες στο ptolemeos@e-ptolemeos.gr

Συντάκτης: Κωνσταντίνος Κόττης

Πτυχιούχος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Ιεροψάλτης, Μεταπτυχιακός φοιτητής του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου