Εισαγωγή- επιμέλεια : Θεοφάνης Μαλκίδης
Έκδοση: Πολιτιστικός Σύλλογος Πατρίδας Ημαθίας «Ευστάθιος Χωραφάς», με τη στήριξη του Δήμου Βέροιας και της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος. Βέροια 2026.
Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης (Αλεξανδρούπολη 1951- Αθήνα 2024), σπούδασε πολιτικές και οικονομικές επιστήμες, καθώς και κοινωνιολογία στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης. Κατά τη διάρκεια της δικτατορίας διωκόμενος διέφυγε παράνομα στην Ιταλία και συμμετείχε στην επταμελή ομάδα που συνέγραψε την ιδρυτική διακήρυξη του ΠΑΣΟΚ της 3ης του Σεπτέμβρη στο Μόναχο της Γερμανίας τον Αύγουστο του 1974. Ήταν μέλος της Κεντρικής Επιτροπής και του Εκτελεστικού Γραφείου του ΠΑΣΟΚ από το 1977 έως το 1999, όταν λόγω σοβαρών πολιτικών διαφωνιών αποχώρησε από το ΠΑΣΟΚ και ίδρυσε τη «Δημοκρατική Περιφερειακή Ένωση». Ήταν μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής της Διεθνούς Ένωσης για τα Δικαιώματα και την Απελευθέρωση των Λαών, διεθνούς μη κυβερνητικής οργάνωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα, αναγνωρισμένης από τον ΟΗΕ. Το 1994, το Ελληνικό Κοινοβούλιο υιοθέτησε την πρότασή του για την αναγνώριση της 19ης Μαΐου ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας. Έγραψε πολλά βιβλία καταθέτοντας την άποψή του γύρω από κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα, όπως επίσης, γύρω από την ιστορία, τον πολιτισμό, και τον πολιτικό αγώνα του Ποντιακού Ελληνισμού.
Με το βιβλίο του «Το Ποντιακό ζήτημα σήμερα», το οποίο τυπώθηκε στην Αθήνα (πρώτη έκδοση Ίδρυμα Μεσογειακών Μελετών 1988, δεύτερη έκδοση Γόρδιος 1992, έβδομη έκδοση Στράβων 2014) ο Μ.Χ., εισάγει για πρώτη φορά στην Ελλάδα και τον πλανήτη, αυτό που τώρα όλοι (πλέον) γνωρίζουν αναδεικνύοντας ένα μείζον θέμα για τον Ελληνισμό, την Τουρκία, τη διεθνή κοινότητα. Η εισήγηση του Μ.Χ., στο Β΄ Παγκόσμιο Συνέδριο του Ποντιακού Ελληνισμού (Θεσσαλονίκη 1988), ανέδειξε το ζήτημα της Γενοκτονίας και της υιοθέτησης της 19ης Μαΐου ως ημέρας μνήμης καθώς και της δημιουργίας της νέας πόλης Ρωμανίας στη Θράκη, ζητήματα τα οποία καθόρισαν και ένα μεγάλο μέρος της δραστηριότητας του στην Ελλάδα και παγκοσμίως και ήταν απαρχή για τις αναγνωρίσεις, τις παρεμβάσεις σε διεθνείς οργανισμούς, τα συνέδρια και τις εκδηλώσεις σε όλον τον κόσμο.
«Το κείμενο-μελέτη που στην αρχική του μορφή αποτέλεσε εισήγηση στο δεύτερο παγκόσμιο ποντιακό συνέδριο –Θεσσαλονίκη. Αύγουστος 1988– διαμορφώθηκε σ’ αυτές τις συνθήκες άγνοιας του ποντιακού ζητήματος και πολιτικής ολιγωρίας για την προσέγγιση και τον προσδιορισμό του. Ειδικότερα συντάχθηκε σε μια κρίσιμη μεταβατική περίοδο, όπου οι μνήμες, οι διηγήσεις, η μετάδοση της γλώσσας από τις προηγούμενες στις νέες γενιές των Ποντίων εξαντλούνται και τα πολιτιστικά στοιχεία, το τραγούδι, ο χορός, το θέατρο, η μουσική, δεν επαρκούν από μόνα τους να διατηρήσουν και να αναπτύξουν την ποντιακή συνείδηση και ταυτότητα….Η προσδοκία μου –φορτισμένη ηθικά και διανοητικά από την ολιγωρία δεκαετιών– ήταν να φέρω το ποντιακό ζήτημα στο χώρο της έρευνας και της πολιτικής, ανοίγοντας τα πεδία τόσο της ερευνητικής εμβάθυνσης διαφόρων διαστάσεών του, όσο και του πολιτικού αγώνα». (Χαραλαμπίδης, Μ. Το Ποντιακό ζήτημα σήμερα. Αθήνα: α΄έκδοση Ίδρυμα Μεσογειακών Μελετών 1990, σ.12).
Γνωρίζοντας ότι είναι πολύ δύσκολο να αποτυπωθεί ο μοναδικός λόγος, το σπουδαίο έργο, η κληρονομιά του Μ.Χ., η παρούσα έκδοση αναδεικνύει τα βασικά κείμενα του ανθρώπου, του φίλου και συναθλητή, όπως έλεγε και ο ίδιος, που καθόρισαν το Ποντιακό Ζήτημα.
Η παρούσα έκδοση (όπως και η εκδήλωση στη μνήμη του) συνάντησε τη σύμφωνη γνώμη του Πολιτιστικού Συλλόγου Πατρίδας Ημαθίας «Ευστάθιος Χωραφάς», καθώς και των υπόλοιπων φορέων, όπως ο Δήμος Βέροιας και η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος, οι οποίοι στήριξαν την πρωτοβουλία.
Η έκδοση, εκτός από την εισαγωγή στο βίο και το έργο του Μ.Χ., περιλαμβάνει σημαντικά κείμενά του για τον Πόντο, «Η Γενοκτονία των Ποντίων, αίτια της εξόδου και της Διασποράς τους», «Θα χτίσουμε μία πόλη», «Η σημασία της 19ης Μαΐου ως ημέρας μνήμης της Ποντιακής γενοκτονίας», «Η γυναίκα στην Ποντιακή Γενοκτονία», «Ούτε Σκύλα ούτε Χάρυβδη – Πολυκεντρική Ανατολία», ενώ στο Παράρτημα έχει συμπεριληφθεί η εισηγητική έκθεση (η οποία γράφτηκε από τον ίδιο) για το νομοσχέδιο για την 19η Μαΐου που έγινε νόμος του κράτους το 1994 .
Η επιλογή των συγκεκριμένων κειμένων στο βιβλίο έγινε με γνώμονα την αξία των ιδεών του Μ.Χ., και αποτελεί προσπάθεια για να γίνει ( και μ΄ αυτόν τον τρόπο) γνωστό το έργο του, για να (επι)κοινωνηθεί ευρύτερα και ιδιαίτερα στις νέες γενιές ο πρωτοποριακός λόγος του, η σημαντική γραφή του, η συνεχής πράξη του, η ανιδιοτελής πολιτική, κοινωνική και η επιστημονική του προσφορά.
Η έκδοση αυτή όπως και κάθε πρωτοβουλία που αφορά τη μνήμη του και την ανάδειξη του έργου του, σε ένα πλαίσιο σεβασμού και αξιοπρέπειας της μνήμης του και της προσωπικότητάς του, συνοδεύεται με την ευχή να αποτελέσει αρχή και συνέχεια και για ανάλογα έργα στο μέλλον. Έργα, εύχομαι, αντίστοιχα όσων μεγάλων, σπουδαίων και ωραίων μας προσέφερε απλόχερα ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης: Ιδέες, Ανιδιοτέλεια, Παραγωγή, Δημιουργία, Κάλλος, Προσφορά, Επιμονή, Εντιμότητα, Ήθος, Φιλία, Πίστη, Αξιοπρέπεια, Θάρρος, Ανδρεία, Υπομονή, Πολιτική, Αγάπη, Ελληνισμό.
