Επιμέλεια: Θεόδωρος Κ. Πασσαλίδης
Το μνημείο των πεσόντων κατοίκων του Πτελεώνα κατά την διάρκεια των πολεμικών αγώνων του προηγούμενου αιώνα βρίσκεται στο κατάφυτο με πεύκα περίβολο του ορθόδοξου ναού του χωριού που είναι αφιερωμένος στη μνήμη του Ευαγγελιστή Ματθαίου.
Πρόκειται για ένα τυπικό μνημείο πεσόντων πανομοιότυπο με εκείνο που συναντάμε στους επίσης εορδαϊκούς οικισμούς της Πενταβρύσου και του Προαστίου. Φαίνεται πως όλα αυτά τα μνημεία χτίστηκαν την ίδια εποχή – το πιο πιθανό την εποχή της απριλιανής δικτατορίας όπου έλαβε χώρα ένα μαζικό πρόγραμμα ανέγερσης παρόμοιων μνημείων σε όλη την ελληνική επικράτεια. Το έργο είναι κατασκευασμένο από μάρμαρο και έχει ύψος περίπου δύο μέτρα. Στην πρόσοψη του αναπαρίστανται ανάγλυφη δάδα και από κάτω δύο φύλλα δάφνης τοποθετημένα χιαστί. Παρακάτω ακολουθούν χαραγμένα τα λόγια:
ΚΟΙΝΟΤΗΣ ΠΤΕΛΕΩΝΟΣ
ΦΟΝΕΥΘΕΝΤΕΣ
ΙΩΑΝ. ΚΟΥΠΑΡΑΝΙΔΗΣ 1948
ΣΤΑΥ ΦΙΛΙΠΠΙΔΗΣ 1940
ΧΡΗΣ. ΜΟΣΚΟΦΙΔΗΣ 1946
εις τα έθνη η ανδρεία
δεν μετριέται με το στρέμμα
με της καρδιάς το πύρωμα
μετριέται και με το αίμα
Με βάση της αναγραφόμενες ημερομηνίες αντιλαμβανόμαστε ότι ο Ιωάννης Κουπαρανίδης και ο Χρήστος Μοσκοφίδης έχασαν τη ζωή τους κατά την διάρκεια του Εμφυλίου ενώ ο Σταύρος Φιλιππίδης κατά τη διάρκεια της ιταλικής εισβολής. Το επίγραμμα που αναγράφεται στο μνημείο είναι μια ελαφριά παραλλαγή του γνωστού αποφθέγματος του Κωστή Παλαμά.
