Η μεγάλη εορτή της Ορθοδοξίας που εορτάζουμε σήμερα, αγαπητοί μου αδελφοί, μας τονίζει την κληρονομιά που παραλάβαμε από τους προγόνους μας και το καθήκον που έχουμε για την διαφύλαξη της αγίας και αμώμου Πίστεώς μας.
Στον 9ο αιώνα μ.Χ. αυτοκράτορας στην Κωνσταντινούπολη ήταν ο αιρετικός εικονομάχος Θεόφιλος και σύζυγός του η βασίλισσα Θεοδώρα, η οποία ήταν ορθόδοξη και ευσεβής. Παρόλο που ο Θεόφιλος τασσόταν, όπως και ο πατέρας του, κατά των αγίων Εικόνων, η Θεοδώρα με τα παιδιά της, τον Μιχαήλ και τις πέντε θυγατέρες της, έμενε πιστή στην Ορθοδοξία, και είχε κρυμμένες μέσα σε κιβώτιο στο δωμάτιό της τις Εικόνες του Χριστού και της Θεοτόκου, τις οποίες ασπαζόταν και προσκυνούσε, μόνη της κρυφά τη νύκτα, προσευχόταν μπροστά σ’ αυτές και παρακαλούσε τον Θεό να φανερώσει το έλεος Του στους Ορθοδόξους Χριστιανούς.
Πολλές φορές κινδύνευσε η Θεοδώρα λόγω της ευσέβειας της και της πίστης της, αλλά πάντοτε η Χάρη του Θεού την προστάτευε και προόρισε αυτή να αναστηλώσει τις άγιες Εικόνες. Επί 12 έτη η Θεοδώρα έζησε με το σύζυγό της Θεόφιλο στις συνθήκες που περιγράψαμε. Όταν κάποτε ο αυτοκράτορας ασθένησε βαριά, τόσο που κινδύνευσε να πεθάνει, το γεγονός έκανε τη βασίλισσα να θλίβεται και να προσεύχεται ακόμη περισσότερο για την επικράτηση της Ορθοδοξίας και τη μετάνοια του συζύγου της. Η παράδοση εν τέλει θέλει τον Θεόφιλο να πεθαίνει μετανιωμένος για τα δεινά που προκάλεσε στην Εκκλησία του Χριστού.
Μετά τον θάνατο του Θεοφίλου ανακηρύχθηκε βασιλέας ο γιος του Μιχαήλ, επειδή ήταν ανήλικος, τον επιτρόπευε η μητέρα του Θεοδώρα. Σύμφωνοι πια Εκκλησιαστικοί και Πολιτειακοί άρχοντες στην αναστήλωση των Εικόνων, κατά πρώτον απομάκρυναν τον αιρετικό Πατριάρχη Ιωάννη, τον οποίο κρατούσε στον θρόνο η θέληση του Θεοφίλου και όχι η αποδοχή του λαού και συνεκάλεσαν Σύνοδο για την επαναφορά της Ορθοδοξίας. Στη Σύνοδο αυτή έλαβαν μέρος ομολογητές ιεράρχες, μοναχοί και ασκητές, γνωστοί για τα υπέρ της Ορθοδοξίας και της τιμής των Εικόνων παθήματά τους.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, έγινε η επικράτηση της Ορθοδοξίας και έφερε τον θρίαμβο της αλήθειας και επιβράβευσε ο Θεός τους αγωνιστές Του μετά από τους σφοδρούς κλυδωνισμούς και τις θυελλώδεις δοκιμασίες. Η Σύνοδος αντί του Πατριάρχη Ιωάννη, εξέλεξε τον άγιο Μεθόδιο. Οι αποφάσεις της Συνόδου επικυρώθηκαν από τη αγία Θεοδώρα, προς τιμή δε της αναστηλώσεως των εικόνων έγινε μεγαλοπρεπής πανήγυρη στην Αγιά Σοφιά, η οποία περιλάμβανε λιτανεία, εκτενή δέηση και Θεία Λειτουργία κατά την 1η Κυριακή των Νηστειών του έτους 842 μ.Χ. Ήταν τέτοιος ο ενθουσιασμός, που αποφασίστηκε να τελείται η λαμπρά αυτή εορτή κάθε χρόνο κατά την ίδια μέρα, προς ανάμνηση και διαιώνιση του θριάμβου της Ορθοδοξίας.
Από εκείνη την ημέρα πέρασαν παραπάνω από 12 αιώνες. Αυτοκράτορες και Βασιλείς διαδέχθηκαν ο ένας τον άλλο, η ίδια η Αυτοκρατορία καταλύθηκε το 1453 μ.Χ., η πίστη δοκιμάστηκε και πολλά άλλαξαν, αλλά η Κυριακή που αφιερώθηκε στη νίκη της Ορθοδοξίας μένει κτήμα αναφαίρετο όλης της Εκκλησίας, και φέρνει στον νου και την καρδιά μας, τους χρόνους κατά τους οποίους κλήρος και λαός, όχι μόνο δεν παραγκώνιζαν την ευσέβεια, αλλά μαζί με την πίστη τις τηρούσαν ως κύρια και βασικά στοιχεία της καθημερινής τους ζωής.
Για αυτούς που διερωτώνται πώς δικαιολογείται η ύπαρξη των Εικόνων των οποίων εορτάζουμε την αναστήλωση σήμερα και πώς λειτουργεί η χρήση τους στην Εκκλησία, απαντά ο Άγιος Ιωάννης Δαμασκηνός, ο μεγάλος αυτός δογματικός Πατέρας της Εκκλησίας μας: «…Αφ’ ότου ο Θεός χάριν της ευσπλαχνίας του έγινε αληθινά άνθρωπος… και έζησε πάνω στη γη και «τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη», θαυματούργησε, έπαθε, σταυρώθηκε, αναστήθηκε, αναλήφθηκε… γράφτηκαν για να διδαχθούν αυτοί που δεν ήταν παρόντες εκείνο τον καιρό. Επειδή όμως δεν γνωρίζουν όλοι γράμματα ούτε καταγίνονται με την ανάγνωση, οι Πατέρες αποφάσισαν να παρασταθούν αυτά με εικόνες για συνοπτική υπενθύμιση… Χωρίς αμφιβολία, ενώ πολλές φορές δεν έχουμε στο νου μας το πάθος του Κυρίου, μόλις δούμε την εικόνα της Σταυρώσεως του Χριστού θυμόμαστε το σωτήριο πάθος, πέφτουμε στη γη και προσκυνούμε όχι την ύλη αλλά τον εικονιζόμενο, όπως και δεν προσκυνούμε την ύλη του Ευαγγελίου ούτε την ύλη του Σταυρού αλλά αυτό που εικονίζεται… η τιμή της εικόνος «διαβαίνει», δηλαδή καταλήγει στο πρωτότυπο». Το ίδιο ακριβώς ισχύει για τις εικόνες της Θεοτόκου και των Αγίων μας.
Κλείνοντας, τονίζουμε πως τους θησαυρούς αυτούς της Ορθοδοξίας που είναι η πίστη και η ομολογία, συνδυασμένους με την κύρια εντολή του Χριστού που είναι η αγάπη, και η οποία αποτελεί και τη βασική μαρτυρία των Χριστιανών, οφείλουμε να διαφυλάσσουμε και να έχουμε τη βεβαιότητα στη ζωή μας, πως όσα δύσκολα και να έρθουν, σύμφωνα με τον άγιο Ειρηναίο «δεν υποτάσσεται ο Θεός στα γεγονότα, αλλά τα γεγονότα υποτάσσονται στον Θεό και τα πάντα εξυπηρετούν το Θέλημα Του». Να έχουμε πίστη πως η έκβαση των καταστάσεων και συνθηκών βρίσκονται αποκλειστικά στο «δικό του Χέρι» και ότι Εκείνος μόνο θα δώσει λύση στα θέματα που οι άνθρωποι δεν βγάζουμε άκρη.
Στο σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα ο Απόστολος Φίλιππος στην απορία του Ναθαναήλ απάντησε με το «έρχου και ίδε», δηλαδή έλα και δες! Αυτόν τον λόγο να τον κάνουμε πράξη με την αγάπη, την υπομονή, την ανεξικακία, την ομόνοια και τη σταθερότητα μας. Να προσκαλέσουμε τους ανθρώπους να έρθουν και να γνωρίσουν τον Χριστό. Και κυρίως να θυμόμαστε, πως ο Χριστιανός τον Θεό τον φανερώνει πρώτα με τα έργα του και κατόπιν με τα λόγια του, σύμφωνα με τους Αγίους μας.
Αμήν!
