Οι εκδόσεις «Μίλητος» κυκλοφόρησαν το τελευταίο βιβλίο του Ν.Ι. Μέρτζου. Υπό τον τίτλο «Ο Αναμορφωτής» είναι αφιερωμένο στον αείμνηστο Κωνσταντίνο Γ. Καραμανλή με τον οποίον ο συγγραφέας είχε στενή σχέση μια ζωή. Απογράφεται η πολιτική κληρονομιά του σε όλα τα σημαντικά ζητήματα με αυτούσιες δηλώσεις του σε πολλές πηγές. Περιγράφονται τα κρίσιμα διλήμματα, που αντιμετώπισε με το Στέμμα, κατά την πρώτη οκταετία του 1955-1963. Παρατίθενται γεγονότα που μαρτυρούν ότι ο επιφανής Μακεδών ήταν ασκητής αφιερωμένος στην Πατρίδα. Αναφέρεται ότι τον συνείχε σε κάθε βήμα του το φάσμα του Εθνικού Διχασμού και, για να τον αποφύγει, θυσίασε την πολιτική του σταδιοδρομία του 1963. Τότε προέβλεψε με εκπληκτική διαίσθηση ότι μετά το 1963 η Ένωση Κέντρου θα διασπασθεί, θα επικρατήσει πολιτικό χάος και τελικά θα επέμβει ο Στρατός. Καταγράφονται τα μεγάλα έργα του που αναμόρφωσαν την ερειπωμένη τότε Ελλάδα και ανέπλασαν την Θεσσαλονίκη. Βιογραφούνται οι αείμνηστοι Νίκος Μάρτης και Νίκος Ζαρντινίδης που υπήρξαν οι βραχίονες του Καραμανλή στη Θεσσαλονίκη.
Το βιβλίο αφιερώνεται εις μνήμην Γεωργίου Ράλλη.
Ενδιαφέρον έχουν οι αναμνήσεις του συγγραφέα από την μακρά συνεργασία του με τον Κωνσταντίνο Γ. Καραμανλή.
Επίκαιρη, μετά 45 χρόνια, είναι η αφήγηση του συγγραφέα για την συνάντηση του Καραμανλή στις Βρυξέλλες με τον Τούρκο Πρωθυπουργό Σουλεϋμάν Ντεμιρέλ που τότε πρότεινε συνεκμετάλλευση του Αιγαίου. Αφηγείται. Ο Ν.Ι.Μ:
«Όταν, συνεπεία της κυπριακής καταστροφής, ο Κ.Γ.Καραμανλής απεφάσισε την έξοδο της χώρας από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ το 1974, τόλμησα να διαφωνήσω ανοικτά. Επεσήμανα ότι η απόφασή του ακυρώνει την προσήλωσή του στη Δύση και είχε σοβαρό κόστος: η Ελλάδα έχασε έτσι το έως τότε δικαίωμά της να διοικεί όλες τις συμμαχικές δυνάμεις στο Αιγαίο. Δύο μήνες δεν μου μιλούσε. Με απέκλεισε από όλα τα πολιτικά του ταξίδια στο εξωτερικό».
Στις Μαΐου 1975 ταξιδεύει στις Βρυξέλλες για να μετάσχει στην Σύνοδο Κορυφής της Ατλαντικής Συμμα- χίας, όπου η Ελλάδα παρέμενε πολιτικό μέλος. Αμέσως μετά είχε προγραμματισθεί συνάντησή του με τον Πρωθυπουργό της Τουρκίας Σουλεϋμάν Ντεμιρέλ. ΄Επρεπε να είμαι εκεί αλλά δεν με ήθελε. ΄Ημασταν «κακιωμένοι». Αλλά κι εγώ τζαναμπέτης. Με έξοδα του «Ελληνικού Βορρά» φτάνω στις Βρυξέλλες και μένω μακριά του σε ένα μεγάλο ξενοδοχείο. ΄Εβραζα και ήθελα να μου το πληρώσει. Έτσι κι έγινε. Στη Θεσσαλονίκη είχαμε συνδεθεί στενά με τον Γενικό Πρόξενο της Τουρκίας Οσμάν Σιρμάν, έναν άρχοντα μπέη, που το καλοκαίρι του 1973 είχε μετατεθεί σε υψηλή θέση της τουρκικής αντιπροσωπείας στις Βρυξέλλες. Διατηρούσαμε επαφή και του τηλεφωνώ. «Αμάν, τζάνεμ, σε ψάχνω. Πάρε ταξί και έλα αμέσως». Πήγα και έμεινα άναυδος. Στον κήπο του Οσμάν είναι ο Ντεμιρέλ και πέντε-έξη Τούρκοι δημοσιογράφοι. Ο Οσμάν δίπλα μου μεταφράζει στα ελληνικά. Και τι ακούω! Ο Ντεμιρέλ εξηγούσε στα φερέφωνά του όσα επρόκειτο να προτείνει την επομένη στον Καραμανλή: ανάθεση των υδρογονανθράκων του Αιγαίου σε διεθνείς κολοσσούς και συμφωνία Ελλάδος-Τουρκίας για τον μεταξύ τους καταμερισμό των κερδών. Φιλώ τον Οσμάν και τρέχω σφεντόνα στο ξενοδοχείο του Καραμανλή. Μου απαγορεύουν σκαιά, με δριμύτερο τον Τάκη Λαμπρία, υφυπουργό Τύπου τότε, που με θεωρούσε ανταγωνιστή του. Εγώ φωνάζω δυνατά. Ακούει ο Καραμανλής και με καλεί. Ούτε χειραψία.
- Τι φωνάζεις, ρε; Δεν θέλω να σε διώ στα μάτια μου. Με μαύρισες την ψυχή
- Καλά με μαλώνετε, Κύριε Πρόεδρε. Ακούστε, όμως. ΄Ηλθα να σας αναφέρω όλα όσα θα σας προτείνει αύριον ο Ντεμιρέλ.
- Μουρλάθηκες ντιπ κατά ντιπ. Μου έγινες τώρα και μάντης; Ακούω.
Του ανέφερα λέξη προς λέξη όλα όσα θα του πρότεινε την επομένη ο Ντεμιρέλ στην συνάντησή τους στο Παλαί Ογκμόν. Την επόμενη μέρα δημοσιεύθηκαν αποκλειστικά στον «Ελληνικό Βορρά». Κατά την κοινή συνέντευξη Τύπου ο Καραμανλής μου κάνει νόημα ότι με ευχαριστεί και θέλει να με δει στο ξενοδοχείο του. Πηγαίνω. ΄Ολοι τώρα σούζα μπροστά μου. Μούτρα ο Λαμπρίας. Ο Πρόεδρος με ευχαριστεί και μου εξηγεί την απόφασή του για την αποχώρηση από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ. Ως φαίνεται τον βασάνιζε η αντίρρηση ενός πιστού του. ΄Ισως και το «κάκιωμά» μας. Εξηγεί:
«Άκου με δω, βρε τζαναμπέτη! Η πολιτική δεν είναι στατική ούτε γραμμένη στις Δέκα Εντολές. Κάποτε παρίσταται ανάγκη να επιλέξεις μια ενέργεια βλαπτική, όπως η τωρινή, για να αποτρέψεις μια καταστροφή. Μετά την δικτατορία, την εθνική προδοσία και την συμμαχική αδράνεια, το πολιτικό εκκρεμές κινείται προς το άλλο άκρο αριστερά. Αν δεν ικανοποιήσω τώρα τη λαϊκή οργή, πάμε ντιπ αριστερά και τελεσίδικα εκτός ΝΑΤΟ. Στην καλύτερη περίπτωση τότε θα γίνουμε Γιουγκοσλαβία και δεν θα μείνει τίποτε όρθιο. Δεν χάνουμε μόνον τη μισή Κύπρο. Απειλείται η Μακεδονία μας και η εθνική κυριαρχία στο Αιγαίο. Πάψε και κολύμπα. Δώσε μάχη».
Ο μακαριστός Αρχηγός δέσμευσε την πορεία της Ελλάδος προς ένα καλύτερο, ασφαλέστερο και πιο φι- λελεύθερο μέλλον με την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή ΄Ενωση που μετά θάνατον τον τίμησε ως έναν από τους Πατέρες της Ευρώπης. Δίδαξε έμπρακτα ότι η σύγχρονη Μεγάλη Ιδέα του ΄Εθνους είναι ο εκσυγ- χρονισμός, η ανάπτυξη και η κοινωνική συνοχή της Ελλάδος μέσα στα υφιστάμενα όριά της. Απέκρουσε την επέκταση αλλά και την αμφισβήτηση των συνόρων της.
Στους καιρούς μας ο Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής είναι πιο επίκαιρος παρά ποτέ.
