Από το βήμα του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο του 2019, στη συνδιάσκεψη για το κλίμα, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε την πιο βίαιη αλλαγή πολιτικής στην ενέργεια, δηλαδή το τέλος παραγωγής ενέργειας από λιγνίτη. Αυτή η απόφαση αποσταθεροποίησε πλήρως την τοπική οικονομία και την κοινωνική συνοχή της Δυτικής Μακεδονίας, έχει θέσει σε κίνδυνο την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας και εκτόξευσε το κόστος ενέργειας από 60€ / MWh το 2018 μέχρι και στα 436€ / MWh, τον Αύγουστο του 2022. Ποσοστό μεταβολής: +626,67%.
Τον Μάιο του 2020 συνεδρίασε για πρώτη φορά η Συντονιστική Επιτροπή ΣΔΑΜ (Σχέδιο Δίκαιης και Αναπτυξιακής Μετάβασης). Το ΣΔΑΜ, με λίγα λόγια, είναι το masterplan της μετατροπής μίας οικονομίας που βασίζεται στην κρατική επιχειρηματικότητα, που στο κέντρο έχει τον λιγνίτη, σε μία άλλη οικονομία…
Τα παραπάνω αναφέρονται για δύο λόγους. Πρώτον, γίνεται ξεκάθαρο για άλλη μία φορά πως στην Ελλάδα πρώτα ανακοινώνουμε και μετά σχεδιάζουμε. Δεύτερον, δεν υπάρχει κανένα σχέδιο.
Για να αναλύσουμε τον παραπάνω αφορισμό, θα ασχοληθούμε με την οικονομία, τις πολιτικές και το αποτέλεσμα 5 χρόνια μετά την απόφαση του πρωθυπουργού στον δήμο στον οποίο ζω και δραστηριοποιούμαι. Για να δούμε, έτσι, στην πράξη πώς λειτουργούν τα σχέδια και οι πολιτικές που εφαρμόζονται σε έναν μικρό δήμο, όπως το Αμύνταιο, ο οποίος είναι και ο πρώτος που επλήγη από αυτές τις αποφάσεις με το οριστικό κλείσιμο του ΑΗΣ Αμυνταίου.
Στο πεδίο της επιχειρηματικότητας εφαρμόστηκαν 3 βασικές δράσεις: τα προγράμματα ΔΑΜ για μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις, το πρόγραμμα Leader και επιδοτήσεις απασχόλησης μέσω ΔΥΠΑ. Στόχος ήταν η μείωση της ανεργίας, η στήριξη των υφιστάμενων επιχειρήσεων και η προσέλκυση νέων.
Εκτός του Leader, όλα τα άλλα βρίσκονται σε στάδιο υλοποίησης, 7 χρονιά μετά τις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού! Οι βασικοί στόχοι των δράσεων είναι η μείωση της ανεργίας, η ενίσχυση των υφιστάμενων επιχειρήσεων και η προσέλκυση νέων.
Βραχυπρόθεσμα, η ανεργία ενδέχεται να μειωθεί, αφού οι δράσεις το επιβάλλουν. Μακροπρόθεσμα όμως είναι σίγουρο πως θα αυξηθεί, καθώς οι περισσότερες επιχειρήσεις δεν θα μπορέσουν να διατηρήσουν το προσωπικό. Όσο για τις νέες επιχειρήσεις που υποτίθεται ότι θα εγκαθίσταντο στην περιοχή, ακόμη τις αναζητούμε.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πρόγραμμα Leader. Στον δήμο Αμυνταίου υλοποιήθηκαν μόλις δύο επενδυτικά σχέδια, και τα δύο στην εστίαση με συνολικό προϋπολογισμό 1,2 εκ. €.
Το παράδοξο εδώ βρίσκεται στη φύση των προγραμμάτων Leader, καθώς βασικός στόχος είναι η μεταποίηση των προϊόντων του πρωτογενούς τομέα και στη συνέχεια άλλων τομέων, όπως η ήπια τουριστική ανάπτυξη, η κοινωνική συνοχή και η στήριξη της επαρχίας γενικότερα.
Ωστόσο, δύο νέα καταστήματα δεν συνιστούν τουριστική ανάπτυξη, αφού απευθύνονται σχεδόν αποκλειστικά στην τοπική αγορά. Το πρόβλημα δεν είναι οι επιχειρηματίες, αλλά η απουσία κεντρικού σχεδιασμού και η παντελής έλλειψη μακροχρόνιου σχεδιασμού. Σε μια μικρή αγορά, όπου η προσφορά ήδη υπερβαίνει τη ζήτηση, τέτοιες παρεμβάσεις οδηγούν είτε σε μείωση τιμών είτε σε λουκέτα.
Δύο τέτοια επενδυτικά σχέδια θα είχαν μεγαλύτερο νόημα και θα μεγιστοποιούσαν την αποτελεσματικότητα των ευρωπαϊκών κονδυλίων σε ένα ήδη ανεπτυγμένο τουριστικό μέρος, βελτιώνοντας μάλιστα το τουριστικό προϊόν της χώρας.
Αναλύουμε περισσότερο το παραπάνω παράδειγμα, καθώς αποτελεί το πιο πρόσφατο παράδειγμα επενδυτικής δράσης και πώς εν τέλει αυτή ολοκληρώνεται στην πράξη. Ενώ συνοψίζει τον τρόπο με τον οποίο η κεντρική διοίκηση απλά μοιράζει ευρωπαϊκά χρήματα χωρίς ποιοτικά κριτήρια, τα οποία θα μπορούσαν να έχουν χρησιμότητα στον τόπο μας αν επενδύονταν σε άλλους τομείς, όπως τη μεταποίηση, όπου ήδη υπάρχει το εργατικό δυναμικό, οι πρώτες ύλες και η τεχνογνωσία. Δηλαδή, αντί να μεταβληθεί ριζικά το παραγωγικό μοντέλο από βιομηχανικό σε τουριστικό, να γίνει μια απλή μετατόπιση πόρων προς κάποιο συναφή κλάδο.
Οι επενδύσεις που γίνονται στη βιομηχανία, στη μεταποίηση και γενικότερα στους παραγωγικούς τομείς είναι οι μόνες οι οποίες αποδεδειγμένα εξάγουν, χρησιμοποιούν καινοτομία, απασχολούν το μεγαλύτερο μέρος των εργαζομένων και επενδύουν διαρκώς. Επομένως, γιατί επιδιώκουμε στην πράξη να γίνει ο τουρισμός κινητήρια δύναμη σε έναν δήμο που δεν έχει λιμάνι, αεροδρόμιο, συγκοινωνία και πλέον ούτε τρένο;
Τέλος, το αφήγημα σε κάθε τέτοιου είδους δράση είναι πάντα το ίδιο: εξαγγέλλονται τα εκατομμύρια που θα δαπανηθούν, ανακοινώνεται ο αριθμός των θέσεων εργασίας που θα δημιουργηθούν, αλλά κανείς δεν καταλαβαίνει ποτέ ποια είναι εν τέλει η στόχευση και φυσικά οι θέσεις που εξαγγέλλονται είναι άφαντες.
Αφού αναλύσαμε σε κάποιο βαθμό την τοπική επιχειρηματικότητα, να δούμε τι κάνει και η τοπική αυτοδιοίκηση σε περιφερειακό και δημοτικό επίπεδο για να λύσει το ζήτημα της μετατροπής του παραγωγικού μοντέλου, της φυγής των νέων, της απομόνωσης από την Ευρώπη και τα μεγάλα αστικά κέντρα και της διεύρυνσης των περιφερειακών ανισοτήτων.
Στον Δήμο Αμυνταίου αυτή τη στιγμή υλοποιούνται δύο μεγάλα έργα (ανάπλαση και open mall) που αφορούν την κυκλοφοριακή αποσυμφόρηση του κέντρου του Αμυνταίου από τον μεγάλο όγκο οχημάτων που διέρχονταν από αυτό και την αισθητική αναβάθμισή του, για να γίνει η κωμόπολη πιο φιλική προς τον πολίτη. Με λίγα λόγια, πλακάκια, μπετό και περισσότερη κίνηση. Δύο έργα που δεν έχουν κανέναν αναπτυξιακό χαρακτήρα.
Επίσης, έχουν ανακοινωθεί ακόμη μερικά έργα, όπως το νέο Δημαρχιακό Μέγαρο, αγορά οχημάτων, προμήθεια φωτισμού και ένα συνεδριακό κέντρο (?) συνολικής αξίας 14,1 εκατομμυρίων ευρώ. Είναι άραγε αυτά τα έργα ικανά να λύσουν τα προβλήματα του δήμου μας; Μάλλον όχι.
Συμπερασματικά, το «πάμε και όπου βγει» επικρατεί σε όλες τις εκφάνσεις της διοίκησης. Για τη Δυτική Μακεδονία δεν υπάρχει κανένα σχέδιο, όλα είναι αποσπασματικές κινήσεις και στόχο έχουν να απορροφήσουν το ευρωπαϊκό χρήμα πριν παρέλθουν οι καταληκτικές ημερομηνίες. Οι τοπικοί φορείς και οι διοικήσεις δεν αντιδρούν ούτε έχουν κάποιο όραμα για τον τόπο τους. Εκ του αποτελέσματος, μάλλον δεν έχουν ούτε την όρεξη ούτε τη στοιχειώδη γνώση να ανατρέψουν τη δημογραφική κατάρρευση, την ανεργία και τη μείωση της παραγωγικότητας.
ΥΓ. Δε χρειάζεται κάθε φορά που κλείνει μία υπηρεσία, ένα σχολείο ή αποχωρεί μία μονάδα του στρατού, οι πολιτικοί μας να πέφτουν από τα σύννεφα. Στην τελική, οι περισσότεροι από τους νυν εμπλεκομένους διοικούν από διάφορα πόστα την τελευταία εικοσαετία και έχουν μεγάλο μερίδιο ευθύνης.
Παντελής Γεώργου,
Σύμβουλος Επιχειρήσεων
